Link PDF: https://archive.org/details/leviathansivedem00hobb

Esta obra é de 1668, época em que o autor, Thomas Hobbes, ainda estava vivo. Escrita originalmente em inglês, ela foi traduzida para o latim pelo próprio autor 17 anos depois. O exemplar deste livro está hospedado no Archive há alguns anos, em formato PDF e em outros formatos que não estão legíveis, com aproximadamente 23% de precisão de OCR nos formatos .txt e .epub. Realizei todo o processo de OCR, página por página, a partir do PDF original, e trago aqui o resultado em texto puro e livre para a leitura dos senhores. Estimamos uma precisão de aproximadamente 99%, considerando o grande desafio que foi decifrar o latim do século XVII — com o seu "long s" "ſ", muito semelhante à nossa letra "f", e os desafios de caracteres especiais como o Æ, por vezes mantido, por vezes separado em "AE".

This work dates from 1668, a time when the author, Thomas Hobbes, was still alive. Originally written in English, it was translated into Latin by the author himself 17 years later. A copy of this book has been hosted on Archive for some years now, in PDF format and in other formats that are not legible, with approximately 23% OCR accuracy in the .txt and .epub formats. I carried out the entire OCR process, page by page, from the original PDF, and I present here the result in plain, freely readable text. We estimate an accuracy of approximately 99%, considering the great challenge that decoding 17th-century Latin represented — with its "long s," "ſ" very similar to our letter "f," and the challenges of special characters such as Æ, at times preserved, at times separated into "AE."

Διαφορεύς

LEVIATHAN,

SIVE.

De Materia, Forma, & Potestate

CIVITATIS

ECCLESIASTICÆ

ET CIVILIS.

AUTHORE

THOMA HOBBES,

Malmesburiensi.

Ad bibliothecam publicam noviter institutam hunc librum offert

Jo. Philippus Guilielmus Luckius p:t: Pastor Guttersbacensis.

d 8. Febr: 1751.

Ad Nobilissimum Virum

DOMINVM

FRANCISCVM

GODOLPHINVM,

Equitem Ordinis Balneorum.

Fratri tuo Sidneo Godolphino (Nobilissime Domine) quantum placuerint studia mea; quantum ille Authoritate Judicii sui apud viros bonos me ornaverit; quanto denique, durissimis temporibus, beneficio me adjuverit, ipse nosti. Commemoro autem, non ut favorem, amicorum virtutem faciam meam, sed quia virorum excellentium, qualis ille erat, dilector testimoniis. Excelluit enim vir ille virtute omni quam postulat, aut cultus Divinus, aut commodum Patriae, aut Societas Civilis, aut Amicitia singularis; pius erga Deum, eruditus ad Pacem, fortis ad Bellum, in congressibus jucundus, in Amicitiiis firmus. Honoris igitur & gratitudinis causa erga illum, & devotionis erga teipsum, Tractatum hunc de Poteestate Civili, & Ecclesiastica, humiliter tibi Offero, Dedicoque. De illis, qui Doctrinae, quam continet, favere videbuntur, homines nostri quid sensuri sint, ut nunc sunt tempora, incertum est. Nam inter mucrones pugnantium de Potestate Summa, non facile est incedere sine vulnere. Causam tamen cur pars utravis succenseret mihi, nullam video. Quid enim facio, praeterquam quod Potestatem Civilem, (quam quicunque possidebit, maximam esse volet) quantum possum magnifico. Neque de Jure hominum, sed de Jure simpliciter disputo; quemadmodum Anseres quondam Capitolini ad scandentium strepitum, tantum clango. Displicebit etiam fortasse non paucis, quod loca quaedam Scripturae Sacrae, aliter interpretari ausus sim, quam ab aliis explicari soleant. Id quod non modo (in ordine ad opus institutum) necessariò feci, (quia loca illa Potestatem Civilem oppugnantia, quasi Inimicorum, mœnibus Civitatis quam obsident, admotae turres sunt) sed etiam ne quid contra Doctrinam Ecclesiae nostrae publicam scriberem (dissentire enim à singularibus licitum est) diligenter cavi. Sin neque ad hæc mitescant reprehensorres mei, teipsum tamen rectè & facilè excusabis; Dices enim (si vis) hominem esse me, qui mea amem, & quicquid dicam verum esse putem, quod fratrem tuum coluerim, & te colam, eoque fretus, inconsulto te, subscripserim.

Servus tuus humilimè devotus

THOMAS HOBBES.

LEVIATHAN

PARS PRIMA - DE HOMINE.

Naturam, id est, illam, qua Mundum Deus condidit & gubernat, divinam Artem, eatenus imitatur Ars humana, ut possit inter alia producere artificiale Animal. Cum enim vita nihil aliud sit quam artuum motus, cujus principium est internum in parte aliqua Corporis principalis, Quid obstat quo minus dicamus, Automata omnia, sive machinas omnes quae ab Elastris Rotulisque intus dispositis motum habent, ut Horologia in seipsis, habere etiam artificialem vitam? Quid est cor, nisi Elastrum, quid Nervi, nisi chordae, quid articuli, nisi totidem rotulae, motum, qualem voluit artifex, toti corpori impertinentes? Neque animal tantum imitatur Ars, sed etiam nobilissimum animalium, Hominem. Magnus ille Leviathan, quae Civitas appellatur, opificium Artis est, & Homo artificialis, quamquam Homine naturali (propter cujus protectionem & salutem excogitatus est) & mole & robore multo major. In quo Is qui summam habet Potestatem, pro Animalia est, corpus totum vivificante & movente. Magistratus & Praefecti, artificiales Artus. Praemia & Poena summae Potestati appensae, & a quibus Membra ad suum cujusque opus periciendum incitantur, Nervi sunt, qui idem faciunt in corpore naturali. Divitiae singularium hominum sunt pro robore. Salus populi, pro Negotio. Consiliae per quos ea, quae cognitu necessaria illi sunt, suggestuntur pro Memoria sunt. Aequitas Legesque pro artificiali Ratione. Concordia, sanitas est. Seditio, Morbus. Bellum civile, Mors. Postremò Pacta quibus partes corporis hujus politici conglutinantur, imitantur divinum illud verbum Fiat, sive Faciamus Hominem, a Deo prolatum in principio cum crearet Mundum.

Hominis hujus Artificialis naturam describens, considerabo

Quod ad primum attinet, permulti sunt qui sapientiam dicunt non legendo libros, sed legendo Homines acquiri; & tententiae huic consequenter illi, qui sapientiae suae nullum aliud specimen proferre possunt, valde sibimetiplis tunc placent, cum quantum profecerint inspiciendo, censuris in proximos contra charitatem patefecerint. Exstat autem praecptum aliud antiquius, per quod intelligere possent, si vellent, Homines. Alios rectius legere, nempe Nosce ticipsum. Quod praecptum non ita intelligendum est, ut nonnulli putant, quasi aut Potentiorum erga vulgus fastui barbarico, aut humilium erga Potentiores procacitati incivili indulgeret, sed ut docceamur cogitationes passionesque hominum diversorum adeo similes inter se esse, ut quicunque in seipsum inspexerit, consideraveritque quid faciat ipse, & quare, quando cogitat, opinatur, ratiocinatur, sperat, timet, &c. idem simul leget intelligetque cogitationes passionesque aliorum omnium hominum à similibus causis orientium, similes (inquam) passiones, non similia passionum objecta, quae à Constitutione & Educatione hominum singularium ita variantur, & absconduntur, ut Cordium suorum characteres, simulatione, dissimulatione, falsisque opinionibus scribillati & consuli, soli scrutatori Cordium sint legibles. Quanquam autem consilia hominum cognoscere aliquando possumus per ea quae faciunt, difficile tamen est sine comparatione cum consiliis propriis, & sine distinctione circumstantiarum quae effectus singulos mutare solent, tanquam si quis literas ignoto charactere legere tentaret sine scriptoris alphabeto. Errabit ergo, aut simplicitate, aut suspitione nimia, prout is qui legit vir probus est vel improbus.

Verum in cognoscendis hominibus singularibus, ut peritissimus sit quis, solos cognoscet eos quibuscum vivit familiariter, qui pauci sunt. At is qui gentem aliquam universam recturus est, ex seipso cognoscere debet non hunc & illum hominem, sed Humanum genus. Quod etsi factu difficile sit, difficilius quam addiscere novam Lingam, aut scientiam quamlibet acquirere, si tamen ea quae ego de hac re explorata habeo, recto ordine, & perspicue explicavero, minuetur difficultas aliis, quibus solus incumbet labor examinandi, an ea quae dico, ipsorum cogitationibus congruant. Nam harum rerum alia non est Demonstratio.

C A P V T I.

De Sensu.

Cogitationes hominum primo sigillatim, deinde alias ab aliis dependentes, ut in serie considerabo. Ipsarum unaquaeque, alicujus qualitatis vel accidentis in Corpore externo, quod appellari solet Objectum, est Apparitio sive Representatio. Quod Objectum agendo in corporis humani Organa, nempe Oculos, Aures, &c. pro diversitate Actionis diversas producit Apparitiones.

Origo omnium nominatur Sensus. Nulla enim est Animi conceptio quae non fuerat ante genita in aliquo Sensuum, vel tota simul, vel per partes. Ab his autem primis conceptibus omnes postea derivantur.

Cognitio causae Sentiendi naturalis praesenti instituto non est absolutè necessaria; etiam alio loco de illa satis ampliter tractavimus. Veruntamen, ut praesentis Methodi partes impleantur, de eadem re iterum sed breviter disseremus.

Causa Sensionis est Externum Corpus sive Objectum quod premit unius cujusque Organum proprium, vel immediatè, ut in sensu Tactus & Gustus, vel mediatè, ut in Visu, Auditu, Olfactu, & premendo (mediantibus Nervis & Membranis) continuum efficit motum introrsum ad Cerebrum, & inde ad Cor; unde nascitur Cordis resistentia, & contrapressio seu ἀντιπνία, sive conatus Cordis deliberantis se à pressione per motum tendentem extrorsum; qui motus propterea apparat tanquam aliquid externum. Atque Apparitio haec sive Phantasma est id quod vocamus Sensionem. Et quantum ad Oculum, Lumen dicitur vel Color; Quod attinet ad Aurem, Sonus; ad Nares, Odor; ad Palatum, Sapor; & ad reliquum Corpus, Calor, Frigus, Durities, Mollities, & cætera pertinentia ad Sensum Tactus. Quæ qualitates omnes nominari solent Sensibiles, & sunt in ipso Objecto nihil aliud, praeter materiæ motum, quo Objectum in Organa Sensuum diversimodè operatur. Neque in nobis aliud sunt quam diversi motus. Motus enim nihil generat praeter Motum, & Apparitiones illæ, tum vigilantibus, tum dormientibus mera sunt Phantasmata. Praeterea, ut pressio, frictus, pulsio Oculi excitat Phantasma Lucidi, & pressio Auris sonum, ita etiam Objecta quae videmus vel audimus eadem Phantasmata generant per pressionem sed inobservabilem. Nam si colores illi & soni in ipso Objecto essent, separari ab illis non possent. Separantur autem, ut manifestum est in reflexionibus visibilium per specula, & audibilium per loca montana. Scimus autem corpus quod videmus in uno tantum loco esse, sed apparentias in plurimis. Quanquam autem aliquando in distantis parvis ipsum Objectum verum investitum videatur Imagine sua, semper tamen aliud est Objectum, aliud Objecti Imago. Sensio ergo & Phantasma originale omnino idem sunt, facta (ut dixi) pressione Oculi vel aliûs Organi ab objecto externo.

Philosophi autem Scholasticici locis quibusdam freti Aristotelis, aliud docent, nempe, Species (id est Apparitiones) Visibiles emissas ab Objecto in Oculum efficere Visionem; item Species (id est Apparitiones) Audibiles emissas ab Objecto in Aurem causam esse Auditionis; causam denique Intelligendi esse quasdam Species (id est Apparitiones) Intelligibiles emissas à re Intellecta. Non hoc dico ut Scholarum Philosophicarum usum improbans, sed quia de earum in Civitate usu inferius locuturus sum, ostendere etiam quae in illis emendari debent (quorum unum est sermo insignificans) non putavi ne obiter quidem negligendum esse.