Philippicae

^[1]: renovavi Vns: revocavi ct

^[2]: discordiis usa erat V: discordaverat c: discordiis erat t: discors erat ns

^[3]: referebat Reid

^[4]: nisi... omnibus om. D

^[5]: reperiebat Kraffert

^[6]: summa cum dignitate constantia D

^[7]: nullae respondebat om. D: nullas respondebat Wesenberg

^[8]: ea quae clara sunt D

^[9]: iam vim Vt: vim iam cns

^[10]: possederat Hirschfelder

^[11]: qua VD: qua re cod. Amst. ut voluit Klussmann: quo Stangl

^[12]: urbem Vns

^[13]: suis codd. (cf. ii. 2; iii 18): corr. Angelius

^[14]: minitarentur V (cf. Zielinski, Philol. 1906, p. 614)

^[15]: edixerat t

^[16]: in cont. V: et in cont. D

^[17]: qui appellabantur Vns: qui appellantur ct: om. Arusianus K. vii. p. 488: del. Jordan: appellabantur transponit post habebant Hirschfelder (del. qui)

^[18]: caverant (sup. l. timebant) V: timebat, caverat t

^[19]: ab urbe ea D

^[20]: transmitteremus austro V1 med. omissis: nec ita multum si coniuctus proiectus add. V2

^[21]: M. om. V

^[22]: quo cs: quod Vnt

^[23]: Kalendis Sextilibus (Sex. V) add. codd., del. Madvig: Kal. Sept. Halm

^[24]: senatum frequentem om. V1

^[25]: non ante putarem om. D: del. Bake

^[26]: non posset om. V1: non esset coni. Halm

^[27]: ac V: atque ns: et ct

^[28]: ex quo D

^[29]: quem om. V1: q. V2

^[30]: neque enim D, et Gellius xiii. 1

^[31]: videntur V et Gellius: videbantur D

^[32]: etiam V et Gellius: om. D tamen V: om. D et Gellius

^[33]: confido etiam V

^[34]: 5–8 quaerar hs (= hic supple) de hesterna in senatum tam acerbe V1 med. omissis

^[35]: M. om. V2

^[36]: die hesterno in sen. Halm (e vestigiis cod. V): in sen. hesterno die D

^[37]: deferre V

^[38]: quorum de D

^[39]: hoc ediceret D

^[40]: audientibus... se om. V1

^[41]: tanta om. D

^[42]: mortuorum D

^[43]: cui c: cui’ n: qui Vst

^[44]: L. Brutus Bruuius V (ui = Lu.)

^[45]: iam prope in V: in prope ns: prope in c: in t

^[46]: deorum om. V

^[47]: usquam h: nusquam cett.

^[48]: dixissem P. C. D

^[49]: si qui Vns: si quis c: si quid t

^[50]: dicere mihi. Verum cns: mihi dicere verum t

^[51]: accidit V

^[52]: altissimo amplissimoque V2

^[53]: Pisoni Vn2s: Pisonis cett.

^[54]: consulari V cn2s2, ed. R: consularis n1s1t

^[55]: non metu D: non modo metus V

^[56]: et habeo et ago D

^[57]: L. Pisoni D

^[58]: quisquam post quid add Reid

^[59]: fecistis adhuc D: adhuc fecistis V (peiore numero)

^[60]: enim cam V

^[61]: adesset M. Halm: adessem V: adesset D

^[62]: licuit V2: om. V1: licebat D doceret om. V1

^[63]: ac ne D

^[64]: non facere Muretus

^[65]: summo etiam studio praeclara illius D

^[66]: ad Opis Vc: ad opes n1s: ad opus n2t

^[67]: Cornelii V2

^[68]: Cn Pompei D

^[69]: nempe V2D et Victorinus de defin ed. Stangl p. 31: om. V1

^[70]: a Caesare D

^[71]: toga cn2: togam Vn1: tota s: totam t

^[72]: ea ipsa D

^[73]: etiam in rebus Vc: in rebus etiam nst

^[74]: in legibus c et Victorinus p. 32: om. in cett.

^[75]: neve Vc: neu nst

^[76]: posse om. D

^[77]: ea lege D

^[78]: decuria iudicum D

^[79]: evertistis ct

^[80]: retulit V1D

^[81]: est om. V

^[82]: etiamne Pompeia D

^[83]: honestissimi atque fortissimi D

^[84]: laudatius D

^[85]: ut ii t: uti V: ut hi cns

^[86]: res om. D

^[87]: ut et V: ut D maiestatis Halm: maiestates V: de maiestate D

^[88]: haec haec cum t: haecum cn1s1

^[89]: manere V: venire D: valere Orelli istis legibus D

^[90]: ad res populares (-is V2) codd.: corr. Naugerius (1)

^[91]: esse del. Eberhard

^[92]: obici se D: obicere V1: obicere se V2

^[93]: adhortari D

^[94]: ad rei p. pestem D

^[95]: de vi et maiestate V: de vi et de maiestate D, del. Cobet (peiore numero)

^[96]: itemque ei qui D et Arusian. K. vii. p. 469: itemque V

^[97]: tamen om. D

^[98]: Caesar leges D

^[99]: a mortuo om. ns

^[100]: verum V: viro D

^[101]: nobis nouos V1: vobis Naugerius (1)

^[102]: continere D

^[103]: vertendas D

^[104]: putamus Vc: putabimus nt: putavimus s

^[105]: illud om. V1: id Halm sine ulla V: nulla D

^[106]: plebi V1: plebis (pl.) V2D

^[107]: hoc enim a V2D

^[108]: atque ego haec (haec ego n) D

^[109]: vim: arma removete ed. R (ita cns): vim arma, removete Poggius

^[110]: oportebat V1

^[111]: novi enim D

^[112]: esse om. D

^[113]: iratum eundem D

^[114]: sin V: si D

^[115]: quam in re p. semper habui om. V1

^[116]: mecum locuntur V: mecum D

^[117]: qui es mihi carissimus om. V1

^[118]: de ... errore D: errorem V

^[119]: est autem V1: ea est autem V2ct: ea autem est ns

^[120]: et laus V2D: fort. est autem gloria ea laus

^[121]: fama c et Isidorus Origg. ii. 30. 2 (cf. Marc. 26; de Invent. ii. 166): om. cett.

^[122]: praeter ceteros om. D

^[123]: urbe incendio et caedis metu liberata V2 (cf. Fam. ix. 14. 8): om. V1D

^[124]: obtulerunt ct: tulerunt V: optarent ns

^[125]: significarent Vt: significar~t c: significaverunt ns

^[126]: se om. V

^[127]: te D

^[128]: enim om. D

^[129]: oratio tua Muretus

^[130]: senatus Ernesti: veteranis V1: veteri s: veter v: cetera n: veterani V2ct, del. Manutius (corruptelas e varia lectione ad veteris § 30 in mg. archetypi posita ortas esse arbitror, cf. Deiot. 24)

^[131]: cum collegam tuum V: tum collegam t: tu collegam c: tuum collegam ns

^[132]: auspiciorum ... nuntiatorum Faernus: auspiciorum a te ipso augure pronuntiate V1 (-ante V2): auspicia te ipso augure nuntiante D

^[133]: primo D

^[134]: cum Halm: K. (R. s) D: om. V

^[135]: populus Rom. om. V1

^[136]: proximo del. Eberhard

^[137]: altero del. Cobet

^[138]: Marcum suppl. Gulielmius

^[139]: haec cum te D

^[140]: num gloriae V2D, Cus.: om. V1

^[141]: in te ... quamquam om. D

^[142]: quam diligi malis D (cf. Off. ii. 29): om. V

^[143]: in fabulis ipsi illi D

^[144]: dixerint D

^[145]: M. Vc: om. nst

^[146]: audisti multa ex me V: multa audisti ex me cns: multa ex me audisti t

^[147]: eaque Faernus: aquae V: om. D

^[148]: cum ceteris D

^[149]: mallem D

^[150]: fuisse om. t

^[151]: te om. V1

^[152]: carus scripsi: clarus codd. (cf. v. 49, x 8, Cael. 72, Deiot. 15) nec iucundus Weber (cf. § 37): nec unctus V: om. D: nec tutus Muretus: nec diuturnus Mittelmeyer: nec munitus P. R. Müller

^[153]: esse quisquam D

^[154]: omnino potest Muretus: omni potestate V: potest D

^[155]: vos non Poggius: vobis vo V: non s2: om. cett.

^[156]: gladiatoriis D

^[157]: duobus Faernus: ii V: u t: hi n: his cs

^[158]: parum magna V: parva D

^[159]: non putabitis (-batis t) Bruto D

^[160]: studium suum V2

^[161]: tribueret V2: tribuerit V1D

^[162]: ut absenti V: absenti, ut Faernus

^[163]: a popularibus c (at vid. Madvig, Opusc. i. 203): a populi parte Campe

^[164]: A. om. V1

^[165]: esset D

^[166]: ipse om. D

^[167]: omnium om. V

^[168]: non om. D

^[169]: et om. D

^[170]: mihi fere D: qui mihi fere V: quia mihi fere coni. Halm

^[171]: a me quemquam D

^[172]: optaram Heumann

^[173]: pertimescere t et Isidorus Origg. ii. 9. 12

^[174]: L. Catilina V2D

^[175]: P. Clodius V2D ultro me maledictis Faernus: ut romae maledictis V1: ultro maledictis me V2D

^[176]: beneficium est ns et Quintil. xi. 1. 25

^[177]: mihi quam Campe

^[178]: profecto est D

^[179]: suis D (cf. 1. 5)

^[180]: se om. V

^[181]: necessario meo D

^[182]: ut uit V: uti Halm

^[183]: cum omnes te Halm: cum omnes V2: om. V1

^[184]: sed hoc ... fuisse om. D

^[185]: ventitabas Cobet

^[186]: C. om. V

^[187]: neque D

^[188]: nec solvendo eras Vc: nec eras t: nec solus deeras ns

^[189]: incolumem fore c (quo numero ita iuvantur aures meae ut non dubitem quin ita scriptum sit a Cicerone Ferrarius): fore incolumem cett.

^[190]: Italiae V: Italia C. Halm

^[191]: pudenti Bake

^[192]: quod Vc: quo nst

^[193]: tu ut V (cf. § 76)

^[194]: qui V: ii qui D

^[195]: servati D

^[196]: ipse om. V

^[197]: appellare soles D

^[198]: videri mihi D

^[199]: me suppl. Madvig

^[200]: id te D

^[201]: an in D

^[202]: maledicti V: -tis Faernus

^[203]: impudica V1 et Nonius, p. 333: pudica V2D

^[204]: quamquam t: tam V

^[205]: et iam V: et tam Halm

^[206]: paulum modo D: paulo V

^[207]: ex Halm: et V: e D

^[208]: ioca n: loca cett.

^[209]: esse om. V

^[210]: inhum, tuae D

^[211]: ut Mustelae tamen Seio et Tironi Numisio scripsi, ita fere D (tamen scio nst: tam inscio c, quod probat Landgraf), cf. xii. 14: mus et laetam esse V cett. omissis: ut Tironi et Mustelae iam esse Halm

^[212]: ipso ipsũo V: isto D

^[213]: te quoque V

^[214]: convinces D

^[215]: libera D

^[216]: docuit D

^[217]: solum ... humanitatis om. D

^[218]: tuum meum n2: del. Manutius

^[219]: scribebam V

^[220]: impetrasti Bake

^[221]: quem D

^[222]: respondero V: -deo t: -debo cns

^[223]: est consul D

^[224]: consulem Vn2: consul cett.

^[225]: te et P. Clod. Muretus: te P. aut Clod. V: P. Clod. D: te Publiumque Clod. P. R. Müller

^[226]: C. Curioni V (C. om. V1): C. Curionem D

^[227]: domi st et Arusian. K. vii. p. 491: domui c: domu n: domus V

^[228]: primo D

^[229]: placuitque L. D

^[230]: vivit D

^[231]: M’. Lepido ante C. Pisoni habent D

^[232]: Volcatio cns: Vulcatio Vt

^[233]: ut me primum Vcn2: ut te primum n1s: ut primum te t

^[234]: congratulans c

^[235]: non mihi D

^[236]: ex (e t) consulari D

^[237]: est pĩ add. V2 sup. l.

^[238]: esse maluisti D

^[239]: consultus ussum V: consul tum usus sum Halm

^[240]: publica om. V1

^[241]: at Faernus: ad V: om. D

^[242]: natalicia D

^[243]: putatote eum D

^[244]: etiam om. D

^[245]: refers, ad eos refers D

^[246]: suam rem V: domum suam D

^[247]: consulta tum D

^[248]: miserum D

^[249]: esse om. D

^[250]: iam D: eum V (cui quia iure inimicus fui, doleo ... eum esse Stürenburg)

^[251]: tua om. D

^[252]: ut non modo D

^[253]: disiuncta codd.: corr. Klotz

^[254]: est post totum om. D

^[255]: audacem dici D

^[256]: quia Vc: qui nst

^[257]: vides Ernesti: videas codd.: quia, qui ... videas ... sapis Halm

^[258]: ipse ante rei publicae hab. D

^[259]: te V et Arusian. K. vii. p. 465: om. D

^[260]: culpa nulla D

^[261]: plura om. D

^[262]: te om ct, ante omnino habent ns

^[263]: operis subsicivis (operis om. t) D: om. V: cf. de Or. ii. 364: Legg. 1. 9 et 13

^[264]: ad maiora veniamus D

^[265]: inspectante ct, Schol. Bob. ad Mil. § 40: spectante Vns gladio V et Schol.: gladio stricto D

^[266]: quod quidem V: sed quid D

^[267]: eum om. n2

^[268]: fact. id suspicaretur V: suspicaretur (sciscitaretur ct) eum (rem t: om. c) fact. esse D

^[269]: P. Clodii D

^[270]: id Vcn2: at n1t: et s

^[271]: disiunctum D

^[272]: civi (cui t) D: cive V

^[273]: enitique Vc: innitique nst

^[274]: disiunxit D

^[275]: fieri D

^[276]: omnes opes D

^[277]: nefarium viderem D

^[278]: non om. D

^[279]: Cn. Pompei D et Priscian. K. ii. pp. 395, 407: Pompei V

^[280]: C. Caesare D et Priscian.: Caesare V

^[281]: gravitatis alterum om. V1

^[282]: oneraret om. V

^[283]: istius conscientia glor. facti ct: istius f. conscientia glor. ns

^[284]: ea V: ista D

^[285]: conscii V: socii D, del. Ferrarius

^[286]: celare D

^[287]: fuisset om. D

^[288]: actoribus Madvig: auctoribus codd

^[289]: hi igitur his V: his igitur D

^[290]: ab V: orti ab D

^[291]: domo Vcn: domi t: modo s

^[292]: C. V2c: om. V1nst

^[293]: ad liberandam (patriam add. n2) ad recipiendam D

^[294]: ego om. D

^[295]: quo D: quae V: quare coni. Halm

^[296]: An C. ... debet ante Cn. Domitium (l. 22) hab. V

^[297]: Tillius Barbadorius: T. V: Tullius D

^[298]: autem V: sum autem cns: autem sum t

^[299]: Servilios Vc: Servilios nomina (-e n2) propria (-o n2) nst

^[300]: tamen multo ipsis gloriosius est D

^[301]: quia Graevius: qui codd.: quod Ferrarius

^[302]: mei V: me D

^[303]: laudium V

^[304]: non illud non Cus.

^[305]: te excepto is qui D: te excepto et iis qui Gruter

^[306]: gaudebat D

^[307]: improbavit V

^[308]: ergo V: enim D

^[309]: M. Brutus D

^[310]: a te D: ante V: abs te coni. Halm

^[311]: ille (vel is) del. Gruter

^[312]: quae te V2D

^[313]: homicidaene c: -ne om. Vt (-e rei ns)

^[314]: enim om. Cus.

^[315]: per punctum Cus.

^[316]: ut a Vns: aut ut a ct

^[317]: parricidae D

^[318]: te referente D

^[319]: Cassio et Bruto D

^[320]: atqui O. Jahn: atque codd.

^[321]: homicidae D

^[322]: iudicio sint D

^[323]: distinctius nst: om. c

^[324]: est summa D

^[325]: eodem te D dignissimos iudicatos Vc: -simi iudicantur t: -simi iudicati (-andi n2) ns

^[326]: quaerent Vc: quaerenti nst

^[327]: ab ipsis illis D

^[328]: erit hominum D

^[329]: cum ed. Crat. (in mg.): quo codd.: quoquo Angelius

^[330]: in eo fuissem coni. Müller: regnum etiam D

^[331]: C. om. V1

^[332]: video D

^[333]: non om. V

^[334]: virum Vcn2: verum n1st

^[335]: illud fuit tu ut dicebas quidem V

^[336]: liberasti n: liberabis V

^[337]: domus D

^[338]: officina ... oppidorum om. V

^[339]: immunitas c: -tatis nst

^[340]: mihi esse D

^[341]: nunc ed. R: num Vcns: tunc t

^[342]: diximus consilium V

^[343]: providem futuram V

^[344]: illos hos Cus.

^[345]: abalienabat D

^[346]: publica om. D

^[347]: dissidentes n

^[348]: sed et (et sup. l. in s) ego D: an et ego?

^[349]: ut V: et cns: ac t

^[350]: possemus om. D

^[351]: dignitati om. D

^[352]: quod sequeretur Lambinus

^[353]: singularis V: consularis D

^[354]: eum Pharsalica D

^[355]: me ante amicum om. V1: amicum me coni. Halm

^[356]: sectatorem s2t

^[357]: de iocis Wesenberg: iocis D: totis V

^[358]: quidem illa Vns: illa quidem ct

^[359]: hereditates Naugerius (1): -tate V: -tatem D

^[360]: retuli VD

^[361]: fecit heredem del. Madvig (peiore numero)

^[362]: praeterit Vns: -riit c: -reo t

^[363]: ne nomen quidem perscripsit D

^[364]: aut certe numq. Faernus: ut (aut V2) cere numq. V: ac ne umq. D

^[365]: Tursecius D

^[366]: inques V: inquis Klotz

^[367]: is igitur V2

^[368]: ingenii acuendi D: ingeniendi V: ingenii augendi Stangl

^[369]: declamas V (peiore numero)

^[370]: at Vt: et c: tu ns

^[371]: facilis D et Sueton. de Rhet. 5: facilis est V

^[372]: vide autem quid intersit V: vide quid s2: om. cett.

^[373]: tuum tum tuum V (cf. §§ 49, 88): tuum intersit nst: tuum quid intersit c

^[374]: sensim om. V

^[375]: audite semel habet Suetonius

^[376]: populi Romani V: pro D: om. Suet.

^[377]: tenes V1

^[378]: constitutus om. V1

^[379]: virilem togam D

^[380]: togam V: stolam D

^[381]: et certo et V1: et certo te coni. Halm

^[382]: locavit D

^[383]: domo D

^[384]: demitt. Ferrarius: dimitt. codd.

^[385]: se Vn2: te cett.

^[386]: confirmauiat V: confirmavit Halm

^[387]: esse iturum D tanta D

^[388]: eumque a tua non modo D

^[389]: etsi V: tametsi ns: iam etsi ct

^[390]: opinor V: oportet D

^[391]: quiddam iam tum D

^[392]: Alexandiriem (i. e. -rieam) V, cf. viii 23: Alexandriam D (ubique)

^[393]: rem p. et om. D

^[394]: domus V1: erat domus cett.

^[395]: nec V: neque D

^[396]: venis e Halm: venisse Vct: venisti (in add. n) ns

^[397]: Galliam D

^[398]: parentem Vct: patrem ns

^[399]: tuam Manutius: tuum codd.: tum Frotscher

^[400]: postea sum cultus Muretus: potense sum cultus V: postea cultus sum c: postea custoditus sum nt

^[401]: observatus D: ovatus V

^[402]: quamquam codd.: quoniam Manutius

^[403]: rem ... malebam om. V

^[404]: expilare supplevi (cf. Rull. ii. 98, Pis. 52): devorare aut haurire suppl. Faernus

^[405]: quod cum Ernesti

^[406]: advolas D

^[407]: decus Madvig: dedecus codd.

^[408]: labentem Vnt: labantem cs

^[409]: in te Vc: in mente t: in te autem ns

^[410]: lumibibus Vc: luminaribus nst

^[411]: pro te V

^[412]: licuerit D

^[413]: neque id semel D

^[414]: deleri cn1s: -ere Vn2t

^[415]: evertere D

^[416]: neque ... monendo om. V

^[417]: potuit potuisset Madvig. qui supra velles? Cum (ita ns) scribit

^[418]: est om. D

^[419]: ferendi Eberhard: inferendi codd.

^[420]: sublatum circ. om. V1

^[421]: de om. D

^[422]: est V: si ct: sit ns

^[423]: causa D

^[424]: in om. V1

^[425]: haec om. D

^[426]: cumque que V1

^[427]: vobis D: bonis V: nobis Halm

^[428]: belli causa, causa Klotz: belli causa V: causa belli, causa D

^[429]: principii h: -iis Vt: -io ns: -ibus c

^[430]: profecerat scripsi: perfecerat codd. (cf. x. 23): effecerat Cobet: fort. confecerat (cf. x. 4)

^[431]: restituerat V

^[432]: Lenticulam ns (Λεντίκουλον nominat Dio Cassius xlv. 47): Denticulam Vct: Denticulum Bücheler

^[433]: sed codd.: scilicet Koch

^[434]: et ego D

^[435]: est si ita esset D: si ita V: est ita Halm

^[436]: sequebantur rhedam n

^[437]: leonibus h, ut voluit Victorius ex Plin. N. H. viii. 16. 55

^[438]: comites nequissimi del. Koch

^[439]: recta V

^[440]: lubrice versatus D

^[441]: fuit felix D

^[442]: belli genere D

^[443]: fac id (facit n) te cns1: faciut e (didisse) V: fac te t: fas sit te s2: fac illud te coni. Halm

^[444]: quia D: qua V: quae Graevius

^[445]: non a te sit Vc: non sit a te t: a te non sit ln

^[446]: liceatne D

^[447]: ausurum viderem Eberhard

^[448]: non om. V

^[449]: viam D: via V: iter obviam Müller

^[450]: quam nequam V: quem D

^[451]: tum ... legerat om. D

^[452]: Cn. om. V

^[453]: herus Jeep

^[454]: erat ei ns

^[455]: et in illis imm. poc. tuis Quintil. viii. 4. 10: atque in ipsis tuis imm. poc. Arusian. K. vii. p. 482

^[456]: duceret Quintil. viii. 4. 10, ix. 4. 107: diceret codd.

^[457]: Romani om. D

^[458]: gerens n2 et Quintil. viii. 4. 8, xi. 3. 39: gens V: regens cett.

^[459]: splendidiora V (malo numero)

^[460]: Alexandriam D

^[461]: infelix D: hostis V

^[462]: Cn. Pompei Faernus: subiecta Cn. Pompei codd.

^[463]: animo haeret D: haberet animo V: haeret animo Faernus: pectori haeret Quintil. ix. 2. 26

^[464]: Magni om. Quintil.

^[465]: acerbissimae voci Quintil.

^[466]: cum ... tenerentur om. D

^[467]: exsecrandum D

^[468]: non post deos om. cns, ed. R

^[469]: et esse D: esse V

^[470]: viri om. D

^[471]: tam vorax, tam inexplebilis Cus.

^[472]: Charybdin Quintil. viii. 6. 70: Charybdim V: Caribdin D

^[473]: animal unum fuit V, Seneca Suasor. vi. 5: anim. fuit unum Servius ad Aen. iii. 420: fuit anim. unum cns, Quintil.: fuit unum anim t

^[474]: ipse D

^[475]: stratos lectos Quintil. viii. 4. 25

^[476]: etiam om. D

^[477]: importunissimum D

^[478]: diversari D

^[479]: in vestibulo Muretus: in vestibuloa V: vestibula D

^[480]: rostra Orelli: rostra (-an V) spolia codd.: rostra an (vel ac) spolia Graevius

^[481]: fort. putas introire (numeri gratia)

^[482]: et te et tua te (mg. add.) et ei tua V

^[483]: vinolentus n2t

^[484]: quid om. D

^[485]: in aedibus Vrsinus

^[486]: conclavibus popinae Halm: conclavibus popinae triclinis V: tricliniis popinae D

^[487]: illam suam codd. (minimam sup. lin. in h add. m. 1): illam mimam Halm: mimulam suam Cornelissen

^[488]: clavis Vc: clausa cett.

^[489]: cum Vc: om. nst

^[490]: homi V: omnium Nohl

^[491]: est enim Vc: est t: enim est ns

^[492]: se et V: se D

^[493]: numquam dixit D: numquid V: numquid dixit Muretus

^[494]: cur ei bello tum D

^[495]: praeterea om. D

^[496]: e Vc: eo t: de ns

^[497]: servasset Vns: -aret ct

^[498]: tantis ac Schütz

^[499]: quid ... Africam om. V

^[500]: praestaret V

^[501]: testamento Vn: -menti cett.

^[502]: dicebat D

^[503]: C. om. D

^[504]: at ne V: ac ne t: anne cns

^[505]: ego ... rogavi om. V (contra Nonium p. 383)

^[506]: exclusis Manutius

^[507]: prolata est Halm: prolatas V: prolata D

^[508]: hominum V: hominum de te erat D

^[509]: reliquis Vt: reliqui Pluygers

^[510]: quin V: quippe in D

^[511]: eis ipsis coni. Halm

^[512]: cito accepisti D

^[513]: fuerat V

^[514]: tandem aliquando D

^[515]: in ns: om. Vct

^[516]: liberi tum V: liberam c: liberi nst

^[517]: patrios Faernus: partios V: proprios t: penates patrios cns

^[518]: in quencumque inv. V

^[519]: peterent Vns: repeterent ct

^[520]: ei t: ii V: hi ns: eius c

^[521]: tamen erat aequissimum contra Cn. P. liberos Cn. P. pugnare (te add. c) sectorem D

^[522]: ut tu scripsi: tutu V: ut n: tu cst: cum Servius K. iv. 416: cum tu Klotz

^[523]: convomeres V: cum vomeres cns: cum convom. t

^[524]: etiam V: ẽ (ei’ c) iam ct: et tamen ns

^[525]: Gallicis Gellius xiii. 22. 6: caligis codd. (ita mox), Rufinianus Rhet. p. 40

^[526]: turpius vidi nullum om. V

^[527]: is (add. qui ns) per D

^[528]: a D: om. V: e Halm

^[529]: nostum V: nostrum c: nostrin t: noster ns

^[530]: hominis V et Gell. vi. 11. 6: om. D

^[531]: vesperum D et Gell.: vesperam V

^[532]: capite codd.: ore Gell.

^[533]: involuto D et Gell.: obvol. V

^[534]: deducitur D et Gell.: om. V

^[535]: scripta amat. V et Gell.: amat. scripta D (am. causa script. t)

^[536]: litt. hoc erat Gell.

^[537]: illim Lambinus: illinon V: illic ct: illinc ns

^[538]: nihili Reid

^[539]: cum te V: cum D: cum os Cobet

^[540]: habuit codd.: corr. Ferrarius

^[541]: suos h

^[542]: C. om. D

^[543]: isti et D

^[544]: cognoverat D

^[545]: est D

^[546]: utriusque D

^[547]: qui tum ... Dolabellam om. V1

^[548]: induxit ut peteret om. V

^[549]: iratus Vc: mihi iratus nst

^[550]: negat V

^[551]: enim est V

^[552]: spectionem ct: spectationem V1: inspectionem cett.

^[553]: dixit se Vn2: dixisse cett.

^[554]: posset V

^[555]: habitis comitiis D: comitiis Cobet

^[556]: inscientia Vn: inscia c: inscitia st est (sed c) nec scit Vc: si nescit cett.

^[557]: atque D: itaque V

^[558]: adversam D

^[559]: inferens D

^[560]: venderet D: videret V

^[561]: vocatur renuntiatur add. codd., del. Madvig

^[562]: ita V: om. D

^[563]: sex ante suffrag. add. Niebuhr: equitum post suffrag. Mommsen

^[564]: classis vocatur V

^[565]: C. om. D

^[566]: nec enim D

^[567]: neque hodie D

^[568]: P. R. religione D

^[569]: nuntiavisti D

^[570]: si Vc: sed nst

^[571]: augur Vc: auguris nst

^[572]: nauseet nausiet codd: del. Cobet

^[573]: sit om. D

^[574]: ubi ... appareat D: id est ubi ... appareat V: del. Campe (cf. Zielinski p. 213)

^[575]: ascendis D

^[576]: reiciebat Vn2s1: recipiebat cn1s2: accipiebat t

^[577]: eumque quem c: eum quem cett. collegam Vc: collegam regni nst

^[578]: abic. cn2t: obic. n1s: eic. V

^[579]: ut facile servires del. Cobet

^[580]: fodiamus Vc: fodiam nst

^[581]: quid indignius quam vivere V: nonne indignus tu tueri D

^[582]: M. om. V

^[583]: de om. V

^[584]: bibere Müller, alii (cf. § 104): vivere codd.

^[585]: exactus est Madvig

^[586]: Sp. (ante Maelius) n2, ed. R: om. cett.

^[587]: quibus rebus D

^[588]: Idibus om. V

^[589]: quidem D

^[590]: rei p. Vc: populi R. nst (peiore numero)

^[591]: tuum tum V

^[592]: praetereundum D

^[593]: praeclaro om. D

^[594]: ille dies, M. Antoni D

^[595]: et D: sed V

^[596]: M. Antoni filium post nobilem add. D

^[597]: te bonum D

^[598]: tyranni illius sceleratissimi praef. D

^[599]: inquam om. D

^[600]: hominum om. V

^[601]: cuius (cui c) Vc: cuiusquam cett.

^[602]: omnem D: omen nomen V: omne nomen Muretus: omen omne Halm

^[603]: proximum dictatorem D: proximum dictatoris V: proximi dictatoris Muretus

^[604]: metum tolleres Vc: tolleres metum nst

^[605]: dissimilis esse V (peiore numero)

^[606]: venibant Heusinger: veniebant codd.

^[607]: est in V: in D

^[608]: Opis patebat D

^[609]: quae nos post redd. hab. D

^[610]: ubi est ... desisti post § 96 acta defendimus transposuit Nägelsbach

^[611]: sunt ea ... defendimus (§ 96) om. D: ante sunt ea hab. V (e § 97) quid ego de commentaris Caesaris infinitos quiden numerabilibus cyrigraphis Caesaris loquar (sic)

^[612]: a tuis Faernus: ad ius V: a diversis Poggius

^[613]: is igitur V2

^[614]: impetravit Poggius: imperavit V

^[615]: apud eum mortuum Ernest gratiosus Vbaldinus: gratus V

^[616]: pecuniam impetrarat add. V, ego delevi, videtur varia lectio e l. 2 migrasse (computarat, pecuniam imperarat Poggius)

^[617]: tetrarchiam Poggius

^[618]: reddidit Poggius

^[619]: sine nostra Muretus: sinestra V: sine sua Poggius: sine Sexti Ferrarius (cf. Att. xvi. 3.6)

^[620]: est Halm: et V: del. Poggius

^[621]: iure Poggius: iureis V

^[622]: dicet Halm: dicit V

^[623]: actorem Koch

^[624]: institores Pantagathus: imitatores VD

^[625]: vectigalibus om D

^[626]: pro consule Halm: pro cons. (cos. V) codd.

^[627]: mentis es V2D

^[628]: an Naugerius (1): in codd., fort. num

^[629]: defuit V

^[630]: inquinatos aequatos Camerarius

^[631]: dissimilem Caesar D

^[632]: reliquis non D

^[633]: calamitate sunt Faernus: calamitates at V: calamitate fuerint D

^[634]: an quia D: aut qua V fulmen sin. D

^[635]: cum om. cns

^[636]: cum om. D

^[637]: sis D

^[638]: septem viratu codd., ita fere semper, sed v. 33, vii. virum hab. V eui Madvig: cũ V: quem D

^[639]: ausus dicere es D

^[640]: oblatum esse ns, ed. R

^[641]: patre D et Priscian. K. ii. p. 93: patruo V, Cus.

^[642]: tua post fuit habent D

^[643]: quaeque V

^[644]: gessisse V

^[645]: ut ex D: om. V: ut Muretus

^[646]: advocasti D

^[647]: coloniam om. D

^[648]: illinc abieris Faernus: illĩ cauieris V: illam adieris D

^[649]: abieris Faernus: habueris V: adieris D

^[650]: nobilitata sit tua D

^[651]: in agro P C D

^[652]: queror V

^[653]: Campani et Leontini D: tria verba abesse malim

^[654]: grandifacere D

^[655]: quid si V1: quasi V2D

^[656]: sanum fecisset D

^[657]: quid si te quidiste V1: quid si c: quasiste V2: quasi nst

^[658]: respondisset V

^[659]: quae est D

^[660]: tolleres V, Schol. Cruq. ad Hor. Od. i. 16. 21: videres D

^[661]: ut aratr. Vc: et aratr. nst, Schol. Cruq.

^[662]: valeat hasta om. D

^[663]: tute te D

^[664]: tè om. V

^[665]: quid si D: quod V

^[666]: aedibus Pluygers

^[667]: vicinus variam lectionem vicinus in mg. archetypi fuisse arbitror: cf. l. 22 et ad xiv. 13

^[668]: es V: est ct: om. ns

^[669]: a D

^[670]: M. om. V1

^[671]: illud V: esse s: esse illud cnt, fort. recte

^[672]: ante D

^[673]: quae cogitabantur om. D

^[674]: doctrina D

^[675]: Casilino D

^[676]: obsolefiebant V: obsolefaciebant c: obsolebant nst

^[677]: est per oppidum D

^[678]: devii V: devia ei c: devii (-via t) obviam ei nst

^[679]: consul V2D: colem V1: consulem Faernus

^[680]: dictum V: dictu est Ferrarius

^[681]: sed cú uinus add. V: et simul unũ cinus add c, et sermulcinus add. t: simul add. ns: sum vicinus Madvig (corruptelas ex uicinus ortas esse arbitror, cf. ad l. 1 et xiv. 13)

^[682]: gladiatorum D

^[683]: et V: quod D

^[684]: esse illorum cliens D

^[685]: fuit om. D quod tu D

^[686]: et fecisti quae D

^[687]: ut sit similis D

^[688]: reditus inde D

^[689]: L. Cinam V

^[690]: sed V: sed ita c: sed tamen nst

^[691]: scutati milites, lecticas ns

^[692]: et (del. n2) D: est V: sed Halm

^[693]: publicis Vns: publ. actis ct

^[694]: inauguraris Halm: inauguraras V: inaugurare D

^[695]: eo quod V

^[696]: tyranni D: Caesaris V

^[697]: es ẽ V2 in ras.: est D

^[698]: die coni. Müller

^[699]: contaminari noluisti V

^[700]: aut usque nst: aut ad usque V: actusque c

^[701]: quaeres D

^[702]: eloquentiam tuam unus cod. Halmii

^[703]: hunc post diem add. D

^[704]: Ituraeos del. O. Müller

^[705]: nonne D

^[706]: te om. D

^[707]: et Vc: om. nst

^[708]: rei p. D

^[709]: ulta b: vita Vt: victa ns

^[710]: repellenda Isid. Origg. ii. 29. 13

^[711]: Romae Muretus: Roma te V (-ae. tę. V2): Romae regem D

^[712]: primum V: primi D

^[713]: est atque div. V: atque div. est D

^[714]: est V: si n1s2: sit c: sic n2: sed s1: om. t

^[715]: mortali mortali immortali V: om. D

^[716]: arbitror esse V (malo numero)

^[717]: igitur om. D

^[718]: hac nundinatione Lambinus (hac immani nund. A. Augustinus): hac in manum latione V: nũmatione D

^[719]: laudem et lucrum D: lucrum et laudem V (peiore numero)

^[720]: gustatum Vc: gustum nst

^[721]: intellegeris qui ... et quid V1: intellegis ei qui ... quid V2D: corr. Muretus

^[722]: vita Vc: multas nst

^[723]: timere ct: timer V1: timeri V2ns

^[724]: eo V: illo D

^[725]: litterae, cura Vc: litteratura nst

^[726]: magnis D: magmultis V1: multis V2

^[727]: cogitabat V

^[728]: delenierat Garatoni: deleniebat V: lenierat D

^[729]: quid ... attulerat om. V1

^[730]: es comparandus D

^[731]: boni est V2D: bonis et V1: boni exstitit Koch

^[732]: haec igitur non D

^[733]: neque V: nec D (ita l. 11)

^[734]: re om. D

^[735]: an V: et D

^[736]: respice ... quibus D: respice quaeso aliquibus V med. omissis: respice quaeso aliquando quibus Halm: resipisce q. a. q. Seidler

^[737]: ut voles D: utivles V: uti voles Halm cum re p. redi D

^[738]: tu ipse D

^[739]: ipse V: ipso cns: ipse ipso t

^[740]: deseram sextimescam tuos V1 (e coll. mea) med. omissis, unde extimescam coni. Nohl

^[741]: parturii D

^[742]: nunc Vc: non nt: om. s

^[743]: adeptus ... unum, ut om. V1

^[744]: tempus om. V1

^[745]: postulabat Manutius: postulabatvit V1: postulavit V2D

^[746]: D. om. V1

^[747]: minima D

^[748]: vel V: et D nisi D: nihil V: si nihil Halm

^[749]: sacrificiis Halm: sacrificii VD consiliis V: consilii D

^[750]: eae Halm: ae V: hae D

^[751]: simul ac D

^[752]: mea D: ea V

^[753]: sed om. V

^[754]: cum (c in ras.) V1: tum cum V2: tunc cum D

^[755]: ne Lambinus: nec codd. opinantibus D

^[756]: fieri posse non D

^[757]: ex om. D

^[758]: sumus usi D

^[759]: debui V: decuit D

^[760]: in rei (re) p. salute V (malo numero)

^[761]: tamen est tanta Vs: tamen tanta est cnt

^[762]: eis ed. R: his VD

^[763]: putaverat D

^[764]: cives optimos D

^[765]: iussit D

^[766]: bonis nobis Christ

^[767]: omnibus Vn2: hominibus cett.

^[768]: vestrum D

^[769]: rem p. privato consilio D

^[770]: illius Vc: de illius nst

^[771]: ea om. D

^[772]: M. Antonium D iudicavisset D (ita mox)

^[773]: ea om. V

^[774]: fortiorum ... amicorum Angelius: fortium ... amicorum V: fortiorem ... amicorum D

^[775]: rei p. V: p. R. D

^[776]: huiusce D

^[777]: cive D

^[778]: est igitur nobis Vc: igitur nobis est (est nob. n) nst

^[779]: hac scripsi: haec codd.: del. Ernesti

^[780]: laude Vc: laudetur nst

^[781]: optimo iud. quae D

^[782]: C. Caesaris D

^[783]: ut dixi haec D

^[784]: potestatem D

^[785]: repulso D

^[786]: Antonio D: maioribus nostris tam Antonio V: iam Antonio Faernus

^[787]: fort. didicerunt (numeri gratia)

^[788]: non ante impius om. D

^[789]: patietur Vcn2: -iatur nst Antonium om. D (tuetur numerus)

^[790]: referente D

^[791]: quasilla Vt: quas illa c: cives illius ns

^[792]: non numerabatur Curio Secundus

^[793]: nundinabatur (-nantur n2) D

^[794]: ad c: at V: om. nst

^[795]: ccc VD, ed. R: trecentos Naugerius (1)

^[796]: expulsus est D

^[797]: legionibus omnibus V

^[798]: ea vota D

^[799]: est post omnis habent cns, post servitus t: fort. sit.

^[800]: intolerabile est ed. R: intolerabile si c: intolerabilis est cett.

^[801]: verissimeque iudicat om. c

^[802]: P. C. nobis D

^[803]: contionatus est D

^[804]: se ante abdic. hab. D

^[805]: insigni V: insignia Faernus

^[806]: C. Halm: e V: om. D

^[807]: possint Faernus: possetint V: possent D

^[808]: senatum haberi D

^[809]: istud etiam statuistis D

^[810]: non ante consul om. ct

^[811]: sin D

^[812]: hostem non Vs: non hostem cnt

^[813]: persequuntur D

^[814]: iudicantur V

^[815]: ut om. V

^[816]: in om. V1: iuventuti coni. Halm

^[817]: qui male dicit Vc (dict V): maledico D

^[818]: naturalis D

^[819]: At Aricina coni. Müller

^[820]: quotus V1: notus V2D

^[821]: nostrum om D

^[822]: non ... Aricinum om. V1

^[823]: municipium D

^[824]: Atiniae c: Atini*tae V: Santiniae (sanct. s) st: Scantiniae (scat. n2) n

^[825]: laut. plurimi et honestissimi D

^[826]: Atius Ferrarius: Attius codd.

^[827]: traxerit D: traxit tarxerat V: traxerat Halm

^[828]: avus V1c: huius t: avus huius V2ns

^[829]: nempe ille Vcn: nempe ille, ille st

^[830]: fort. solebat spargere (numeri gratia)

^[831]: haberetis V2D

^[832]: ut is D

^[833]: Iulia V: vigilia c: Aricina nst

^[834]: certe V2

^[835]: commendationem Vc: communem nst

^[836]: se ante esse inser. Müller

^[837]: me isdem edictis Vt: in (om. c) eis de me dictis cns nescit om. V1: nescio coni. Halm

^[838]: ac pessimis om. D

^[839]: pulcherrimi Vc: pulcherrimam nst

^[840]: sui st: suis Vcn

^[841]: proposuisset Naugerius (1): posuisset codd. (cf. iv. 9)

^[842]: edixit Vs: et dixit n: dixit ct

^[843]: a. d. Lambinus: ad codd.

^[844]: qui D

^[845]: hunc om. V1

^[846]: omnes existimare D

^[847]: pertitnenat V1: pertineant Halm

^[848]: Caesari V1: Caes. c: Caesaris V2nst

^[849]: in om. V1

^[850]: et libertas D

^[851]: putastis (-ti V1) V

^[852]: si V: est D: est, si Faernus

^[853]: illae ille V: eae c: ęlea t: alea si (est si s) ns

^[854]: in V1: et V2D

^[855]: ante diem D: ad V

^[856]: se ipsum hostem iudicare nisi post quid est aliud hab. D

^[857]: alterum D

^[858]: iudicari ducibus V (malo numero)

^[859]: referat V (peiore numero)

^[860]: hostem esse D

^[861]: intellegitat V

^[862]: digni multi D

^[863]: publico P R. D

^[864]: stupidum V: stultum D

^[865]: tam mans V1: tam subito mans. V2D ferus fuisset V (peiore numero)

^[866]: enim Vc: autem ns: om. t attinuerit D

^[867]: Cann. Vc: Can. nst

^[868]: contentionibus D (in V contentionibusque add. post iure)

^[869]: at quod erat coni. Halm

^[870]: et fugere V: effugere D

^[871]: illo ipso Vc: in illo ipso ns: in ipso illo t

^[872]: consulis V

^[873]: carere metu et periculo D

^[874]: nullam... provinciam om. V1

^[875]: vir om. V1

^[876]: maioribus t

^[877]: C. Turranius V: M Anturranius D: M’ Turran. Gruter

^[878]: Sp V: P. D

^[879]: M. Vehilius V: vel D

^[880]: C. Cestius Vrsinus: c. estius V: c cesetius cn2: c. cessedius n1st

^[881]: T. cn1s: L. Vn2: om t

^[882]: Annius V: Antonius D (cf. xi. 14) M. Gallius scripsi: M. Antonius codd. (cf. xiii. 26)

^[883]: maluerunt V: metuerunt D

^[884]: semper habebat D

^[885]: Calvisius (-iss- c) D: Celusius V

^[886]: M. Cusini Sicilia V: micus in isio illa c: micus nisi illa t: m. iccius nisi illam ns

^[887]: fecerit D

^[888]: fore Vb: futurum cett.

^[889]: seque usque Muretus: sequasq. V: usque D

^[890]: dixit V: om. D

^[891]: In codd Halmii abt ante Hodierno spatium vacuum relictum est: in g legitur Explicit liber tercius.

^[892]: Incipit quartus: in meis cns nulla est lacuna

^[893]: P. C. D: om. V

^[894]: quievi Victorius: vi V1: qui V2: qui fui D

^[895]: potest V, Cus.: posset D

^[896]: totus vitiis (tot c) Vc, Cus.: totus nst

^[897]: ut om. D

^[898]: et generis V: generis D

^[899]: forsitan om. D

^[900]: faciat cs

^[901]: potuerit D

^[902]: compilarit D

^[903]: eis Halm: is V: his D

^[904]: bene et e re p. Vc: de re p. bene t: e re p. bene ns

^[905]: imperio D

^[906]: praesides et populum D

^[907]: armatis V (cf. ii. 6): armis D, del. Madvig (contra numerum)

^[908]: cellam cn

^[909]: dispertitionem Klotz: disperditionem cns: dispersionem Vt

^[910]: atque is Vc: at qualis nst

^[911]: vaccillante V, Nonius p. 34

^[912]: effecit Klotz: et fecit c: effecerit V (excidisse quis vestrum ignorat post vestigium putat Halm): fecit nst

^[913]: vestigia D

^[914]: fundit apothecas add. Ernesti ex Servio ad Ecl. vi. 55; fudit apothecas, cecidit greges armentorum: om VD, Cus.

^[915]: familias D

^[916]: M. om. V

^[917]: fronte, lateribus Garatoni: fronte alteribus V1 (a lateribus V2): a fronte a lateribus D

^[918]: tenetur D

^[919]: nostris decretis D

^[920]: vis et V

^[921]: quod ad c

^[922]: a me post initium habent D

^[923]: et V: de nst: om. c

^[924]: modo non Vc: modo nst

^[925]: dum V: semper dum D

^[926]: necesse est etiam D

^[927]: malumus cns: malimus V: maluimus t

^[928]: animis armisque D et Nonius p. 285: armis animisque V (cf. x. 21)

^[929]: opprimere urbem V (peiore numero)

^[930]: teneret D

^[931]: pereundum erat Halm

^[932]: reliquis esset add. s: erat add n

^[933]: vos om. D

^[934]: ferendam esse Muretus: ferendẽ V: ferendam c: esse ferendam nst

^[935]: est V, Cus.: om. D

^[936]: et ad V: et D

^[937]: omnes iam D patefaciunt Halm: patefaciunt fecerunt V: patefecerunt D

^[938]: sentiat, quid velit V

^[939]: sed suppl. Lambinus hoc loco: post cives hab. V, om. D

^[940]: pro multitudine D

^[941]: accedent Vc: accedunt nst

^[942]: de populi R. cns: dei publicae V: de r. p. t 12, 15, 16 ut D ter, ita § 39

^[943]: facit Cus.

^[944]: designati optime de re p. meriti (mereri t) add D

^[945]: virorum post optimorum add. c: post fortiss. nst

^[946]: amicorumque V

^[947]: et ab L. D

^[948]: Iulia V: Tullia D

^[949]: eique c (ii-): que V: Galliaeque nst: atque Muretus

^[950]: senatus D

^[951]: Romani om. V

^[952]: rei p. V: populi R. D

^[953]: C. om. V

^[954]: militum consensu V

^[955]: a Vc: et a nst

^[956]: et quod equod V: quod D

^[957]: L. Egn. duce quaestore optimo, civi egregio Muretus: L. Egn. que opti egregio mo V: L. Egn. duce civi egregio D

^[958]: in rem p. om. D

^[959]: his V

^[960]: ut D

^[961]: referrent Vc: referent t: referant ns

^[962]: videretur censuerunt c: censuerint (sine videretur) ns

^[963]: vestra Ernesti (cf. v. 2)

^[964]: Quirites quam V: que c: om. ns (voc. Quirites saepe compendio scribunt e.g. Q. q_. qr. quĩ; saepe corrumpunt e.g. quam, que, quia; saepe omittunt codd.: quod in singulis locis non notabimus)

^[965]: adfert rei p. defend. D

^[966]: recuperandae libertatis D

^[967]: quidem mihi D

^[968]: id om. D

^[969]: hostem illum D

^[970]: quod V, Cus.: cum D

^[971]: memini D: enim V, Cus.

^[972]: omnium saeculorum Vc: omnium singulorum ns: omnium memoria singulorum t

^[973]: a Brundisio tum V: Brundisio D: om. Cus.

^[974]: certe ceperit D: ceteri reperit V, Cus.

^[975]: paternis V, Cus.: Hispanis paucis c: Hispanis nst

^[976]: conduceret D

^[977]: consiliis om. V, Cus.

^[978]: Romanorum om. D

^[979]: Brundisio V

^[980]: rei p. D

^[981]: erat praesidium D

^[982]: C. om. Vt

^[983]: fortissimorum sui V: fortissimorumque sui c: fortissimorum suique nst (fort. que = Quirites, post vestrae collocandum)

^[984]: appell. possumus D

^[985]: nonne D

^[986]: ille si D

^[987]: hos om. D

^[988]: et loco, Quirites V: eo loco quo c: et iocosa t: et luculenta ns

^[989]: comprobastis nst

^[990]: fidelissimorum om. V1

^[991]: huius Martiae add. codd., del. Manutius

^[992]: quarta iiii V

^[993]: L. Vc: om nst Egnatio nt

^[994]: quid quit V: qui c: om. nst

^[995]: edicto Vcn: dicto st

^[996]: negatis Vc: negastis nst

^[997]: Brutorum... Romani om. D

^[998]: obstitit D

^[999]: atque ut Vc: atqui nst

^[1000]: defenderit (bis) D

^[1001]: ab V: a D

^[1002]: in om. D

^[1003]: denegat cuncta V

^[1004]: vos, Quirites. Bücheler igitur illum D

^[1005]: locuntur Vnst

^[1006]: ab Faernus: ad V: a D

^[1007]: sicut sunt om. D

^[1008]: caecat D

^[1009]: donatio Vc: dampnatio nst

^[1010]: Pompei hasta D

^[1011]: posuerunt V (cf iii. 19)

^[1012]: hic sit Muretus: hic sic V: sit D

^[1013]: ei ut c: ut Vnst

^[1014]: atque huius V: huiusque c: quo huius nst

^[1015]: reccidat Zielinski (cf. vii. 27)

^[1016]: praedicant (-cata ct) D

^[1017]: denuntiata D

^[1018]: nobis lib. Vc: lib. nobis nst

^[1019]: vident unus det.

^[1020]: non est Vs: non est, non est cett.

^[1021]: quocum D

^[1022]: videtur ludus Cus.

^[1023]: Quirites, res D

^[1024]: illinc D

^[1025]: iam om. V1

^[1026]: vester cons. maior D

^[1027]: omnibus natura D

^[1028]: quaeso, Quirites, quam Naugerius (1): Quirites, quaeso, quam s: quaeso quam Vc: quaeso, quaesoque quam t: quaeso qr. p. r. quam n

^[1029]: alia quamquam ante alia add. codd., del. Madvig: nam cum alia... (sint) P. R. Müller

^[1030]: falsa om. D

^[1031]: sunt D: sint V

^[1032]: ulla vi D

^[1033]: hac Naugerius (1): hac virtute codd.

^[1034]: in Vc: inde nst

^[1035]: cum habeat c: cum habet V: qui habet t: qui habeat ns

^[1036]: cum percussore, cum Faernus: cum depercursorem V: cum excursore, cum D

^[1037]: quod se V2ct: quod ei V1: quod D. Bruto se ns similem esse... scelere V: similem re D med. omissis

^[1038]: illi V: belli D

^[1039]: haberet D

^[1040]: cura V: cum D

^[1041]: eniti D: niti V

^[1042]: M. hoc D (cf. xiii. 20)

^[1043]: his om. D

^[1044]: nos V: non D

^[1045]: non voc. convoc. bns: voc. t

^[1046]: dies vobis V, Cus.: vobis dies D

^[1047]: haec... est del. Cobet

^[1048]: vester Reid (cf. iv. 1)

^[1049]: sitis a ns: sit ista V, Cus.: sint a bt

^[1050]: quantam om. D

^[1051]: ponat D

^[1052]: esse quam amicus D fort. maluerit (numeri causa, cf. Zielinski, p. 138)

^[1053]: et severissimum om. D

^[1054]: laudatur V

^[1055]: ut et de D: ut et V: ut de Halm

^[1056]: tempore V: die D

^[1057]: legionum... quidem om. V1

^[1058]: Cotylonem bt (cf. Plut. Ant. 18): Cotyian Cotyionem V1 (an post Cotyian add. V2): Cotylam eam (iam n2) ns: Cotylam ante Stangl

^[1059]: sunt D

^[1060]: M. nst: om. Vb

^[1061]: hosti Vb: hostilia nst

^[1062]: est Lambinus: om. codd.

^[1063]: exercitu pecunia D

^[1064]: ulla propior D

^[1065]: attri. D

^[1066]: urbis, agrorum scripsi (cf. xiii. 42 et 47): urbis eruendorum (urbis eruen. m. 2 in ras.) agrorum V: eripiendorum (dirip. s) urbis agrorum D: urbis dividundae, agrorum Halm

^[1067]: populi Romani Manutius

^[1068]: at Vb2: an cett.

^[1069]: Catulo Vn: Cotyla ed. R (cf. § 5)

^[1070]: enim D: enim autem V

^[1071]: cuius V: cum eius D

^[1072]: sed silet Madvig

^[1073]: augurum om. V

^[1074]: C. om. D

^[1075]: ille biennium, hi (hic V) sexennium Zumpt, V: ille biennii, iste (ille t) sexennii D

^[1076]: num etiam D

^[1077]: est? quid? est D

^[1078]: poenae D

^[1079]: haec V1 (cf. Deiot. 26)

^[1080]: ratae esse D

^[1081]: insinuandi V: introeundi D

^[1082]: sustinere me non afferre D

^[1083]: tempestatis, imbris Wesenberg: temp. imbris ac codd.: tempestatis del. Madvig

^[1084]: arb. est pertinere nst

^[1085]: urbe om. D

^[1086]: ita hoc loco habet n2 (ita ed. k., Madvig): ante castellis cett.

^[1087]: eisque V: suisque D

^[1088]: coloniis ns: colonis cett

^[1089]: enim res V: ergo leges D

^[1090]: eae n, Halm: ae V: oeae s: a t: hae b

^[1091]: non om. D

^[1092]: sestertium om. D

^[1093]: vertit D

^[1094]: potuisse K (= Kaput) add. V, cf. Cat. 1. 26, Rab. perd. 4

^[1095]: illi tot ... exhausit scripsi: illi ... tota exhausit codd.: illi ... tota ex re p. hausit Pluygers

^[1096]: C. om. D

^[1097]: calebant om. D

^[1098]: ex Caesare diceret D

^[1099]: numquam V: tamquam D

^[1100]: referebantur D

^[1101]: earumque rerum D

^[1102]: unam in domo V: unam in domum Garatoni

^[1103]: pecuniae Ursinus: pene V: om. D: rapinae Kayser: fort. praedae

^[1104]: iure redigatur scripsi: in unum redigatur codd. (v. l. unum vel unam e v. 1 huc illata est): in aerarium redigatur Orelli

^[1105]: is legem D

^[1106]: et Alaudas codd.: Alaudas Cobet: fort. ex Alaudis

^[1107]: pavet D

^[1108]: amo supplevi

^[1109]: fac Faernus: faci V: fac ita bns1t: facetus s2

^[1110]: quod max. est om. D

^[1111]: homo V: onemo t: quo nemo bns

^[1112]: M’. Manutius: M. D: om. V

^[1113]: quem ad modum V: quem bns: quae t

^[1114]: at om. V

^[1115]: cotidie ante peric. habent D

^[1116]: faciat s

^[1117]: en causam Lambinus: em causam V, Cus.: haec causa D

^[1118]: feretur V, Cus.

^[1119]: quos socios ad epulas hospites D

^[1120]: fuisse V: fecissent D

^[1121]: imprimeret D

^[1122]: cognitumque om. D

^[1123]: hanc ego b huius modi D

^[1124]: vi om. V

^[1125]: post conditam urbem om. D

^[1126]: habuerit V: habuit D

^[1127]: armatos si post conditam urbem add. D

^[1128]: nostri om. D

^[1129]: at om. D

^[1130]: Crassicius Bardili (cf. xiii. 3): Classicius D (Cassinus b1): Cassius V

^[1131]: non modo .. auditu Schütz: non modo auditus (-tu Cus.), sed etiam aspectu V, Cus.: auditu non modo aspectu D

^[1132]: de V, Cus.: e D

^[1133]: apertis Cus.

^[1134]: etiam hoc loco posuit Halm: ante Kal habet V, post huc D: fort. huc nisi venirem etiam fabros (del. Kal. Sept.)

^[1135]: pericula D

^[1136]: xxx ns: triginta cett

^[1137]: ante me D

^[1138]: a d. ad D: om. V

^[1139]: xvii t: septemdecim cett.

^[1140]: dies b: diebus V: dies, ut digestio potius quam declamatio videretur nst

^[1141]: adesse D: ad V

^[1142]: ex V, Cus.: om. D

^[1143]: tantum quisquerat divisor D med. omissis

^[1144]: quod V: quod elegissent aut quod D

^[1145]: dicetur Madvig

^[1146]: num D: non V

^[1147]: magistratu V2s1: magistratus cett

^[1148]: futurum Vb: venturum nst introiturum] et exiturum add. Cobet

^[1149]: nisi ut ad bns

^[1150]: clamassent V

^[1151]: quo V2D: quam V1: quonam coni. Halm

^[1152]: locupletum bt

^[1153]: discripsit Bücheler: descripsit codd.

^[1154]: a om. D

^[1155]: C. om. D

^[1156]: divina b: divini Vnst, Cus.

^[1157]: quam sua D

^[1158]: patris D: patrias V

^[1159]: adit V1, Cus.

^[1160]: confecit Lambinus

^[1161]: latronis D

^[1162]: fort. imitata est (numeri gratia, cf. Zielinski, p. 134)

^[1163]: et fortissimorum om. V1

^[1164]: bellum inferre potuissent V

^[1165]: circumsedit (-de V1) V2D: corr. Faernus

^[1166]: rei p. V: p. r. D

^[1167]: aut ante moliatur om. V

^[1168]: Antonii V2D

^[1169]: quas V: quae D

^[1170]: quia D: qui V1: quam V2

^[1171]: suum om. D

^[1172]: at hi Naugerius (2): et hii b: haec V: haec ii nst vivent V: vivunt ed. Campani

^[1173]: et de V: de D

^[1174]: famam rei p. b

^[1175]: decernitis (cern. t) D

^[1176]: deprecentur D

^[1177]: imperetis (-petr- t) D

^[1178]: vidimus D

^[1179]: molliet D: hominum V: hominum molliet Graevius

^[1180]: est D: et V1: est et V2, Cus.

^[1181]: Flaccum anfalcum (an f. ns) D

^[1182]: Tampilum Faernus: Pamphilum codd.

^[1183]: Karthaginem V

^[1184]: iussi sunt V2D: iusserunt V1: iussi erant Halm

^[1185]: nostros legatos D

^[1186]: iubebimus ns

^[1187]: ad ... mittimus om. D

^[1188]: imperatorem coloniamque D

^[1189]: coloniam V, Cus.: coloniamque D

^[1190]: mittimus Vb: mittemus nst

^[1191]: xiiii nt

^[1192]: iudicavistis D

^[1193]: vertit D

^[1194]: tum Halm: tum deinde V: deinde D

^[1195]: tum D: tum atque V: atque Halm

^[1196]: comprobastis Faernus: comprobatis V: om. D

^[1197]: D. om. D

^[1198]: collaudavistis D

^[1199]: comprobavistis D

^[1200]: ut V: ut re nst: ut te b

^[1201]: num umquam Garatoni: numquam V: num quando D

^[1202]: timeam et cogitem om. D

^[1203]: insanam Faernus

^[1204]: teretur V, Cus.: feretur nst: differetur b

^[1205]: tractum om. D: tantum Cobet

^[1206]: libere V2 in ras.: tuto coni. Halm

^[1207]: adfui ipse scripsi: adfuissem cum post consensu hab. V: om. D

^[1208]: potuisset (-sem b) tamen D

^[1209]: moram V1: adferemus add. cett.

^[1210]: mentionem menti nst: mentio quis non videt quam alieno tempore nunc a vobis facta est b.

^[1211]: Hic incipit in D magna lacuna usque ad vi. 18

^[1212]: gerendam Lambinus: censeo add. V

^[1213]: tota Muretus: totam V

^[1214]: est ex ed. Gryph.: ex V

^[1215]: optionem Manutius: opinionem V

^[1216]: en Lambinus: em V: hem ed. R

^[1217]: destinavit Ferrarius: destinuit V

^[1218]: bello V: bello, bello Naugerius (1)

^[1219]: exercitu M. Klotz: exercitum V: exercitu Poggius

^[1220]: sero Cobet

^[1221]: quamquam atque Manutius

^[1222]: laetetur ed. R: laetentur V

^[1223]: p. c. Bruti V: corr. Poggius

^[1224]: colonis V: corr. ed. R

^[1225]: D. Poggius: q. V

^[1226]: arguit V: corr. Poggius

^[1227]: Galliam V: corr. Ferrarius

^[1228]: qui illa Muretus

^[1229]: cum Poggius: quim V1: quod V2

^[1230]: et misericordia scripsi: & iā V e coll. mea (ex et mĩa i. e. misericordia ortum), del. Lambinus: et clementia vel et mansuetudine coni. Halm

^[1231]: adduci Lambinus

^[1232]: imperio V: corr. ed. R

^[1233]: expiata Faernus: expieta V1: ex pietate V2

^[1234]: felicitate ... oti om. Cus. reponere Poggius: re V: fort. ponere, cf. § 49

^[1235]: libertatis que felicitate add. Cus.

^[1236]: velit Ernesti

^[1237]: qui V: corr. Poggius

^[1238]: Antonius del. Cobet

^[1239]: enim ed. R: etiam V

^[1240]: paratior Poggius: partior V: paratiore Halm

^[1241]: hominibusque Faernus: omnibusque V

^[1242]: ille Ferrarius: ille in V

^[1243]: libertati ed. R

^[1244]: sit pro praetore Ferrarius: et pro pop. R. V

^[1245]: illi aetati Poggius: illa aetati V: illa aetate Graevius

^[1246]: ornandi coni. Müller: hortandi honorandi V1 (-que add. V2): honorandi Halm

^[1247]: quartaque Poggius: q. quarta V: atque quarta Halm

^[1248]: praetorio Naugerius (1): pr. Poggius: populi R. V: quaestorio Nipperdey

^[1249]: magistratum Faernus: mac V

^[1250]: petet V: appetet V2 peteret Schütz

^[1251]: ut haberi per leges Faernus: per ut haberi leges V: prout haberi lege Orelli

^[1252]: quaestor V: praetor Vrsinus

^[1253]: esset Mommsen

^[1254]: est Faernus: sunt V

^[1255]: Corvi Pighius

^[1256]: Flaminius V, Cus.: corr. Faernus

^[1257]: populus Romanus ... auxerit V, Cus.: corr. Poggius

^[1258]: ornarit Cus.

^[1259]: tertio et xxx V

^[1260]: virtutis V2: virtus V1, Cus.

^[1261]: ne Poggius: non V

^[1262]: carum Ferrarius: clarum V (cf. 1. 35)

^[1263]: clarissimus Cus.

^[1264]: carus suppl. Muretus

^[1265]: consiliorum suppl. Halm hoc loco (cf. x. 20 et 23), ante omnium Faernus

^[1266]: ita enim ut enim V: ita enim animatus coni. Müller

^[1267]: audeo Halm: audebo V (sed -ebo in ras. m. 2)

^[1268]: post temeritatis aliquid intercidisse putat Ernesti, velut nisi eum plane perspectum haberem

^[1269]: sit est coni. Halm

^[1270]: triennium V: corr. Lambinus

^[1271]: magistratus Poggius: magna V: magistratum Halm

^[1272]: auctoritatem ... Romani suppl. Garatom ex iii. 37

^[1273]: ipsis coni. Müller: iis V

^[1274]: alter ambove (ita Poggius) si eis videretur Vrsinus Poggium secutus: aa. uesieu V1: aa. designati V2

^[1275]: pro praetore δ: populo Romano V: del. Poggius

^[1276]: haberent ... posset Schütz: habent ... possit V: habeant ... possit Poggius

^[1277]: illa quidem coni. Müller

^[1278]: a. d. suppl. Orelli

^[1279]: sunt iacta Garatoni: sunt iacta sunt V: iacta sunt Poggius

^[1280]: M. Antoni coni. Müller

^[1281]: decerni ed. R

^[1282]: Quirites Faernus: quam V

^[1283]: non esset fort. non est (variam lectionem non est add. V1 post dies)

^[1284]: homines omnes V

^[1285]: die, spe nescio qua eis obiecta Jeep (pacis pro eis Bücheler): dies non est pene. scio quaeis obiectarem V: die nescio qua obiecta re Poggius

^[1286]: vestraeque V: corr. Poggius

^[1287]: accerserit V: cf. Neue iii. p. 393

^[1288]: denuntiatione V: corr. Poggius

^[1289]: denuntient Pluygers

^[1290]: enim om. Cus.

^[1291]: suo om. Cus.

^[1292]: est Halm: et V

^[1293]: violentia codd. Ferrarii (cf. § 6 et ii. 68)

^[1294]: Rubiconem in mg. hic habet V, sed infra § 10, ubi hic locus iterum legitur, in textu

^[1295]: et Faernus: om. V in ras.

^[1296]: militesque Poggius: que V

^[1297]: suma V

^[1298]: violentiam Naugerius (1): vinolentiam V

^[1299]: moram exhibere ullam Vrsinus: horam exhibere nullam V: curam exhibere nullam Hirschfelder: horam eximere nullam Budaeus

^[1300]: senatu V: senati coni. Halm

^[1301]: Quirites Poggius: quam V

^[1302]: In V post Plancius (sic) legitur in ras. uidete quan decertum est, tum ex § 5 repet. ut exercitum ... pareat (del. m. 2). Voc. decertum = decretum (§ 5): ceterae corruptelae ex ante (cf. § 5) et quidem (quod l. 3 ante qui inserui) ortae sunt (te + an = ante, uide + qu = quidem, cf. viii. 5) quam Extitius Faernus (cf. xiii. 28): cum (tum V2) exiluerit V

^[1303]: Trebellium del. Orelli

^[1304]: Fide Pluygers: fides V

^[1305]: hoc hinc Poggius

^[1306]: nequitia est scelere (= scelestere) V: corr. Nipperdey

^[1307]: Tremuli Beroaldus: Tremelli V

^[1308]: ab suppl. ed. Cratandrina

^[1309]: acceperint Ernesti: acceperunt V

^[1310]: dedit Zielinski

^[1311]: bis Garatoni: duobus V: iterum Orelli

^[1312]: Remurium Ferrarius

^[1313]: itane? Iam Halm: ita in eam V: itane Gellius i. 16. 5

^[1314]: est Gellius: sit V

^[1315]: qui umquam V1 et Macrobius i. 5. 5

^[1316]: fort. ipsa res publica (clausulae gratia)

^[1317]: ego fort. ante cogitem transponendum (clausulae gratia)

^[1318]: exercitatior Poggius: excitatior V

^[1319]: vestri tam om. Cus.

^[1320]: tam om. Cus. dignitati Cobet: dignitatis V

^[1321]: umquam hic rursus pergunt D

^[1322]: vestra nst, Reid (cf. iv. 1)

^[1323]: conatus Poggius: conatur V: conatum D

^[1324]: Quirites om. D

^[1325]: dignum re p. fuisset tamen D

^[1326]: horam o, ut voluit Graevius

^[1327]: gentibus om. D

^[1328]: consequamini V

^[1329]: res est D

^[1330]: suspensus a curis Nonius p. 386

^[1331]: istam om. V

^[1332]: reviviscere D

^[1333]: et dicto V: edicto D

^[1334]: leges imponeret om. D

^[1335]: modesti D

^[1336]: Gaius om. V

^[1337]: inde om. V

^[1338]: posset D

^[1339]: providi cives et V: provendicius esset (es et b) D

^[1340]: senatores feneratores h

^[1341]: pacis Vrsinus: patris Vt: partis bns

^[1342]: nonne om. t: qui bns: -ne sic disputant V2 in ras.

^[1343]: irritari D

^[1344]: inritatu (sic) ... nequam est om. V1

^[1345]: ulciscendi V: -endũ b: -endis nst

^[1346]: pertimescendi Vb: -endis V2nst

^[1347]: habebantur V: appellabantur D

^[1348]: convenit D

^[1349]: adversatum D

^[1350]: fecit adversatum V

^[1351]: se V: idem D

^[1352]: non quo D

^[1353]: onus Cobet: nomen codd.

^[1354]: eorum V: forum D

^[1355]: aut denique V2D

^[1356]: configeret D

^[1357]: illius h. m. pagate memoria mea (l. 12) med. omissis V (h. m. = hic minus, omissionis signum): quae desunt infra habet V (§ 11) inter quod et erat bellum: eadem hic marg. ascripsit V3 (saec. xii)

^[1358]: coniunxit D: coniungit V3

^[1359]: curam incredibilem V3D

^[1360]: perspexi non modo V3D

^[1361]: fuisse fautorem om. V3D

^[1362]: sed V (in § 11): sed etiam D et V3

^[1363]: non quia non D

^[1364]: et virt. ante et volunt. habent D

^[1365]: gubernavit V

^[1366]: mihi tamen D

^[1367]: igitur V: itaque D

^[1368]: si erit D

^[1369]: explicaro Vb2: explicavero cett.

^[1370]: M. om. V

^[1371]: mobilitate levitate D

^[1372]: vero inconstanti V

^[1373]: iudicaritis V2: -aretis V1: -abitis t: -avistis bns

^[1374]: merito V

^[1375]: quidem illi D

^[1376]: tum Halm: cum V: om. D

^[1377]: C. om. D

^[1378]: iudicavistis D

^[1379]: omine b: homine V: hominem ns: non t

^[1380]: quodam V1b: quoddam t: quondam V2ns

^[1381]: illius D: istius V

^[1382]: Galliam del. Baiter

^[1383]: ad bellum .R. V (.R. = require, signum corruptionis, cf. Mil. 18): ad bellum Roma coni. Halm

^[1384]: quod sequitur in V -te usus ... dico sed (§ 6)

^[1385]: milites Vn2: me (ne t) milites cett.

^[1386]: nomina dant V: nominanda t: nominandi bns

^[1387]: vos om. D

^[1388]: probavisse D: probisse V1: probasse V2

^[1389]: cui V1: qui V2D

^[1390]: porro V1: est porro V2nst: porro est b

^[1391]: exitium fert med. omissis V

^[1392]: gravis Pluygers: grui V1: gravior V2D

^[1393]: vestri D

^[1394]: dignitatemque V, Cus.: dignitatem D

^[1395]: rebus om. D

^[1396]: tum D

^[1397]: tum regio D

^[1398]: multo ... urgebamur om. D

^[1399]: nunc quidem vi extorquenda D

^[1400]: erit illa D, Cus.

^[1401]: armis aut armis D

^[1402]: firmissimam ... pop. R. om. D

^[1403]: hunc fort. nunc

^[1404]: sit, videtis ns

^[1405]: quod si D

^[1406]: civitatem V: civitate M. Halm videatis D

^[1407]: Lucium ego ne gauium quidem V: L. egnatium quidem D

^[1408]: est D: sed V

^[1409]: quinque et triginta V: xxxv D

^[1410]: magistratum V: magistratuum comitia coni. Halm

^[1411]: idem D

^[1412]: eorum V: forum t: fori bns (cf. § 5)

^[1413]: iugularat D

^[1414]: is Faernus: si V: hic D

^[1415]: fecerit ... causa om. D

^[1416]: queretur Vb1t (-aer- Vb1): queret b2ns (-aer- b2) M. om. V1

^[1417]: fiat V: sit D (sit at t)

^[1418]: ii ... et ii V: illi ... et hi D

^[1419]: praesidiis cesserint D

^[1420]: consilii V: consiliis coni. Halm

^[1421]: nouolutum V: noluo latum Cus.: obvolutum Muretus

^[1422]: omittimus V, Cus.: -emus D

^[1423]: vestri V1, Cus.: veteris V2D

^[1424]: custodia et Faernus: custodiet V: custodia D, Cus.

^[1425]: in specula D

^[1426]: uti vacuum Garatoni: ut tuaquom V: utacum t: ut vacuum bns: ut tutum ab omni Cus.

^[1427]: prospicientia Vb: prospicienda t: providentia ns

^[1428]: intellegi Vb: -endi nst

^[1429]: praedicam V: -dico t: -dicabo bns et testabor D

^[1430]: videtur D

^[1431]: cive D

^[1432]: esse pax D

^[1433]: ille vos D (ita mox)

^[1434]: steterunt D: sederunt V

^[1435]: arma saga D: armato V: armati coni. Halm

^[1436]: itaque quod D: itaque Nipperdey

^[1437]: oppugnant, iis Faernus: oppugnatis V1: oppugnantes (-is V2) V2D

^[1438]: esse posse V: habere possunt D

^[1439]: desideret ns: desideres bt

^[1440]: si om. D

^[1441]: fiunt D

^[1442]: Visidio Vns: nisidio bt: Nasidio Ferrarius

^[1443]: collaudaremus nst

^[1444]: ei qua exclusus D

^[1445]: plena disc. om. V1

^[1446]: mittatis V

^[1447]: excitati erecti V: erecti citati (incit- b) D

^[1448]: cc ducenta codd., sed vi. 5

^[1449]: cc bis

^[1450]: fuerit in D

^[1451]: erit om. V

^[1452]: retinueritis D

^[1453]: praeclarum om. V

^[1454]: reccidere Zielinski, cf. iv. 10

^[1455]: quibus ... assentior om. ns: de rebus om. bt: assentior om. t

^[1456]: verbi Vb: om nst

^[1457]: L. D: C. V

^[1458]: p. R. V: rei p. D

^[1459]: se ante dicturum hab. D, om. V; post aliam inser. Halm, post fuisse Baiter

^[1460]: in sententia quidam D

^[1461]: ut tumultus non sit, tumultus autem esse Isidorus, Origg. xviii. 1. 7: ut tumultus esse V1 med. omissis: sine tumultu, tumultus (ut tum. V3) esse V2D

^[1462]: nullum tumultum nom. D

^[1463]: potest V: licet D

^[1464]: bello Isidorus: bello Italico V: bello Gallico D

^[1465]: nolimus V

^[1466]: fiant V: sint D

^[1467]: multa V: tumultu D

^[1468]: et studio D

^[1469]: tolletur tolleitur V: tollitur D

^[1470]: tolluntur D

^[1471]: Mutina obsidetur D: Mutine dominaretur seturna opsidetur V: voc. dominaretur ex § 7 huc invectum vidit Halm: seturna ex -sidetur et -na (i. e. mutinae) ortum puto

^[1472]: potest pax D

^[1473]: Consulem V: quo D: quo cons. Garatoni: quod cons. Halm

^[1474]: ex D: et V

^[1475]: C. quidem bns: quidem V: equidem t

^[1476]: erat V: venerat D belli D

^[1477]: et eorum Vb: ceterorum nst

^[1478]: obsistit V: obsidet bt: om. ns

^[1479]: esse om. D

^[1480]: an est Müller: an etiam D: etiam V

^[1481]: Sulla latas con. Sulla latas V: latas Sulla D: consul Sulla latas Halm

^[1482]: modo non Vb: modo nst

^[1483]: nos deorum V: deorum nos n2: deorum cett.

^[1484]: se divisurum D

^[1485]: secuntur Vnst

^[1486]: homines agrestes si om. V

^[1487]: illi ac (an V) non pecudes potius V, Faernus: sunt illi potius quam pecudes D

^[1488]: et Puteolos Vns (-las ns): Puteolanas bt pervehuntur V (e coll. mea) D: provehuntur ed. R

^[1489]: ne p. ne V

^[1490]: viderunt enim ex mendicis V: sui enim ex me didicerunt D

^[1491]: et his ... et his D

^[1492]: iura leges D

^[1493]: id aeque Vb: id t: idem ns

^[1494]: est D: esset V

^[1495]: gerendi om. Cus.

^[1496]: esse posse Pluygers

^[1497]: alia causa iusta D

^[1498]: est om. D

^[1499]: laberis Faernus: liberis V: falleris D

^[1500]: anteponis D

^[1501]: aut iuc. in regno Vst: in regno aut iuc. bn

^[1502]: etiam D: etiam enim V: etiam memini Faernus

^[1503]: atque ais V: atque es t: atqui es bns

^[1504]: et e V: om. D

^[1505]: interest D

^[1506]: pater tuus quidem V: qui (-id s) pater dem (dein ns) tuus nst: quid pater tandem tuus b

^[1507]: auctore om. D

^[1508]: civis post omnis transp. Schwartz

^[1509]: L. om. D

^[1510]: aut Q. atq. V: an Q. coni. Halm

^[1511]: senatus Ferrarius: senatorem codd.

^[1512]: cum cum L. D

^[1513]: consulares VD: corr. Ferrarius

^[1514]: Valerio om. V

^[1515]: C. om. D

^[1516]: praetor s2: p. r. (populi Romani V) cett.

^[1517]: aut consules illos V: aut syllos t: autem illos bn

^[1518]: clarissimos hos viros Mommsen

^[1519]: civem D: quem V

^[1520]: ut in corpore Cobet

^[1521]: id V1: ad V2, Cus.: om. D

^[1522]: membrum V, Cus.: membra t: membrorum (-bro s1) cett.

^[1523]: me Vb: om. cett.

^[1524]: quod om. D

^[1525]: huic V: huic vel illi (del. vel illi n2) videlicet D (cf. Rull. ii. 55)

^[1526]: ego ... Antonio del. Pluygers

^[1527]: conservare D

^[1528]: interponis D

^[1529]: dicis D

^[1530]: vineae ed. R: lineae (-iae V) codd.

^[1531]: equidem D

^[1532]: se illi D: ei illi V: fort. se ei

^[1533]: esse D

^[1534]: eum V: reum D

^[1535]: videte Manutius: vide codd. (cf. x. 23)

^[1536]: es V: sis D

^[1537]: Q. om. D

^[1538]: fecit D

^[1539]: sublata D

^[1540]: triumphaverunt V (peiore numero)

^[1541]: de iracundia Cobet

^[1542]: te nulla sua V: nulla D

^[1543]: ut omnia D

^[1544]: animi om. D

^[1545]: sit huic D

^[1546]: antea D: ate antea V: fort. ante

^[1547]: exor. post pop. hab. D

^[1548]: aequoniam O laturum (sine amici) V1: aequo animo amici laturum coni. Halm

^[1549]: ad V: nunc ad D

^[1550]: quasi ille scripsi: qui si ille Vt: quid ille ns: quod si ille b: quid? ut ille coni. Halm

^[1551]: os b: hos V: eos t: c~s~ ns

^[1552]: antea cum (om. cum n) D

^[1553]: cum Lambinus: quod cum codd.

^[1554]: renuntiavissent V: dixissent bns om. t

^[1555]: de V: e D

^[1556]: ut D

^[1557]: foret ut Halm

^[1558]: viribus D

^[1559]: facti sumus postea D

^[1560]: M. om. D

^[1561]: deserti, inquam om. D

^[1562]: nullum umquam timorem add. D

^[1563]: denuntiasset s: nuntiasset Vbnt

^[1564]: Alexandrea Vb: Alexandria nst

^[1565]: virgula stantem Vs: virgulas (-a b) tandem bnt

^[1566]: se non ante renunt. D

^[1567]: exisset V: excessit bn1t: excessisset n2s

^[1568]: rei p. populi Romani Lambinus (peiore numero)

^[1569]: cui V: cui is b: civis nst

^[1570]: potius V: totus D

^[1571]: servi publici loris V: servitores D

^[1572]: ferrei V: ferreti t: ferret. ii. ns: ferr hii b

^[1573]: sex V: et (om. n2) D

^[1574]: praedia scripsi: praedam codd.: praemia Erncsti

^[1575]: iis Vn: his cett.

^[1576]: ut om. D

^[1577]: sint Vb: sunt nst

^[1578]: mimis et D

^[1579]: summa scripsi: sua hocloco V, post commentariorum hab. D (cf. vi. 6 suma V=summa)

^[1580]: habeat D

^[1581]: ne ne sestertium D

^[1582]: Nucula hoc V: nucula b1: nunc illa (ulla t) cett.

^[1583]: togatam V: totam D

^[1584]: mavolo t: malo bns

^[1585]: obtineat obtineam Cobet

^[1586]: est enim iam annus ut V ipse autem ut V: aut D

^[1587]: et tu acta Caesaris om. D

^[1588]: defendit D

^[1589]: L. (ante Piso) om. V

^[1590]: nimis irati Vb: miserati nst

^[1591]: M. om. D

^[1592]: non fuit D

^[1593]: usi cod. Ferrarii: i Vt: sed s1: si s2: hi b: om. n in ras.

^[1594]: dignit. suam D

^[1595]: animis V: armis D

^[1596]: reducere D

^[1597]: venietur D

^[1598]: parta D

^[1599]: exposita D

^[1600]: victo D: vicit V: victis Halm

^[1601]: labori, qui scripsi: labori eius V: laboribus qui eius n: labori eius (huius s) qui eius bs

^[1602]: et senatui et populo Halm: et a senatui (-u D) et (et a D) populi (-o D) codd.

^[1603]: adesse Faernus: cogitare adesse codd.

^[1604]: aut cogitare om. D

^[1605]: conveniendũi V

^[1606]: et om. V

^[1607]: quidem V

^[1608]: P. C. om. D

^[1609]: post om. D

^[1610]: sumus Vb: simus nst

^[1611]: captivi servi V

^[1612]: timidi sint ut omnem V: timidis induto ẽ nem t: timidis in tuto est ne ii (hi) cett.

^[1613]: ut Vb: ut huic nst

^[1614]: esse et inrisos nst

^[1615]: huic (hinc b) enim reditum ad Ant. prohibere D

^[1616]: cum re p. in gratiam Vb: in r. p. gratiam nst

^[1617]: et aut ad (om. ad s) D: ita quia ad V: atque ad Christ

^[1618]: aut ad A. Hirtium consules aut A. (ad bn) Hirtium coñs. D: consul aut ad A. Hirtium V

^[1619]: primas om. V

^[1620]: si quis ... fecerit om. D

^[1621]: quo D

^[1622]: primo quoque die om. V

^[1623]: esset V: fuerit D

^[1624]: mortuo honores D

^[1625]: illis anteiret, sapientia omnibus D et Arusianus K. vii. p. 454: illos anteiret sapientia omnibus V (corr. m. 2)

^[1626]: quam ... Sulpicio re- om. V1

^[1627]: in extremo D

^[1628]: illum om. Cus.

^[1629]: asperitatis V: asperitates coni. Halm

^[1630]: viarumq. V (non viarum asperitas praepediat Cus.)

^[1631]: non morbus ... cum om. V1 (non ... retardavit add. V2)

^[1632]: C. om. D

^[1633]: quod et Halm: quodenset V: quod D

^[1634]: es b: est Vnst

^[1635]: ipsius V

^[1636]: P. om. V

^[1637]: clarissimo viro Mommsen: cui V1: c. u. V2 (e coll. mea): cum t: om. bns

^[1638]: ei ei p. V: om. st

^[1639]: patres conscr. sic D: .ps. V2: om. V1

^[1640]: morti mortis causa cod. Amst., ed. R

^[1641]: ut in om. V

^[1642]: ad nostram D

^[1643]: in rostris ante steterunt habent D

^[1644]: eis om. V

^[1645]: et magni viri D

^[1646]: respiciendos V

^[1647]: Antiochi regis D

^[1648]: honestavit Cobet

^[1649]: restat Ernesti

^[1650]: atque D

^[1651]: obita t: habita Vbns

^[1652]: dolerem bn2: dolorem cett.

^[1653]: quidem V

^[1654]: monimentis D

^[1655]: ornandam Vt: orandam n1: honorandam n2s: decorandam b

^[1656]: pro re p. V: p. r. D

^[1657]: fore V: allaturum D

^[1658]: reci**endi V1: reci*piendi V2

^[1659]: sui coni. Müller

^[1660]: et (ante hospitum) om. V

^[1661]: festinansque D

^[1662]: Octavium Leptines D

^[1663]: honore b1: honorem cett.

^[1664]: mortui Vb1: mortuo cett.

^[1665]: arceamus V

^[1666]: privavistis D

^[1667]: re V1: se V2D

^[1668]: morbum Vt: morbo bns

^[1669]: crudeles quidem V

^[1670]: eius excusationi Lambinus

^[1671]: vero denique om. D

^[1672]: filium meque V: pilium aeque t: pilium equitem bns

^[1673]: voluntati eius V2: eius voluntati ns

^[1674]: ei vitam V2ns: si vitam V1: civitam t: vitam ei b

^[1675]: vivorum ante posita habent nst: om. b

^[1676]: ad mortem inscii D

^[1677]: decretis vestris V

^[1678]: inobscurabit D

^[1679]: praestantiam D

^[1680]: omn. mort. fama testificatio sempiterna Cus.

^[1681]: ac V: et D

^[1682]: iuris om D

^[1683]: neque D

^[1684]: itaque quae D

^[1685]: ab V: a D

^[1686]: constituere D

^[1687]: magis ns: maius Vbt

^[1688]: grati V1: gratiae (-a V2t) cett.

^[1689]: equidem D

^[1690]: si quis ed. R

^[1691]: et ea V: et b: aere nst

^[1692]: primum statuta Graevius: primum statua V: prima statua D

^[1693]: magnifice enim D

^[1694]: Ser. Sulpicius nst

^[1695]: probari D

^[1696]: tempestate, vetustate V1n2: ante vetustate add. vi bt, .ui. s, .u. n1, vel V2

^[1697]: igitur om. V etiam honore D

^[1698]: gratissimus VD: corr. ed. R

^[1699]: fort. referre gratiam (numeri causa)

^[1700]: salutemque D

^[1701]: isque D: ipse V: et ipse coni. Halm

^[1702]: in max. rei p. munere D

^[1703]: glad. ludisque D

^[1704]: quoquo b1t: quoq. V1: quaqua V2: quaque b2ns

^[1705]: quod is ... obierit huc transtuli, post habere habent codd., del. Manutius

^[1706]: videatur V: videbitur D

^[1707]: urbanis Ferrarius: urbis V: urbi D

^[1708]: redemptores D

^[1709]: solv. attribuendamque D

^[1710]: existimare D: aestimare V

^[1711]: funeri remittere Faernus: funerreimittere V (-rre- m. 2 in ras.): funere (-i n) mittere D

^[1712]: videtur D

^[1713]: posterorum eius sit D

^[1714]: sepulcrum publice D

^[1715]: semper om. D

^[1716]: enim sententias mihi (mihi om. b) ipse sumpseram D

^[1717]: oratio D

^[1718]: ut V: sui t: qui bns

^[1719]: primum D: prius V

^[1720]: rogat Vt: rogatus b: rogat cum ns

^[1721]: cum quo Faernus: ut Naugerius (2)

^[1722]: et ad dignitat. D

^[1723]: sunt D, Cus.

^[1724]: me maxima admiratione D

^[1725]: circumsederi (-e V) non Vs: circumsederint (-it b) bnt

^[1726]: confecit (om. b1) D: perfecit V

^[1727]: qui V, Cus.: quis D

^[1728]: Brutos tu non Ernesti

^[1729]: cum V: quamquam D

^[1730]: eumne Bruti V

^[1731]: di meliora V1b1t: dr. b. meliorẽ V2: d. brutus melior est cett.

^[1732]: consulis et proponis D

^[1733]: cupio V: copiosius D

^[1734]: ne scripsi: nam codd.

^[1735]: putarem V1t: nisi tuam in dicendo facultatem nossem add. V2bns, tuetur Reid, qui ipse ne pro nam corrigit, sed adfirmative positum putat

^[1736]: aliud V1t: aliud quam V2bns

^[1737]: fit nst: sit b: set V1: seit V2: solet coni. Halm

^[1738]: fortuito V: fortitudo t: fortuitu bns

^[1739]: bonis Vb: bonos nst

^[1740]: uteris multum D

^[1741]: fort. honoris amplissimi (clausulae gratia)

^[1742]: equidem D

^[1743]: tua D

^[1744]: a C. Antoni Muretus: a Catonis V: ab Antonii D

^[1745]: videre Cobet

^[1746]: deserueritis et del. Faernus

^[1747]: cui favebitis om. V

^[1748]: regni V et Nonius p. 404: regis D

^[1749]: urbanus D: urbis V (cf. ix. 16)

^[1750]: aut dies V2n: aut audies V1: auidiis (-ius s) st: aut b

^[1751]: versibus festa est (§ 10) med. omissis D

^[1752]: iis Muretus: his V

^[1753]: insula V2: insugula V1 (e coll. mea): insulula Garatoni

^[1754]: carissimi V: corr. Poggius

^[1755]: in Neside domi clar. adul. coni. Reid (cf. Att. xvi. 1. 1)

^[1756]: Cn. supplevi ex insugula (i. e. insugula): praenomen Luculli (cf Att. xv. 1. b. 1) loco motum est

^[1757]: potestis V: corr. Poggius

^[1758]: at potuisset scripsi: aut potuisset V: potuisset autem Poggius: aut potius Muretus

^[1759]: qui scripsi: quod qui V: quare qui Faernus

^[1760]: exterae Vn2: exere n1s: exiere bt

^[1761]: a prima ora ed R: a primo ore V: a (ad b) primori bns: ad primũ t (cf Fam. xii 5.1

^[1762]: Graecia D

^[1763]: spes una D: pecunia V: spes unica coni. Halm

^[1764]: vitiis om. D

^[1765]: is V: s t: om. bns

^[1766]: Graeciae fuisset D

^[1767]: virtus Caes. V

^[1768]: ne C. Muretus: nec V: ne illa D

^[1769]: quem D

^[1770]: non interfecisse D

^[1771]: extrusimus Muretus: extruimus V: exclusimus D

^[1772]: certissimo modo erat illius D

^[1773]: at V: an t: ac bns

^[1774]: rei p. V: populi R. D

^[1775]: neque enim hae D

^[1776]: dicentur V: dixerunt t: dicuntur cett.

^[1777]: enim et V: enim D

^[1778]: quacunque bns: quocunque V: quocum t

^[1779]: sibi legem D

^[1780]: esse Apolloniae Vb (-io b): isse Apolloniam ns: Apolloniam t scribunt n2

^[1781]: di duint Halm: di dent V2bns: dicit V1: didicit t

^[1782]: sen. cons. se D

^[1783]: et ipso D

^[1784]: alter eum quaestorem V: alterum D

^[1785]: gravitate om. D

^[1786]: Syriaco del. Pluygers

^[1787]: qui est antea D

^[1788]: noster (ante equit.) bnt: nostra V: nostri s

^[1789]: viro om. D

^[1790]: nec D

^[1791]: ponatur V1

^[1792]: eo hic inser. Müller, ante tamen Naugerius (2): cõ ante Brutorum hab. V

^[1793]: eo V: illo D

^[1794]: decuisse D

^[1795]: nunc agant D

^[1796]: C. om. D (ita mox)

^[1797]: res actas acta Pluygers

^[1798]: opibus Vb: copiis nst

^[1799]: quis aut V1: quis illo aut Cus.: quis autem (aut ñ t) cett

^[1800]: sapientior aut ad V: sap. aut acutior ad coni. Halm

^[1801]: atquin V (cf. Neue ii. 962)

^[1802]: M. om. D

^[1803]: afuit Halm: fuit V: abfuit (aff. t) cett.

^[1804]: M. om. V

^[1805]: et t: set V: sed bns

^[1806]: ei D: hi carte V: hi cauti coni. Halm

^[1807]: at an V2

^[1808]: vincula nt

^[1809]: id nolle D

^[1810]: vir om D

^[1811]: sine veteranis, freta Pluygers

^[1812]: gubernabantur s: gubernantur l

^[1813]: factaque D

^[1814]: referuntur V

^[1815]: ecquodnam etquodnam D: etquenam V

^[1816]: optatius scripsi: putatis codd. (cf. iii. 17, vii. 7, Sest. 47)

^[1817]: magnam ... spem ... exploratam D

^[1818]: ad dign. et ad virt. V, Cus.: ad virt. et dign. D

^[1819]: referremus V, Cus.: referamus V2D

^[1820]: minimeque Romani V: nominis Romanique t: nominisque R. bs

^[1821]: concurretur ns: concurrunt t

^[1822]: quidem Faernus: qui V: que D (qui ... secuti sunt Halm)

^[1823]: ferre civ. diutius D

^[1824]: qui V: quid si D

^[1825]: M. om. D

^[1826]: rediit Lambinus

^[1827]: T. om. V et om. D

^[1828]: Saxae et Cafones Naugerius (2): Saxas et Cafones V: Saxa Cafo s: saxa captant bnt

^[1829]: miror D

^[1830]: est cur D

^[1831]: vide D

^[1832]: paene patientis V2bn: paene tientes V1: patientis t

^[1833]: proficeret ns: prospiceret V: perficeret bt

^[1834]: vi V: ut t: om. bns

^[1835]: hoc tempore trib. V: trib. (add. debetis t) hoc tempore D

^[1836]: et C. D

^[1837]: M. om D

^[1838]: censebo D

^[1839]: huic ordini D

^[1840]: Brutum om. V

^[1841]: et e Vn: de t: et bs

^[1842]: eam rem V: eamque rem n2: eamque r. p. t: eamque rem r. p. (p. r. b) cett.

^[1843]: totamque Graeciam D

^[1844]: praesit D: praestitit V

^[1845]: pecuniaque n2s

^[1846]: exigat utatur scripsi: utatur n2: utatur exigat cett.

^[1847]: frumentumque imperet Halm: frumentum imp. D: imp. frumentumque V

^[1848]: Q. om. V

^[1849]: cum quaestore prove quaestore Mommsen: cum quaestoribus prove quaestores V: cum q. prove q. t: cum Q. Cepione procos. bns

^[1850]: dolore sum D

^[1851]: optabat D

^[1852]: invisitatum t: inusitatum cett.

^[1853]: quondam ns: quoddam Vb: om. t

^[1854]: improbissimae V, Cus.: impurissimae D

^[1855]: id del. Lambinus

^[1856]: abesset D

^[1857]: conspirare Ernesti

^[1858]: omnes om. D

^[1859]: r. p. liberam D

^[1860]: voluimus Vs1: volumus cett.

^[1861]: poenam del. Faernus

^[1862]: a progressu V2D

^[1863]: cursim ut D

^[1864]: petebat D

^[1865]: Mario D

^[1866]: complexus scripsi: complexusque codd.: fort. complexus quoque

^[1867]: indices falsi Nipperdey

^[1868]: in amore simulato om. s

^[1869]: perfidia sunt D

^[1870]: fidelissimorum D

^[1871]: si ut V: sicut D (ita mox)

^[1872]: Asiam del. Schelle

^[1873]: cervicibus Vt: a cervicibus bns

^[1874]: fractis om. D

^[1875]: adfixum V et Arusianus K. vii. p. 454: fixum D

^[1876]: atque laniatum om. V1

^[1877]: cuius Poggius: a cuius (acu- Vns) codd.

^[1878]: unum idemque D

^[1879]: M. om. D

^[1880]: efficta cod. Vrsini: effecta VD

^[1881]: ab hoc illa D

^[1882]: esse Vrsinus: es V1: est V2D

^[1883]: nostros animos V, Servius ad Aen. ii. 407: animos nostros (uestros s) D

^[1884]: vincula D

^[1885]: carnificem tortoremque D

^[1886]: si evenerit del. Ernesti (tuetur numerus)

^[1887]: ferre si evenerit add. codd.: ego delevi

^[1888]: fuit cod. Barbadorii: fuerit VD

^[1889]: exacuerit D

^[1890]: paverit Ferrarius: pavit codd.: fort. mortuo: itaque ... pavit (cf. Zielinski, p. 215)

^[1891]: torm. quam interdum cruciamenta D

^[1892]: suscepit V

^[1893]: is qui D: si ui V: si qui P. R. Müller

^[1894]: Kartaginiensibus V

^[1895]: aut V: an D

^[1896]: sit om. D

^[1897]: isne D: nonne V

^[1898]: ulcisci cupit Ferrarius: ulcis cupit V1: ulcis cupitur V2: ulciscitur D

^[1899]: cuncti senatus sententia D

^[1900]: alterius D

^[1901]: a puero om. D

^[1902]: deliciis V: dilectis D

^[1903]: fortasse om. Cus.

^[1904]: nobis Halm: bonis V, Cus.: vobis D

^[1905]: L. om. D

^[1906]: cuius ... in om. V

^[1907]: se ante consul. hab. D

^[1908]: damnationem pro praetura V: dampnatione .pp. r. t: dampnatus (dampnat etiam b) a nobis (vob. bn2 p. q. r. bns

^[1909]: Vopiscus ille V: vobiscum homo D

^[1910]: cons petit solvatur V: ad cons. solvatur D

^[1911]: teneant V propter eximiam om. D

^[1912]: etiam gladiatori Pluygers

^[1913]: ut V: vi D

^[1914]: ominetur Vb1: dominetur cett.

^[1915]: esse possent D

^[1916]: M. om. D

^[1917]: Antoniorum Vt: -onii bns

^[1918]: quorum ... est om. V

^[1919]: bona modo D

^[1920]: vidimus D

^[1921]: effundunt D

^[1922]: vide D

^[1923]: clarissimi D

^[1924]: maiorum suorum D

^[1925]: O hominem n2

^[1926]: exserere Halm: exercere V: exire D: emergere ex Müller

^[1927]: quem ultae Vbaldinus: quem ute V: quam multae D

^[1928]: vindicem Poggius: vindicem is V: vindices D: vindicis Ferrarius

^[1929]: vidimus D: videmus V: fort. iam videmus (clausulae gratia)

^[1930]: T. Zumpt: L. V: om. D

^[1931]: quem b1: quae V: qui cett.

^[1932]: civis (-es b2) Vb: civis civi t: cives civis ns

^[1933]: ipsum Graeco (in Gr. D) verbo add. codd., del. Manutius (in mg. archetypi erat graec. = Graecum, cf. ad l. 20)

^[1934]: eius D

^[1935]: Q. om. V

^[1936]: gravem grecauem V (i. e. ex grec grauem)

^[1937]: potuisset V: posset (-it b) D

^[1938]: decernere D: degenere V

^[1939]: num D

^[1940]: quiescit Vb1: -scet cett.

^[1941]: deligendus bs: dilig. cett.

^[1942]: semper imperium D

^[1943]: Antiochi bns

^[1944]: provincia Asia Faernus: pc ia V: p. f. Asia D

^[1945]: C. om. V

^[1946]: illius Ernesti: huius codd.

^[1947]: a familia V: familia t: familiae bns

^[1948]: post summam vir- sequitur in V xii, 12-23 -sumus iudicare ... corpore, tum xiii. 1-10 a principio ... acerbam, tum xi. 17-22 -tutem ... virum (reliqua perierunt)

^[1949]: et confecta V: it conta t: ita (aut b) consummata bns

^[1950]: quam Punico tertio om. D

^[1951]: ad quod a quo domiti V

^[1952]: diligit V

^[1953]: p. licionio p. Valerio V: L. Valerio P. Scipione D

^[1954]: est V: et t: om. bns

^[1955]: populus Romanus Poggius: populi Romani V: populus D

^[1956]: triumphaverat D

^[1957]: solas om. D

^[1958]: post dedit add. V1 ex § 20 sed de ... designatus

^[1959]: se eum D

^[1960]: fort. maximum post imposuit collocandum (clausulae gratia: cf. Zielinski p. 147) assensero V2D

^[1961]: habere D

^[1962]: modo Vb: nova t: modo nova ns

^[1963]: committis Faernus: comitiis (-ciis b) codd.

^[1964]: sumus D

^[1965]: adolescenti (-escens t) D

^[1966]: res p. praesidium D

^[1967]: Martia et legio om. D

^[1968]: contulerat D

^[1969]: et rei p. V: reique p. bt: r. p. p. q. r. s: p. q. r. n

^[1970]: C. Caesarem. Imperium C. om. D

^[1971]: belli Vt: bellum bns

^[1972]: et om. D

^[1973]: consulibus om. D

^[1974]: cum in eo V: in eo t: in eoque bns

^[1975]: de libertate V: libertate D

^[1976]: ad virum hic deficit V (in extrema pagina), cf. ad § 17

^[1977]: cogit ns: coget bt

^[1978]: isto te Halm: istoc (isto n2) codd.

^[1979]: intellego bt: om. ns: ut intllego Halm

^[1980]: istud o, ed. R

^[1981]: ulla n2: ullam cett.

^[1982]: alia omni coni. Halm

^[1983]: a multis Halm

^[1984]: id illud Ernesti

^[1985]: de v: om. cett.

^[1986]: tenetur v

^[1987]: tunc Ferrarius: hunc codd.

^[1988]: vos hoc loco Nonius p. 407: ante umeris habet b: om. nst

^[1989]: potuerit l et Nonius: poterit bnst

^[1990]: quoad ne Christ: quo ante t: quo ne (nec b) bs

^[1991]: putavi Madvig: putat codd.

^[1992]: consules, alter ambove n, ut voluit Müller: consulib; alter ambosve t: cõs. alterum ambosve bs: in consulibus, alterum ambosve Halm

^[1993]: ex acie Rau: ex ea acie codd.: eo ex acie Ferrarius

^[1994]: ea supplevi (hoc loco, cf. l. 26)

^[1995]: iste Orelli

^[1996]: quod quem coni. Halm

^[1997]: ipsi sibi senatus fuerunt coni. Halm

^[1998]: conversione et perturbatione omnium rerum codd. Ferrarii: concursatione (-cursione t) perturbationum rerum D

^[1999]: ei summi scripsi: summi codd.: summa (vel supra tali) Faernus

^[2000]: oblitum obstrictum mg. Crat., cf. §§ 14, 29

^[2001]: a n2s: om. bn1t

^[2002]: et Poggius: etiam D

^[2003]: suam ed. R: sua codd.

^[2004]: ea... firmetur Ferrarius: ex... firmetur codd.: ea... firmentur Bake

^[2005]: sunt D: corr. Poggius

^[2006]: eum a Q. bt; eumque a (om. a n1s) ns

^[2007]: Statio Ferrarius: stato b: statu st: statilio n

^[2008]: A. n, Ferrarius: at s: ab bt

^[2009]: exercitus ns: exercitum bt

^[2010]: ceteraque quae n2: ceteraque n1s1t: cetera quae s2: ceteraque omnia, quae b

^[2011]: utque ns

^[2012]: ferant codd.: corr. Naugerius (1)

^[2013]: a b: om. nst

^[2014]: is est bt: ipse ns: fort. ipsius est

^[2015]: vidistis Ferrarius

^[2016]: post audistis aliquid intercidisse putat Madvig, velut primum legiones Q. Marci, deinde L. Stati

^[2017]: fortis et constantis Ferrarius

^[2018]: sivisset cod. Amst., et codd. Ferrarii

^[2019]: profecto ne Christ: profectione t: profectus ne bns

^[2020]: summa virtus δ: summaque v D (cf. Zielinski p. 215)

^[2021]: benevolentia in s: -tiã n: -tia bt

^[2022]: loquor t

^[2023]: diiudicarit Halm

^[2024]: tantum Ferrarius: tanti codd.

^[2025]: cum Pacori nobilissimi ducis magnas copias cod. Ursini

^[2026]: exaudivi Pluygers: exaudi rui t (ex -dirvi ortum): exauditu b: exornari ns: et audio videri Madvig

^[2027]: Brutum Cassium add. t: nimium Cassium add. bns, del. Halm

^[2028]: reprehendistis Ernesti

^[2029]: ornem Kayser Romani codd. Ferrarii: p. r. mei

^[2030]: ornarem coni. Halm

^[2031]: sed eos quibus n: sed iis quibus s: q iis quos quibus t: ẽ quod iis quos quibus b.

^[2032]: An eos quidem quibus?

^[2033]: auctorem (-e b) bt: auctoritatem (-te s) ns

^[2034]: vitae suae periculo Halm (cf. § 4): video epericulo t: magno per. b: cum magno per. ns

^[2035]: cuiquam scripsi: civis quisquam codd. (e quisquam, credo, ortum): nuntius cuiquam Madvig: Cassi honos cuiquam coni. Müller

^[2036]: delig. s: dilig. bnt

^[2037]: intuendos Poggius

^[2038]: illi suis ed. Gryph. (1550): illi sues t: illis vel ns: illis b

^[2039]: assentiabamini t

^[2040]: cum cedente Jeep: concedente (-i b) bt: cedente n1sv: cedente hoste n2

^[2041]: appellare mallent n, ut correxit Scala: appellarem (-ent b) alieni rell.

^[2042]: post uxorem lacunam statuit Ernesti

^[2043]: decepti, decepti bv

^[2044]: praestrinxerat st (-ant t): perstrinx. bnv

^[2045]: atqui Naugerius (2)

^[2046]: potestate v: potestatem cett.

^[2047]: recedet tv

^[2048]: in errore perseverare tv

^[2049]: severissimis Gulielmius: verissimis codd.

^[2050]: miretur s, ut voluit Ernesti

^[2051]: debilitatam s2v: delibatam cett.

^[2052]: exarserit t

^[2053]: illi, illi bv

^[2054]: pulcherrimum Martium add. codd., del. Manutius

^[2055]: graviori ns

^[2056]: sistet Gulielmius

^[2057]: quis s

^[2058]: et C. Muretus

^[2059]: uritur, omnis s, Ferrarius: uritur omnis. n, ed. R

^[2060]: iniurias Ferrarius: iniuriam codd.

^[2061]: iis ns, Halm: is t: his b

^[2062]: esse Poggius: om. D

^[2063]: ne b: non cett.

^[2064]: est om. tv

^[2065]: videbantur om. tv

^[2066]: gravibus b1: gravissimis cett.

^[2067]: conscissus v

^[2068]: -sumus iudicare hic rursus incipit V (cf. ad xi. 17)

^[2069]: civitates D

^[2070]: volumus om. V1

^[2071]: eluatur bn2: elevatur V: eluitur n1stv

^[2072]: elui V: ęui t: eius cett.

^[2073]: circa D

^[2074]: munimenta D

^[2075]: si om. V

^[2076]: armis venerit D

^[2077]: Numisios et Faernus: numisioste V: nũmisios et nt: nonmusios sed s: nomisios b

^[2078]: Seios V1bt: Seiosve cett.

^[2079]: averterint Faernus: averterit V: averterent bv: avertent t: avertant ns

^[2080]: coopertos bs: copertos V: opertos t

^[2081]: est om. D

^[2082]: excussimus V et Nonius p. 300: excivimus D ut V: et tv: ut de bns

^[2083]: si... rogamur si: hoc colon hoc loco omissum post admiscear in quo ne inserunt D

^[2084]: admiscear Poggius: admiscearis D (admis ceteris V med. omissis)

^[2085]: sciturus Poggius: siciturus V: siiturus D

^[2086]: M. om. D

^[2087]: legat. reditum D

^[2088]: r. p. repudiandam D

^[2089]: hostem appellavi D

^[2090]: iniquum V: inimicum bt

^[2091]: illum quidem Muretus

^[2092]: tamen om. V

^[2093]: ominibus bn2s2v: hominibus Vn1s1: omnibus t

^[2094]: omitto Vb: mitto cett.

^[2095]: sed (-t V2) V2b: et V1: om. cett.

^[2096]: de meis bonis D

^[2097]: Petusio Müller (cf. xiii. 3): petissio V: pisidio t: pitisio b: praesidio ln

^[2098]: ipsum credituram V: ipsum crediturum b

^[2099]: duo Vt: duos cett. (ita mox)

^[2100]: praetores non tr. pl. add. codd., del. Garatoni (cf. xiii. 26)

^[2101]: T. om. D

^[2102]: potero tv

^[2103]: sum V: est bnsv: om. t

^[2104]: etiam Vt: etiam perfecerit cett.

^[2105]: adii om. D

^[2106]: perfecerim V: permefecerim t: pertulerim cett.

^[2107]: obstarem Vtv: -rent bn

^[2108]: pertimescendas D

^[2109]: horum mensum Muretus: horum mensunusum V: honorum D

^[2110]: exitum Manutius: exitus codd. (exitum q. m. f. p. exitus ns)

^[2111]: a del. Madvig

^[2112]: in litt. corpo def. V usque ad finem orationis (cf. ad xi. 17)

^[2113]: tenere δ, ed. R: et t: om. bnsv: fort. sequi ante quid si supplendum

^[2114]: habebo b

^[2115]: maneo om. δ, Naugerius (1)

^[2116]: si bv: sisi t: si sic ns

^[2117]: gerant res Orelli: regna tres t: regna res cett.: regant res Schütz

^[2118]: occiderint scripsi: oderint codd.: fuderint Faernus

^[2119]: didicimus Gruterus

^[2120]: nemo tamen Halm: nemotã t: nemo cett.

^[2121]: circumsessus -cisses t: -saeptus Faernus

^[2122]: tam periculoso t

^[2123]: at sunt n: adsunt s: assunt btv

^[2124]: luci bn1 (-e n2) s2v: duce s1: om. t

^[2125]: extimescit codd.: corr. Naugerius (1)

^[2126]: provideo providero b: praevideo cett.

^[2127]: facere om. t