Pular para o conteúdo

De fuga et inventione

Philo of Alexandria · Notas, a partir da 1

[1]: Φίλωνος . . . . . εὑρέσεως G, περὶ φυγάδων H 1 Σάρα H : Σάρρα G τοῦ προσώπου V 3 ἐν] τῆς ἐν v ὁδῶ om. G 4 #x003E; παιδίσκη ex LXX et quaest. in Gen. III § 28 conicio Σάρας H: Σάρρας G 5 Σάρας H: Σάρρας G 7 ἰδοὺ ex ἑ 204 et LXX addidi 8 τέξεις v 8. 9 ὅτι — σου om. H 11 προτέρῳ βιβλίῳ conicio 12. 13 ἀναγράψωμεν 13 ὁ ἱερὸς λόγος addi vult Mang. 18 οἱ φίλοι αὐτοῖς H, sed β', α᾿ s. s.

[2]: 5 Ἡσαῦ GH παραστήσομεν scripsi: παραστήσομαι codd. 7 θε λόγον ex θείων λόγων corr. Η ἃ χρὴ] ἄχρι G 8 δεσπότην Η 11. 12 ἦν εἰ — φόβον add. in mg. H2 12 ἐπανατειναμένην Turn. 13 πραϋπαθεῖν coni. Mang. 15 6 δι’ εὔνοιαν] διάνοιαν G φίλος ὁμοῦ G: ὁμοῦ φάος H 16 μόνον] μέν coni. Mang. εὐτολμίας G 19 81 H προταθέντα Mang.: προτεθέντα codd. 21 τοῦ] τὸ G 23 τοῦτο Turn.: τι τοῦ codd., τι περὶ τούτου conicio, τινα τούτου coni. Cohn 24 οὐσίαν] ὕλην coni. Mang. κινοῦν] τῶν γινομένων coni. Mang. 25 ἰδόντες G ἰδόντων G

[3]: 27 sqq. cf. Orig. Contra Celsum IV 43 p. 536.

[4]: 1 οἱ Mang.: οὐ codd. 3 ἀπαίδευτος conicio 4 ὀχλοκρατίας scripsi: ὀχλοκρασίας codd. 6 καὶ ποικίλης conicio 7 ὅλοις] ὑλικοῖς coni. Mang. 8 δὲ Mang. per 11 ἡγεμονίας] οὐσίας conicio μηδαμῇ coni. Cohn 12 ὀρθογνωμεῖ v γέγονέ τε G: γεγένηται H 14 πὰρ ὃν Mang. 18 ἐκμαχθεῖσα H 19 νόμιμον Mang.: μόνιμον codd. 20 τῷ] τὸ Turn. 22 τῆς GH: ταῖς L1 Turn. φρενοβλαβίας G, φρενοβλαβείαις Turn. 23 post καὶ ras. H 24 ἀφιεῖσαι conicio

[5]: 3 Anaxagoras: v. Laert. Diog. II 6; Zeller, Philos. gr. I p. 992 3. 21-23 fol. 331 DR fol. 261r Dv p. 692 Antonius Melissa II 36 col. 1095 Georgides p. 17,11 Boiss. (Laur. VII 15 fol. 37v) Φίλωνος: βλαβεραὶ τῶν ἀνοήτων αἰ συνουσίαι—εἴδωλα αἱ τῶν ἀνοήτων DP DV). 21—24 Ambros. epist. 27,8: noxiae sunt enim conversationes cum insipientibus et inficiunt sobriam mentem ac decolorant . . . frequenter enim accidit, ut quis contra propositum suum . . . fuco insipientiae coloretur, meritoque contrariae sibi sunt et repugnantes disciplina atque insolentia. 24—113,13 ibid. 7: Lia et Rachel, una laboriosa, altera adspiratio fortis, refugientes non generis necessitudinem, sed morum discrepantiam, cum viri exerciti lacob sermone edoctae essent, quod vellet discedere, ut Laban et filiorum eius invidiam declinaret atque igiiaviam, respondenmt: numquid est nobis portio aut hereditas in domo patris nostri? nonne sicut alienae aestimamur ei? vendidit enim nos et devoravit pretium nostrum. ecce primum quia ignavus et invidus laboriosam et disciplinae teuacem alienat a se . . . 5 nunc audiamus, quomodo quae habet virtus, non habeat iguavia. aiunt enim: omnes divitiae et gloria. quam tulit deus patri nostro, nobis erit et filiis nostris. merito deo arbitro dicunt esse sublata, quia ipse est auctor bonorum, cuius gratia ignavi exuuntur; quia decorem hereditatis divinae capere improbi atque infirmi uon queunt, succedit autem intentus et spiritum in se fortis habens. 6—8 ibid. 7: denique divites et liberae non eum divitem, sed egentem arbitrabantur. omnis enim bonarum et liberalium consors disciplinarura neminem insipientium divitem putat, sed inopem atque egenum, abiectum quoque, etsi regalibus divitiis affluat et superbus auro suam iactet potentiara (cf. etiam 9). epist. 38,8: alter despiciens animo βασιλέων τὰς πολυχρύσους τύχας imperialesque gazas . . . cf. Nauck tragic. graec. fr2. p. 900 (adespota 322).

[6]: 2 ἢ scripsi (sic LXX et. qnh ler. div. ber. § 44) καὶ codd. ἀλλότριαι scripsi: ἀλλότριοι codd.; genuina scriptura αἱ ἀλλότριαι esse videtur: cf. ad lin. 2 2.3 λελόγισθε corr. ex λελογίσθαι H, λελόγιστε L 4 πάντα τὸν πλοῦτον καὶ τὴν δόξαν ex LXX et § 16 conicio 6 ἐλεύθεροι v γὰρ καὶ πλούσιαι ex Ambros. conicio ὀνόμασι] γένεσι coni. Mang. 9 ἀφαιρεθέντα #x003E; conicio 13 ὧν] ἁ vel κληρονόμοι εἰσίν coni. Mang. 15 δ’ ἢ G τῶνδε G: αὐτῶν H

[7]: 1 σὺν αἰδοῖ G (fort. συνᾴδοι scrib.) θύσομεν G: θύσωμεν H 4 βέβηλα G: εἴδωλα Η, βδελύγματα coni. Mang. G καὶ lov G (Mang.): κακιῶν ὧν H ὧν add. H2) ἀφήρητο G 7 ἐστιν Η 8 ἀλλ’ 6 H-: ἀλλὰ GH1 9 ἄψυχον] ἄσημον coni. Mang., sed v. § 10 10 τὸν] ὁ H s. lin. τῶν] τὸν H2 11 ἀμέτοχον in ἀμέτοχος corr. H ἑταῖρον ’ 12 ἐπειδὴ ex ἐπειδὰν corr. Η ἔφη GH

[8]: 2. 3 Ambros. de fuga saecult 8,51: bonum eniin sapientiae sacrificium, bona est hostia fides et omnis virtus. 2—7 Ambros. epist. 27,2.3: oderant ergo immaculata (vulg. immoiata) sacrificia, id est perfecta studia virtutum et pleua disciplinae. quod ergo vitiosi oderunt, hoc apud bonos sincerum ac pium est. opus virtutis detestatur luxuriosus, helluo refugit. Aegyptium itaque corpus quod iilecebras diiigit, aversatur animae virtutes, abominatur imperium, refugit virtutum disciplinas et omnia opera, quae huiusmodi sunt. quae ergo Aegyptius refugit . . ., haec tu amplectere . . . illa autem declina, quae illi sequuntur atque eligunt, quoniam duo sibi ista congruere non possunt, prudentia et insipientia. itaque sicut iis quae in quodam censu imprudentiae atque intemperantiae sunt abdicat se prudentia, abdicat continentia, ita eorum exsors omnis insipiens est atque incontinens, quae in bonis atque in hereditate sapientis viri sunt et continentis. 8—10 ibid. 6: neque enim caecus thesaurus hereditas est. 7 pecunia adultera. 10 bona moneta. 12—115,2 Ambros. epist. 27,11: si an nunti asses, inquit, mihi, emisissem t e. in quo prodidit, quid iustus fugerit: ne eum prosequeretur, ne deduceret, ne tali comitatu stipatus procederet. primum quod niultorum dominorum mancipio se subicere non debuit, ut ab eo tamquam servulus dimitteretur. deintle quia vir exercitio intentus et quaerens veram viam ad virtutem persequi non hominem deductorem, sed oracula quaesivit caelestia; quae me, inquit, hinc praeceperuut abire et nunc comitantur viantem.

[9]: 4 alterum καὶ om. G 11 Ῥεβέκα Η 12 Ἡσαῦ GH hic et infra semper σοι ex LXX et § 39 additli 14 post μου add. καὶ G τοῦ om. Η 15 τὸν θυμὸν καὶ G: om. H σου ἀπὸ σοῦ conicio; cf. LXX et vol, II p. 309, 24 18 λοχεῖσαν G κινησάμενον per errorem Mang. 18. 19 καταβάλλῃ G 19 ἐπιγνώμονος G 20 Ῥεβέκας Η ἥδε scripsi: ἡ δ’ eodd. πολύν scripsi: πολὺ codd. 22 καὶ τὸ ἀδικεῖν G2H: κατ’ ἀδικεῖν G1 23 τοὺς] ἐστὶν Turn. 25 ἐπιτηδεύσεις H ἀναιρεθίσεις G1, ἀναιρεῖσθαι G1, ut vid., ἀνερεθιεῖς Cohn

[10]: 2—7 ibid. 12: sed quomodo me dimisisses? an cum laetitia tua, quae plena est maestitudinis, cnm tympanis scilicet atque organis immoderata modulantibus et sonis tibiarum suavibus insuavia resultantibus, sonis dissonis, crepitibus discrepantibus, vocibus mutis, cymbalis animam ferientibus? . . haec sunt quae ego fugi.

[11]: 2 ἐκφύγοις conicio παλαίσματα Η συνμενέγχθητι H2 4 σχήμασι om. G 5 ἐντύχῃς] ἐν in ras. H2 6 ἡ G 8 ἔσωσεν H 11 ἐστιν M 11. 12 γενομένων H 13 ἐθέλῃς conicio θέλοις ἐλέγξαι G 14 ἢ] εἰ ’ 16 ἀσωτίαις ἐμφορούμενος coni. Mang. φυλάττειν L 17 πορνοτρόφων codd. v 18 χαριεῖ scripsi: χάριτος G, χάριτας Η, χάριτας καὶ v 19. 20 αὐταρκέστατον L 20 ἐπιδιδοὺς v προσθεὶς Turn. 23 post μὴ habet οὑν Η1 ἀποστραφεὶς GH1 24 μακρὰν G 25 ἑταίρων H 26 αὐξῶν G αὐτούς conicio

[12]: 18 sqq. cf. „Philo und die kynisch-stoische“ p. 30 1.

[13]: 2 κληθῇς conicio αἰσχύνεις G σεαυτοῦ Mang.: ἑαυτοῦ codd. 4 ἐμφορηθήσεται G 4. 5 καὶ τὰ—ἐπισπάσεται oin. G 5 ἐπιλιγχμώμενος H 6 χάνδονος οἱ G λέγωσι G πίνων Turn.: πεινῶν codd. 7 χρήσει G 10 μεθυσθήσει ’ 11 μέμψαι H μέμψαιτ’ ἄν δὲ ὄντως G δεόντως G2) ante ἂν add. δὲ H οὗν Η: om. G 12 πορίμου „Mss.“ (Mang., qui ἀργυρισμοῦ coniecit) 17 τοῖς ἐν ἐμφανεῖ GH2: τοὺς ἐμφανεῖ H1, τῷ ἐμφανεῖ v, τοῖς ἐμφανέσι conicio 18 ὁποῖ᾿ Η ἅττα v 20 λέγομεν H (Mang.) οὑν H: μὲν οὖν G 22 ἐν Η: ἐκ G προεπιδείξασθε Η1 27 ἐγγυμνάσασθε H2: ἐνγυμνάσασθε G, ἐγυμνάσασθε H1v 27. 118,1 προεμμελετήσατε H2: προεμελετήσατε GH1v

[14]: 6 Hom. Od. φ 294.

[15]: 4 στείλασθε GH1: ἐστείλασθε H2 βίον H 5 τὴν G: ἐστὶ τὴν H2, ἐστὶν H1 6 ἀποδράσεσθε G: ἀποδράσασθαι Η 7 τῆς] τ’ G 11 ἡ εὐήθεια H 12 ἐφίζεσθαι G 13 γνωρίσθητι L 14 συσταθῇς Turn. τοιαῦθ’ G2 16 ἀλλ’ οὐχ G1H: ἀλλά καὶ G2 17 Ἡσαῦς G ἐνκότως (sic) G: ἐἰκότον Η, εἰκότως Richter 18 φονᾶ GHL2: φοριᾶ L1 22 ὄνομα G (Mang.): om. H 23 εἶναι secl. Cohn 24 παισὶν Turn.: φησὶν codd. 25 μόνον H ut vid. 26 αὐτὸ Mang.: τοῦτο codd. 28 ἀφικόμεθα G 29 θρησκείαν Mang.: ἀρέσκειαν codd.

[16]: 2 ante κάκιστον add. καὶ Turn. 3 πεῖσμα suspectum 4 Ἡσαῦς G 6 κακῶν G τὸ] τῶ G 8 ἀσκητικὸς γὰρ ὢν om. G 9 αὐτομαθεῖ Mang.: αὐτομαθεία Η, αὐτομαθία G συνζῆν G 13 μεταληθεὶς G, β s. s. G2 14 οὐχὶ μέμνηται λαβὰν Η Ῥεβέκας Η1 15 φαύλω G1H2: φαύλοις G2, φαῦλος H1 (?) 16 ἐπιμένοντι ’-H’: ἐπιμένοντα Η2 (G1?) 17 σταθεροῖς καὶ παγίοις conicio lacunam significavit Mang., qui προτρέπουσι e. gr. supplet., sed plura desunt 18 Ῥεβέκας H1, tum υἱὸς add. H ὑπομονῆς „nonnulli“ (Mang.) 19 ἐστὶ coni. Mang. σύμβολα Η τῶν ὀπῶν τῶν coni. Mang. 18—120,1 αἰσθήσεων — τῶν add. in mg. Η2 ι 19 ἔτι ἐγχορεύων τῷ conicio

[17]: 2—4 cf. Hieronym. Comment. in Amos cap. 2, 9 p. 246. 9—12 Ambros. de fuga saeculi 5,26: sed forte dicas: cur igitur lacob ad Laban missus est, si Laban reprehensibilis? si nomen consideremus, candidus dicitur latine. ergo ad splendidiora lacob iubetur egredi. sed quia carnalis erat, melius intellegimus splendidiora vitae huius. epist. 27,10: splendida magis saeculi elegit quam vera et utilia vitae suae. 18—120,5 de fuga saeculi 4,20.21: suasit Rebecca: fuge, inquit, in Mesopotamiam . . . accipere admonetur uxorem a filiabus Laban, qui habitabat in Charris, quod significat cavernas, in quibus species est sensuum, qui sunt tamquam in cavernis corporis . . . qui enim delectatur hoc mundo et tripudiat in voluptatibus corporis obnoxius est sensuum passionibus atque in his habitat et deversatur. unde et dicit Rebecca habitantlum paucos dies cum illo, non multo tempore . . . persuadet autem habitare, ut discat studiosus disciplinae virtutes sensuum et velut situs quosdam carnis atque regiones, ut se cognoscat et noverit vehementiam caruis, (juid et qua causa creatum sit, quemadmodum unusquisque seusus operetur. 14—121,5. 120,9—13 ibid. 4,20. 21: et Isaac dicit: surgens vade in Mesopotamiam in domum Bathuel. in hymuis vel oraculis a plerisque, ut ante nos scriptum est, Bathuel sapientia dicitur, interpretatione autera latina filia dei significatur. in domum ergo sapientiae mittitur lacob ... 21 statimque revocatur, ne diutius titubet in lubrico et dividua quadam inundatione corporis huius et saeculi mersentur aniini interiora vcstigia. cum autem vel expertus fuerit vcl steterit in instabili et inccrto atque umido solo, revocatur a matre patientia vel perseverantia, quae dicit: mittam ad te et accersam te inde, ut et illic in lubrico tutum portum invenias sapientiae, quae te non sinat tamquam in naufragio fluctuare, et reversus perseverare circa dei noveris cultum . . .

[18]: 1 αἰσθήσεως conicio 4 γέγονεν H 5 νευροσπαθῶν H1 6 ἀοράτων L δὲ ss. H2 7 ἀκριβῶς ὄντως τὰς G δόξας H1 9 ἐφαρμόσων G 10 τούτῳ om. Turn. 11 ἀσάλευτον conicio 12. 13 ἀνένδοτος Mang.: ἀνενδοίαστος G, ἀνενδύαστος H 15 Βαιθουὴλ codil. τοὐ om. G 16 σεαυτῷ ἐκεῖθεν conicio; v. LXX et de post. Caini § 76 18 Ῥεβέκας Η1 20 ἐπικλυσθεὶς H1: ἐπικλυσθῆς GH2 ἐνκαταποθῆς (sic) G: ἐγκαταποθείς Η

[19]: 1 βιαιοτάτην Mang.: βεβαιοτάτην codd. ἑκατέρωθεν] κάτωθεν coni. Mang. 2 ἀνώθει coni. Cobn 3 ἐνορμιζόμενος G 4 Βαιθουὴλ codd. 7 Ῥεβέκας H 8 Βαιθουὴλ H2 εἷπεν H ἥ γε H2: εἴ γε H1 (probat Cohn), ἡ Gv 10 ἄρρην G δ’ H 11 ἐπειδὴ Η2: ἐπεὶ δὲ GH1 12 τὸν om. Η εἰ] ἦ G ἔχον Turn.: ἔχεις G2 ἔχειν G2 ut vid., ἔχει Η 13 θηλυῶσαν G 14 τὰ ἄλλα G 15 λέγωμεν scripsi: λέγω, ras. 1 litterae, μὲν G, λέγομεν H τῆς add. mg. H2 16 τὴν om. G 20 lacunam eis supplendam, quae sequuntur apud Ambros., statuit Mang., sed ea partim ex § 143. 144 partim ex libro de somniis I bausit Ambros. 21 λελάληκε δὲ Mang.: λελάληκεν codd. 22 ἐπιεξῆλθεν H, ἐξῆλθε G 23 tertium τὸ] τε καὶ conicio, cf: § 77 24 ὁ] εἰ Turn. 25 τὰς G: om. H

[20]: 18—20 ibid.4,22: lacob copulam sibi adquisivit de sapientia consorte propositi opimam dote prudentiae, cum qua vitae tempora sine ulla offensione transcurreret.

[21]: 1 ἐπιθῆτε τὸ (τὸν G2) πλησίον G 4 φθορᾶς G, φορᾶς G2 ut vid. 6 ὁ om. H 7 ἀπηλλάγην Turn.: ἀπηλλάγειν codd. 11 εἰσαεὶ ἀθανάτου H, sed εἰ ἁ iu ras. Η2: εἰς ἀποθανάτου G1, ὡς ἀθανάτου G2 12 ἐπιστοῦτο G2H2: εἰπιστοῦτο G1, εἶτα ἐπιστοῦτο ’ ἑνὶ μέντοι ὧδε G 13 ante κυρίω add. τῶ H1, del. H2 14 οἶδε G: εἶδεν H 16 σήμερον om. L ἀπέραντος coni. Mang. 18 δείγματα coni. Mang. 20 τότε G ὑπέρ GH: ὑπὸ v τότε G ὑπὸ G: ὑπὲρ H 21 ἐπὶ τούτω G2 27 ἀσάρκῳ καὶ ἀσωμάτῳ secl. Cohn κατασχῆσαι Η1 ut vid.

[22]: 8 cf. Heracliti fragm. 67 Byw. 16 17 cf. vol. I ad p. 118,31. 23. 24 Origenes in Psalin. 88 p. 776: κακία δὲ καὶ ἀγνῶσί θάνατος ψυχῆς λογικῆς, ζωὴ δὲ ἀρετὴ καὶ ὦσις.

[23]: 1 Ναδὰμ H, Δὰβ L Ἀβίου G 2 ἀντικαταλλόμενοι Η τἀγένητον Η, τὰ γενητὰ G 3 ὧν Mang. : ὧ codd. ὅτι scripsi: ὅτε G2, τότε G1H 8 ἐναγὴς G: ἀναιδὴς Β 9 αὐτοῦ coni. Mang. 10 σημεῖον τῷ Κάιν conicio; v. LXX et vol. I p. 297, 22 12 μηδέποτε scripsi: μηδέπω codd. 19 ἔλθῃ v 20 post σπουδάζει add. δὲ, sed rursus del. Η 21 περιπολλῦν L1, περὶ πολλὺν Turn. 22 ἀποδραμεῖν conicio 22. 23 τῶν—ἐφώνησε s. s. H2 24. 25 γάρ τι τῷ ἀγαθῷ e Platone scripsi: γὰρ τῴ θεῶ codd. 25 θεοῖς Platonis textus αὐτὰ G (Plato): ταῦτα H 26 περιπολεῖ Platonis textus

[24]: 14 Od. μ 118. 16 Heracliti fragra. 85 Byw. 20. 21 cf. Platonis Phaedr. p. 247 Α 24 Platouis Theaet. p. 176 AB.

[25]: 1 τὸ om. H 2 ὁμοίωσις — γενέσθαι om. H 4 τὸ] τῶ G 9 εὐπρεπὲς H 10 κολάζει Turn.: κολάζειν codd. δι’ add. Cohn 12 ἁρμόττειν H 14 εὐπρεπεῖς v 15 ἐν οἷς om. G 16 prius ὁ] καὶ ὁ G2 16 τῶν om. G 23 μὲν om. L 28 δὲ add. Tnrn. αὑτοῦ II. ἑαυτὸν coni. Mang. 29 ἐννοίας] ἐν e corr. H2 30 ἑταίραις G εἰ GH2: ἦ H1 ut vid. 32 δι’ ὃ H2: δι’ οὗ GH1 ποιήσομεν H

[26]: 1 ἐπιφέρηται G 4 κεκραμμένου H τοῦ μετ’ conicio 5 ἄρθρῳ] G1 7 ὁ δὲ] ὧδε δὲ ἄνθρωπον coni. Mang. δέ G: δ’ ἄνθρωπον Η, δ’ ἄνθρωπος V 10 ὑπεναντίοις Turn. ἀνέθηκεν G: ἔθηκεν Η 14 ἀριθμόν v 15 Λευίν GH Ἰσάχαρ codd. 17 τῶν G: τῆς H Ῥουβὴν G: Ῥουβὶμ H 20 Λευίς GH 21 τιμωρία G: τιμωρίαν H 22 πλησιάζον conicio κακῷ] ὢ ex corr. H2 23 ἡ τιμωρίᾳ Turn. 27 ἐστὶν H 28 ὅπερ Mang. : ὥσπερ codd. 29 ἁμαρτῶντι G

[27]: 21. 22 cf. ad p. 123,20. 25 cf. Doxographi p. 317, 12. Zeller III 1 p. 181.

[28]: 7 καὶ καταφύγῃ Mang.: καὶ καταφύγῃ ποιεῖ ποῖ; coni. Cohn) GH, καταφύγῃ ποιεῖ L, καταφυγὴν ποεῖ Turn. 9 ἀλλ’ οὐ] ἀλλὰ G2 11 δὴ scrib. et lin. 8—10 καὶ γὰρ—δρασμός parenthesis ponenda τὸ] τῶ G1 12 ἑκουσίως G2 (Mang.): ἐκουσίοις G1H 15 κακῶν Mang. : κακιῶν codd. 16 οἱ scripsi: ras. 2 litt. in G, οὐ H οὖν s. s. H2 τὸν θεὸν ν μόνης H2 πρὸς G: εἰς Η δεδομένης vid. add. 19 στερόμενος coni. Cohn μήτ᾿ G1 21 καὶ secl. llung. 22 τοιοῦτον τρόπον H1 v, τοιουτότροποι Mang. 23 βαινέτωσαν G: μενέτωσαν H 25 καθαγιζομένης coni. Mang.

[29]: 27 Platonis Theaet. p. 176 C.

[30]: 1 καὶ om. H ἡ ὃς ἂν in mg Η2 ἡμῶν orn. Turn. αὖ Plato: εὖ codd., οὐ Tiini. 2 ὅτι δικαιότατος om. H περὶ] παρὰ coni. Mang. τοῦτον] ῥώμη δὲ s. s. Η2, ῥώμη τε v 3 οὐδενία τε scripsi; οὐδέν ἰᾶται G(H1?), οὐδένειά τε ex corr. H2 ἀρετὴ s. s. Η2 4 ἄγνοια G: ἄνοια H, ἀνθρωπεία Mang. ex codice Oxon. Coll. Novi 143 5 δοκοῦσαι] τε δοκοῦσαι Plato 5. 6 φροντισταὶ Η, ante quod add. καὶ, sed rursus del. 8 μητέρα 75 πατέρα H 8. 9 καὶ ὁμοίως — τελευτάτω om. Η 9 καὶ] ἡ conicio 10 μόνον γὰρ οὐ G, μονονοὺκ ἄρα conicio ἐκβοᾷ coni. Mang. 11 κατηγορήσαντες Η 12 ἀξίου Η 13 τὸν om. v 14 παρ᾿ G (Mang.): περὶ H 15 παρὰ G (Mang.): περὶ H 17 δυσεκπλύντους v ἄκλυστα H 19 primum καὶ fort. secl. ἀκούωσιν G 19. 20 καὶ πάντων (sic G, πάντα scripsi)—ἐκλαλῶσιν G: om. H 21 κατηγόρου Η 24 ἀκριβῶσαι] ἀκριβ H2 in ras., ante β ras. in Η δὲ Η

[31]: 23—128,7 Ambros. de fuga satculi 2,5: sed consideremus altius. (juattuor sunt quae admonent, profuudius esse spectanda lectionis arcana istius. unum, qua ratione ex his civitatihiis, quae Levitis in portionem sorte obvenerunt, sex civitates ad refugium datae sunt homicidii crimine laborantibus, cur non etiam aliarum tribuum civitates ad hoc munus deputatae. secundum, qua ratione sex numero; non enim otiose numerus hic praescriptus videtur, neque plurium neque pauciorum civitatium. tertium, cur tres ultra lordanen civitates et tres in regione Chananaea dispositae sint, quae refugio peccantibus forent. quartum, cur deniimeratio et definitio tempoiis comprehensa, iutra quod habitet homicida in civitate refugii, quoad nioriatur sacerdos magnus et post mortem sacerdotis magni revertatur homicida in civitatem habitationis suae. de singulis ergo oportet dicerc atque eo ordinc quo proposuimus quaesita absolvere. 7—10. 12. 13 ibid. 2,6: competenter itaque Levitarum civitates datas ad refugium primo explicandum est. congrue autem provisum liquet, quia Levitae fugitantes sunt nnindi huius, (qui add. Schenkl) ut placeant deo, relinquant (relinquunt conicio) patriain parentes filios omnem cognationem, ut adhaereant uni deo. — 2,7: fugitans igitur est suorum sacri altaris eius minister. 10—12 cf. ibid. 2,7 p. 167, 23 Sch., ubi pro loco Deut. locos N.T. laudat Ambrosius. 12—15 ibid. 27 cui deus portio est (Deut. 18,2) nihil debet curare nisi deum, ne alterius impediatur necessitatis munere . . . haec enim vera est sacerdotis fuga, abdicatio domesticorum et quaedam alienatio carissimorum, iit suis se abneget, qui servire deo gestit. recte ergo fugaces fugacibus commendavit aeternae legis sanctio, ut qui hunc mundum obliti sunt eos recipiant qui peccata sua condemnantes atque opera oblivionem vitae superioris expetant.

[32]: 4 αἱ δ’ ἕτεραι Turn.: τἀς δ’ ἑτέρας codd., quod seniari potest verbo addito 7 λαβόντι coni. Mang-. διείρηται H-: διαιρεῖται G (H1?) 8 οἱ om. H 14 εἰκαιοτάτων G ἐστὶ G ἐστὶ καὶ φυγάδας φυγάσι v 15 ἀμνηστείαν codd.

[33]: 1 ὅτι addidi 2 ante μόσχον las. in Η 3 κατέκτεινον Η, κατέκτεινεν conicio et lin. 11 χρησαμένη 3. 4 κατοκωχὴ. G: κατακωχῆ H 4 θεοφορήτῳ — κτείνει om. G 5 τὸ G: τοῦ H 7 ἄν G: om. Η 8 ἀκολουθείη G ὁ G: om. H 9 διακοπέντος] διοικισθέντος coni. Mang. αὐτοῦ conicio 10 ἀποβαλούσης Turn.: ἀποβαλλούσης GH 11 χειμάρρουν G 13 διοικίσαντος Turn.: διοικήσαντος GH 15 ἀπολειφθῇ Turn.: ἀποληφθῇ GH 10 γεγωνοῦ λόγου scripsi: γεγωνοῦ G1 (?). γεγονὼς G2, γε τε Mang.) λόγου II 17 ὂν add. Mang. 21 Μωσῆν codd. 23 τῶ τὸ H τῶ G: τὸ H

[34]: 1—18 ilnd. 2,7. 8 p. 108,7. 8. 19. 20: et ideo exul est mundi: fugitans corporis, fugitans passionum abdicat se omnibus, ut solus remaneat . . . percussus igitur Levitiijo gladio moriatur sensus carnis in nobis, ut vivat anima nostra. 18—22 iliid. 2,8 p. 168,12—15: est etiam ilia causa, quia Levitae ministri sunt dei. et ideo ipsorum civitates fugientibus homicidis per legem deputantur, quia ipsis ius est divina mandata exsequi circa eos qui crimeu mortale admiserint.

[35]: 4 ὀχυρωτάτη H 5 πόλις s. s. H2 ἐστὶν H 6 ὄντος coni. Mang., λεχθέντος vir doctus apud Mang., ἡγεμόνος conicio 7 ἡ G2: om. G1H, μὲν ἡ conicio δ’ ἠ H: δὴ G1, δὲ ἡ G2 δ’ ἡ H: δὴ G νομοθετικὴ H lacunam ex Ambrosio supplendaui (e. gr. νομοθετική, δι’ ἧς προστάττει 3 δεῖ, πέμπτη δ’ ἡ. cf. § 98. 100. 104) hic statuo, Mang. post ἀπαγορεύει 1.3 ῥῶσαι] συγκροτῆσαι coni. Mang. ἱκανή add. Mang., ἧς Diels 14 ἀναδεῖξαι G2H2: ἀνέδειξε G1H1 διαφθοράς G 15 ἡ ἰσχὺς coni. Cohn ἡ seclusi 16 δὲ οὖν ex codice Oxon. Coll. Novi 143 Mang.

[36]: 2 — 15 ibid. 2,9: sex autem civitatum refugia sunt ita, ut prima civitas sit cognitio verbi et ad imaginem eius forma vivendi . . . haec igitur civitas velut metropolis, cui adiacent aliae quinque civitates Levitanim. secunda est civitas consideratio divinae operationis, qua creatus est mundus. tertia civitas est contemplatio potestatis regiae et maiestatis aeternae. quarta civitas propitiationis divinae contuitus. quinta civitas legis divinae contemplatio, quae praecipit quid faciendum sit. sexta quoque civitas portio legis, quae praescribit quid non faciendum sit. quanta abundantia divinae misericordiae, quantae divitiae pietatis eius, ut singulorum studia fragilitatesque humanae condicionis considerans, quibus et inviti ac reluctantes ad culpam ducimur et non voluntaria delicta victi inlecebris frequenter committimus, diversa nobis refugia proponeret. cf. etiam 2,12 p. 172,4.5 cum lin. M. 15.—131,6 ibid. 2, 10: primum igitur remedium, ut . . . sine ulla conperendinatione . . . ad ipsam rerum arcem omnium properet, ubi verbum est dei ... ubi est fons sapientiae, unde pro morte vitae aeternae hauriat potum inmortalem. secuudum est remedium, ut qui non potest cognitionem boni illius praelibare et tardior vel ingenio est vel fidei conprehensione . . . saltem opera domini consideret atque ex his quae facfa sunt tanti contempletur operis auctorem, quoniam ex his bonis, quae sunt in constitutione istius creaturae . . . ., bonum illud summum atque aeternura conprehenditur .... nonne his quamvis tardum ingenium diligere auclorem suum provocatur? . . . ergo operatoria virtus dei, etsi non videtur, tamen ex suis operibus aestimatur . . . . . —9 ibid.: tertius ordo est regalis potestatis contemplatio, ut subiciamur regi, si non deferimus tamquam parenti. metu enim praesideritis plerumque fit oboediens potestati qui est salutis iugratus, ut necessitatem sobrietatis agnoscat qui noluit ac nequivit gratiam pietatis aguoscere. corrigit enira necessitas quem pietas provocare debuerat. cf. etiam 2,11. 9—17 ibid.2,12: qui descenderint ergo ex illis superioribus virtutibus ad haec inferiora . . ., habent propiora hominis refugia quae petant ut . . . sperent dominum sibi reconciliari posse, si veniam petant, sperent posse corrigi, si praecepta sequantur caelestium testamentorum, quibus aut informamur ad innocentiam aut revocaraur a culpa. haec igitur intra lordanen civitates sequentes sunt, ut propitiemus nobis deum, sequamur quae iubet, vitemus quae prohibet. sit ergo propitiandae divinitatis ambitio, sequendae praeceptionis oboeditio, interdictae praevaricationis cautio, quibus propitiatoriam dei misericordiam et nomotheticen eius providentiam vel institutorum obsequio vel interdictorum declinatione veneremur.

[37]: 1 ἀρρυσάμενος H2 3 Μωσῆς codd. 4 ἐκοσμήθη H ὄντι G1 ut vid. γέγονεν 11 5 μεγάλου Mang.: μεγάλη codd. 7 οὕτως G (Turn.): οὔτε Η 8 ἀνάγκης σωφρονιζούσης conicio 9 φθάνοντι G (Turn.): φθονοῦντι H 12 τε] e corr. H2 14 ἀμνηστείας GH1 15 προστάττει Η εὐδαιμονήση G 17 αἱ addidi φυγαδευτηρίων Η1

[38]: 3 ἐπίθημα G(H1?): ἐπίθεμα H2 5 ὑφιδρυμένα L 7 εἰκὼν om. G 8 τοῦ μόνου Turn.: τῶ μόνον G, τὸ μόνον H 9 ἐφιδρυμένος scripsi: ἀφιδρυμένος codd. 10 δυοῖν Η χερουβεὶμ G 15 ἀλλὰ βουλῆ τοῖς G χρησάμενοι H2: : χρησαμένοις ’ 1(5 post εἰρημένας vid. add. πόλεις οὕτως] οὔσας conicio οὕτω δέ τῶν v 18 ἀφεστᾶσιν 11 jtrius καὶ ’’: om. GH1 20 ἐπικοινωνεῖ scripsi: ἐπικοινωναὶ H, ἐπικοινωνίαι G, ἐστί. κοινωναὶ V αἱ δέ προσεχεῖς Cohn (cf. modo adnotata): δέ προσεχεῖς codd., δέ καὶ προσεχεῖς v 23 δὴ coni. Mang. 25 τῆς] τοῖς G 28 προτεθέντων L

[39]: 27—133,13 ibid. 2, 13: quartum superests quod de morte summi sacerdotis ait: quia usque ad illud tempus erit in civitate refugii liomicida ille, donec moriatur sacerdos magnus, in quo secundum litteram haeret interpretatio. primum ipsa fuga sorte magis quam aequitate alicuius examinis definita, dein in causis paribus inpar eventus; poterat enim fieri, ut post homicidae illius refugium sequenti die obiret magnus sacerdos. quae autem sub incerto sententia? ergo quia haeret littera, quaeramus spiritalia. quis est iste magnus sacerdos nisi dei filius, verbum dei . . . qui exors omnium est voluntariorum et accidentium delictorum . . .? 26—134,2 ibid.: vincuio enim verbi constricta omnia sunt et eius continentur . . . et ideo omnia manent, (juia dissolvi illa nou sinit quae ipse constrinxit . . . omnia enim quoad vuit suo imperio cohercet ct regit et naturali concordia ligat. cf. ad p. 7,8.

[40]: 1 παρέχουσαν H1 4 οἱ μέν addidi, οἱ μὲν γὰρ μακροβιώτατοι coni. Alang. 4 οἱ δὲ ὀλιγοχρονιώτατοι s. s. H2 10 ἔγγιστα v ἀνηρημένων G2: ἀνημέρων ’H II. 12 ἐφαπτόμενοι coni. Mang. 13 μόνων H 15 Μωσῆς codd. 16 ἔλαχε G 18 κέχριται G 23 ἀπομητρώσει G

[41]: 1 ἀπάντων ἄρρηκτος καὶ coni. Mang. ὡς om. GH1 εἴργεται G2 κωλύων G: κωλύει Η, καὶ κωλύει H2 2 ἥ τ’ G2: ἥ τε H2, εἴτε G1 (H1) καθ’ ὅσον codd. 7 παγειοτέρα G, παγιωτάτῃ coni. Mang. 8 οὗτος H2: οὕτως G(H1) τετελευτηκυῖαν H2: τετελευτηκῶσαν G(H1) Μωσῆς codd. 10 προσβάλλει G1 ut vid. 11 ἱερατικοῦ coni. Mang. 14 αὐτοὺς G 17 καὶ ἄθεον ὁμοῦ κακόν conicio ἄθεον secl. Mang., ἄθεον μὲν οὖν secl. Cohn 18 τὴν e corr. Η2 19 τελειότατος G 20 οὐδέπου coni. Mang. 21 μὴ καὶ V 24 τὰ G: τῶν Η ἀβούλητα scripsi: ἀβουλήτων H2, ἀβουλούντων G(H1) fort. τῶν γάρ ἀβουλήτων τινὰ scrib. 25 ἅτε H: ἄν τε G post ἀκούσια add. τύχοι G2

[42]: 7 ὠά τῆς conicio 8 ἑκουσίοις ilaurini Ambrosii editores (Mang.): ἀκουσίοις codd. 10 post φύσεως add. καὶ GH1 11 μηδέποτε G αὑτὸν H2: αὐτὸν GH1 τόπον corruptum, τὸ παράπαν Mang., τὸν πονηρὸν Cohn 12. 13 ἄρχοντα ὁμοῦ καὶ βασιλέα δικαστὴν τε καὶ ἔλεγχον conicio: v. quod det. pot. ins. § 23 12 βασιλέα secl. Turn. 13 ὃς H2: ὡς GH1 14 ἀπαγομένων Mang. per errorem, ut vid. 16 ἑξῆς Mang.: ἐξ ἀρχῆς codd. 17 κάθοδον G2: καθ’ ὁδὸν G1H 18 οὐ G: ἐκ Η 19 td om. L οἱ δ’ H: οὐδ’ G οὐ H(G1): οἱ G2 ἐπήρωσαν G2

[43]: 4—8 ibid.: vivit igitur dei verbum et maxime in animis vivit piorum nec moritur plenitudo divinitatis. numquam enim moritur sempiterna divinitas et aeterna dei virtus. sane moritur nobis, si a nostra anima separetur, non (luo morte corrumpatur, sed quo dissolvatur atque exuatur mens nostra ab eius coniunctione; mors enim vera est verbi et animae separatio. denique statim incipit anitna peccatis patere voluntariis. 1 scjq. cf. Oriff. aοnἕ;α (/ets. IV 45 p. 538: τὰ μὲν οὑν τῆς κατὰ τὸν τόπον τροπολογίας οὐκ ἀναγκαῖον νῦν λέγειν . . . . τίς τε ἡ γυνὴ αὐτοῦ γενοdτη στήλη ἁλὸς διὰ τὸ ἐστράφθαι εἰς τοὐπίσω . . . Ifoiiiil. in Gen. V 2 p. 74.

[44]: 6 αὐτὸν codd. περιαγάγῃ Η2: περιαγάγει GH1 9 Μωσῆς Η τοιουτότροποι couicio (cf. p. 12G, 22), τρόποι om. G (Mang.) 11 πάντη H2 (Mang.): πάντα G(H1) πηρὸν secl. Mang. ἐφιστάντες #x003C;νοῦν#x003Ε; coui. Mang. 12 δέ ἐστι Η 13 ἐπιγραφεὶς Turu. 14 τούτω Η2: τοῦτο GH1 16 ἀγονία Η2: ἀγωνία GH1 19 ἀφαινάκιστον G2(H1) 22 τὸν Turn.: τῶν codd. 25 πλανώμενόν om. H τῷ om. Turn.

[45]: 24ι137,12 Ambros l. c. S,47 : fratres suos retiiiirebat et ad eum festiuabat lociim, in quo pascebant oves, et cum cognovisset quia in Dolliaim sunt, perrexit eo. significatur autem illo verbo Dothaim defectus idoneus, id est vanarum opiniorum defectus non mediocris, sed perfectus et plenus, in quo ptofectus est animae. sapiens enim quando minuit addit; deficiunt enim saeculares opiniones, quae muliebribus infirmis comparantur. unde pulchre, quo ostenderetur Sarra ad profectum venisse, ut generaret risum et laetitiam, defecerunt inquit Sarrae fieri muliebria. bona ergo defectio cupiditatum, defectio vanitatis, quia veritatis adiectio est.

[46]: 1 δ’ G ἐγὼ fort. secl. 4 et 5 ter Δωθαεὶμ conicio 8 ἡ] τῆ G2 τῇ ἀρετῇ Σάρρᾳ coni. Mang. 9 θηλύνοντα G2 10 Μωσῆν GH 11 πρὸς θέαν G 12 δή G: δ’ εἴ H, δέ Mang. πολυτρόπῳ coni. Mang. 15 post ἂν spatium in G 16 ἐπαναπλεύσαντα coni. Mang. 19 οὐδέν’ (οὐδὲν Mang.) αὐτῶν Turn.: οὐδενὶ τῶν παρὰ om. G μοχθηρῶν G2 20 ἡμετέρων v 21 μετοικισάμενοι H: μετοικησάμενοι G(?)v 22 6 ἐπὶ] ὅς ἐστι coni. Cohn ἐπὶ secl. Mang.

[47]: 4 εἰς Η: εἰςτὴν G 5 γὰρ s. s. H2 5. 6 τῶν κεράων om. G 11 ὕλη conicio (cf. Ambros.) 13 ἀλλὰ] ἰδοὺ conicio ἡ ὕλη conicio 14 δεόντως G1(Η1): δὲ οὕτως G2H2 ἀποκρίνεται Β2: ἀποκρίναιτο G(H1) 18 ὧν εἰσ ουκόσι πίστεις (sic) H, ὧν οὐκ εἰσὶ πίστεις L παντὶ G2 19 ῥητέον coni. Mang. 20 οὐ ῥητέα vel οὐχ ὁρατά coni. Mang.

[48]: 1 — 10 Ambros. epist. 8,2: denique in arte requiruntur praecipue, ut sit αἴτιον, ὕλη, ἀποτέλεσμα. cum igitur legamus sanctuni Isaac patri dicere: ecce ignis et ligna, ubi hostia? quid horum deest? nam qui quaerit, dubitat; qui respondet quaerenti, pronuntiat et dubitationem absolvit. ecce ignis, id est αἴτιον, et lgna, id est ὕλη, quae latine materia. dicitur: tertium quid superest nisi ἀποτέλεσμα? quod filius quaesivit, pater rettulit dicenti: ubi hostia? deus inquit providebit sibi sacrificium, fili. 10—16 ibid. 4: ecce ergo mens calida et fervens ut ignis quae operatur, ecce et intellegibilia, id est materia, ubi est tertiuro, intellegere? ecce color, ubi est videre? ecce sensibilia, ubi est sentire? materia enim non ab omnibus videtur, ideoque deus dat munus intellegendi et sentiendi et videndi. cf. § 10.

[49]: 16—18 ibid. 3: ostendit deus arietem pendentem cornibus. aries autem est verbum plenum tranquillitatis et moderationis atque patientiae. quo osteuditur bonum sacrificium esse sapientiam et prudenter emerendi ac propitiandi rationem cognoscere. 2—140,2 ibid. 6: quaeramus subicientis (subicientes Maurini) materiam, quid sit quod nutriat animam; tamquam in tenebris requiramus eam. neque enim vel patres sciebant, quid esset manna, invenerunt inquit (autem pro inquit conicio) manna discentes (sic Maurini pro dicentes) ipsum esse sermonem et verbum dei, unde omnes disciplinae fonte iugi ac perpetuo fluunt atque derivant. 7 haec est esca caelestis, significatur autem ex persona dicentis: ecce ego pluam vobis panes de caelo. αἴτιον ergo eo quod operatur deus, qui irrigat mentes rore sapientiae, ὕλη (ὕλῃ?), quia videntes animae et gustantes delectantur et unde sit illud splendidius luce, dulcius melle. respondetur eis scripturae serie: hic est panis, quem dedit vobis manducare dominus et hoc est verbum dei quod disposuit deus vel ordinavit, quo pascitur anima prudentium et delectatur, quod est candidum et suave, veritatis splendore illuminans et virtutum suavitate demulcens audientium animas. epist. 64,2: sed est spiritale manna. hoc est pluvia spiritalis sapientiae, quae ingeniosis et quaerentibus de caelo infunditur et irrorat mentes piorum et obdulcat fauces eorum. qui igitur intellexerit infusionem divinae sapientiae, delectatur nec alium cibum requirit nec in solo pane vivit, sed in omni verbo dei. qui curiosior fuerit quaerit quid sit istud quod melle dulcius sit. respondet illi minister dei: hic est panis quem dedit tibi deus manducare. quid sit. iste panis audi: sermo inquit quem ordinavit deus. haec ergo ordinatio dei, haec alimonia alit animam sapientis et illuminat atque obdulcat, resplendens veritatis corusco et mulcens taraquam favo quodam ita diversarum virtutum suavitate et sermone sapientiae.

[50]: 1 ἧς Turn.: ἦ G2H, ἦ G1 3 Μωσῆς codd. ἤδεσαν Η 9 καὶ σφόδρ’ G: σφόδρα Η δοθὲν Markland 9. 10 ἀγνοοῦσιν Η 10 μέλιτος μὲν conicio 11 χιῶνος GH1 14 αὐτὴ G

[51]: 2 ἀρετῆς conicio (cf. Ambros.) ἀφηδύνουσα G 3 τό τοῦ Mang.: τοῦτσ H1, τοῦ GH2 11 τοῖς om. H 12 Μωσῆς codd. 14 γεννητὴν V τῇ H2: τὴν G(H1) ἀπερινοήτῳ scripsi: περὶ νοητῷ GH1, περὶ νοητὰ Η2 προσβαλεῖν Gv: προσβάλλειν H 16 ὑμῶν G: ἡμῶν Η 17 ὑμῶν G: ἡμῶν H 19 ἀποχρῶντος G 19. 20 ἐπὶ et τρεψώμεθα codd.: ἔτι et σκεψώμεθα v 21 ἀσκητοῦ G: ἀσκητικοῦ H

[52]: 3—6 epist. 8,8: in se enim didicerat propheta, quid esset consummandae rei αἴτιον. nam cum mitteretur ad populum dei liberandum ad regem Aegypti, ait: quis sum ego, ut vadam et educam populum a regis potestate? respondit dominus: ego ero tecum. 6—8 ibid. 9: interrogationes ergo illae in medio et responsiones sponsiones habent sapientiae semina et θεωρίαν. gratum tamen ἀποτέλεσμα est, quia ait: ego ero tecum. —141,7 Ambros. de fuga saeculi 4,22. 23: itaque Laban perscrutatus est domum eius spiritalem et non invenit effigies; plena enim erat non figurarurn, sed negotiorum . . . denique ea inprobitatis caecitate suffusi mentem Sodomitae ostium nequaquam sancti Lot invenire potuerunt. cf. etiam 5,27. epist. 8,11: Laban denique, qui per dominum non quaesivit, quia quaerebat idola, non invenit.

[53]: 1 Μωσῆς codd. 5 παρεληλύθεισαν L 9 τῆς] τοῖς H1 ut vid. ἀπεσφάλησαν coni. Mang. 11 θιασσότας G lacunam statuo et μὴ ἀρκουμένους τῇ νεωκόρων τάξει suppleo, Mang. post ἱερωσύνης add. καὶ ἀρχῆς 15 ἡβῶσιν ex corr. Η2 16 post ὅσοι add. κατὰ Η1 17 ἀπορήττεται (sic) G: ἀπορρήσσεται H (sed alterum ρ s. s. Η2, σσε ex corr.), D v. infra διαρρήγνυται conicio), ἀπορρυήσεται coni. Mang. 18 Μωσῆν codd. 19. 20 ἐπιχειρηκότος H 22 post σποράδι ras. in H κατέχωσαν H1 24 ἀτόμους Η2 (post ἁ ras.): συντόμους G εἰσηγουμένου vid. add.

[54]: 16—18 DK fol. 244v τοῦ αὐτοῦ ἐκ τοῦ περὶ φυγῆς καὶ εὑρέσεως· πᾶν τὸ ὑπὲρ δύναμιν ι ρ ν ἐπιτάσει σφοδρότητος λαπ . . ρυειται (etiam supra ει evanidae litterae exstant).

[55]: 1 αὐτῶ H1 βούλετ’ H τῶν Mang.: τῶ G, τὸ H 4 σπουδαῖς G: σκηναῖς H 5. 6 ἀπέστειλεν Ἰούδας L 6 alt. τοῦ codd.: αὐτοῦ v, αὐτοῦ τοῦ ex LXX conicio Ὀδολαμίτου Η 8 γε μόνη G1 15 δηλοῦσα διὰ conicio, lin. 16 post ῥάβδου add. μηνύουσα Mang., δοῦσα Cohn 24 προηρημένος G(H1 Mang.): προηρημένου H2 τοῦτον conicio ἀλλ’ coni. Cohn μαθεῖν vid. add. 26 ἀδιαφόρων G(Mang.): διαφόρων H 27 ἔργα καὶ ἔργων πρὸς λόγους coni. Mang. 28 ἀνακόλουθον GH1 29 τά] ἀγαθὰ conicio

[56]: 1 post γάρ add. αὐτὴν H1 ἢ] εἰ G 4 τριοδίτης H tertium ἢ] ἡ conicio 7 χήτη H2 8 πολύανδρον scripsi: πολυάνδρειον G, πολυάνδριον Η 9 μυρίας G, ἢ πρὸς μυρία σπειρομένη del. Mang. 10 ἔστιν Η 19 ἐπιτηδειότητα GL 20 τρόπου (vel τρόπων) Mang. (G?): τρόπον Η τρόπου G ut vid.) 22 δῆλον (vel οὐκ ἄδηλον) scripsi: ἄδηλον codd. 23 ἄγαν om. D fol. 265 24 ἔσθ’ ὅτε D: om. codd. ἀλλ’ D fol. 135: om. codd., D fol. .265 25 ἀσκεῖται D (Markland): κεῖται GHL2, γίνεται L1 δὲ D

[57]: 1. 2 Antonius Mel. II 77 col. 1193 Flor. Paris. No. 17 Georgides p. 26,23 Boiss. Φίλωνος: δυσεύρετον—καλόν. 23—26 DK fol. 135r Φίλωνος ἐκ τοῦ φυγῆς καὶ εὑρέσεως, fol. 265v Φίλωνος ἐκ τοῦ περὶ φυγῆς. μυρίους ἐστὶν ἰδεῖν τῶν— εἶναι.

[58]: 1 χείμαρρον G 2 ἤδη et ἐνεπέπρηστο] ὅδε et ἐνεπεπύριστο ex LXX coni. Mang. . 5 Μωσῆς GH 6 περὶ ἀναμαρτησίας λόγον coni. Maug., sed V, Clem. 7 τό] τῶ H1 ἀδικεῖν G: ἁμαρτεῖν H 9 ὅλην G: τὴν ὅλην H, ὅλην τὴν conicio 10 βαρύτερα L 12 δὴ G

[59]: 1—6 Ambros. epist. 67, 3: immolatus erat hircus pro peccato et oblatus in quaesivit eum postea Moyses, et coinbustus fuerat . . . quid ista significent, consideremus. 4 nihil peccare solius est dei, emendare sapientis est et corrigere erratum et paenitentiam gerere peccati. id tamen est difficile in hac vita hominum. quid enim tam rarum, quam ut invenias virum, qui se ipsum coarguat et factum condemnet suum? 1. 2 cf. ibid. 6 quaerit eam (inquit add.?) lex et non invenit. ambusta est enim . . . 3—6 Clem. Alex. Paed. III § 93 p. 307 P.: . . . τὴν ἑπομένην ταῖς ἁμαρτίαις μετάνοιαν ἀγαπῶν. μόνος γὰρ ἀναμάρτητος αὐτὸς ὁ λόγος· τὸ μὲν γὰρ ἐξαμαρτάνειν πᾶσιν ἔμφυτον καὶ κοινόν, ἀναδραμεῖν δέ τὴν ἁμαρτίαν οὐ τοῦ τυχόντος ἀνδρός, ἀλλ’ ἀξιολόγου. 6—13 Ambros. l. c. 5 studebat Moyses peccati vacuam reperire animam, ut exuvias erroris deponeret et nuda culpae sine ulio sui pudore discederet. sed non invenit, quia cito impetus irrationabilis praevenit et flamma quaedara celerrimi motus animam depascitur atque exurit eius innocentiam; praeponderant enim futuris praesentia et violenta moderatis et plura paucioribus (sic Ihm pro potioribus) et iucunda seriis et asperis mollia et tristibus laeta et illecebrosa rigidioribus et praepropera tardioribus. velox enim est iniquitas, quae ad nocendum occasiones suggerit . . . lenta autem virtus omnis et diuturna cunctatrix ante iudicat et adorienda inspicit . . . pigra igitur et verecunda est paenitentia. 13—145,8 ibid. 6: respondit Aaron providum debere esse iudicium sacerdotale nec facile male sanae conscientiae committendum id muneris . . . 7 quomodo autem poterat ubi ignis alienus erat, peccatum exuri, et hoc sub conspectu dei, cui et occulta sunt cognita? numquid potest placere domino, si quis, cum adhuc versetur in iniquitatibus . . ., dicat se agere paenitentiam? simile est ac si quis aeger se sanum simulet. magis aegrotabit, quia nihil ei prodesse potest simulatio sanitatis, cum verbo adumbretur, non ullo fulciatur virtutis subsidio.

[60]: 2 συνειδὼς Η Μωσῆς GH 4 μόνον H1 5 ἀληθοῦς G2H2: ἀληθῶς G1H1, tum καὶ add., sed rursus del. Η 6 φάσκῃ sciipsi: φάσκει codd. ὁ G: om. H 7 τῶν] τὸν G1 εἰς s. s. G2 8 ποτὲ om. G, ποτὲ ὁ προφήτης φήτης conicio 12 τί G: om. Η οὐ secl. Mang. 13 χῶρον H1: χορὸν G, χῶρον ὡς H2, χῶρον, ὃς Mang. 15 διελθεῖν L1 πάντα G 17 περιεργείας Η 19 τὰς G: στάς, τὰς Η 20 φησὶ γῆ ἁγία G: φησὶν ἅγιος H 21 δηλονότι G ὃν H: ὃ, tum ras. G 22 ἀνθρώπων G: ἄνθρωπον H οὐδὲν ἀνομίσας G1 24 δυσθήρατος coni. Mang. 25 ἀσώματον conicio ἢ φύσις G1H: καὶ φύσις G2 26 ἤ τι v

[61]: 3 ἴσχυσε Mang.: ἤκουσε codd. ὄντως G, ὄντως ὄντος conicio ἐρευνᾶν codd. (Mang.): ἐρευνῶν Turn. 4 οὐ GH2: om. H1 5 ἑπόμενα καὶ GD: om. H 6 δ’] δέ γε D τῴ om. D 9 προτεθέντων L 10 προαπαντᾶν ᾶν e corr. H2 11 σκέψει G 13 ἧς in ras. G et 2 ἀκράτου H (sed του H2 in ras.): ἀκρατοῦς G διετέλεσε G (Mang.): διετελέσθη H 16 δ’ H 17 γενόμενος H1 18. 19 ἐπιτηδεύσει— λέγεται τὰ in mg. Η2 19 αὐτῶ G ἐκλείπειν H 20 κενὸν L 21. 22 ἐνθεομανία H

[62]: 4 — 7 DC fol. 44r: ἐκ τοῦ περὶ φυγῆς καὶ εὑρέσεως: αὔταρκες ἐστὶν—ἔσται. 10 sqq. Ambros. de fuga saeculi 8,47: paritura laetitiam et sobriam illam iocunditatis ebrietatem, paritura ante expectatum ingenii celeritate partus, feta sapientiae. 22—147,3 ibid.: denique et de aliis Hebraeis mulieribus habes quia Hebraeae prius pariunt quam veniant obstetrices, eo quod animae iustorum non expectent artes et disciplinas propter inventionum genera nec requirant adiumenta generandi, sed sponte partus suos fundant expectationemque praeveniant.

[63]: 3 χρώμεναι Η2: χρωμένας G(H1) παγκάλως Η 4 ἕτερος Turn. 7 τουτὶ G2 8 πεύσει] post π ras. in G 11 ἀμήσετε coni. Mang. 13 χρεία v τὰ G(H1): τῆ Η2 16 γνώμη G σπείρητε] οὐδ’ οὐ s. s. Η2 17 ἀμήσετε H 18 ἀπαυτοματιζομένοις conicio

[64]: 3 — 9 ibid. 8,48: nec minus inpiger ad inveniendum quam ad exsequendum lacob, cui cum mater dixisset ut inferret patri escas, detinitionum genera suppetisse cernimus. nam et cito invenit et inventorum suorum auctorem testificatus est deum . . . prima ergo definitio in inventione. quod invenitur quaeritur et quod quaeeritur temporis est et quod temporis est utique diligentiae est. quod autem praevenit usum temporis deus infundit, deus dat, quod deus dat naturae, non diligentiae, est. ingenium igitur divini est mnneris, quod autem divini muneris hoc naturae. ingenium ergo naturae est, inventio diligentiae: illud sine tempore, hoc indiget tempore. ideoque illud tempore praesto est, hoc in spatio temporis investigatur . . . 3—15 epist. 8, 12 (cf. § 11): pulcre autem quos dicunt ὅρους servavit . . . secundus ὅρος: quid est quod tam cito invenisti? hic in interrogatione est, tertius ὅρος in responsione: quod tradidit dominus deus tuus in manus meas meas . . . 13 est et ille ὅρος de spontaneis: si non seminaveritis, non metetis. nam etsi cultura provocet semina, tamen natura spontaneo quodam, ut surgant, in eis operatur ingenio. 7—9 de fuga saeculi 8,49: unde miratus pater ait: quid est hoc, quod tam cito invenisti, fili? respondit lacob: quod tradidit dominus deus tuus in manus meas. prima definitio in interrogatione est, secunda in responso.

[65]: 1 ἑαυτοὺς G: ἑαυτοῖς H ἂν αἰτίους scripsi: ἀναιτίους codd., ἀναιτίοις Turn., ἀναιτίων coni. Mang. 2 ἐκείνως conicio 3 παντελοῦς G2 4 ἀρχὴ τις v ἢ] ἡ Turn., om. Mang. δηλονότι G ἡ om. Turn. 5. 6 θεωρητά coni. Mang. 7 γὰρ G: οὖν H δ’ G: δὲ Η2, om. H1 16 ἐναργέστατα G(H1): ἐναργεστάτην Η2 18 σοι om. Turn. 21 οὐ κατεφύτευσας G: οὐκ ἐφύτευσας Η 22 μεγάλων om. G, fort. recte 24 πλείστων] Η1 ut vid. δὲ Η αἱ om. H1

[66]: 2 — 8 episl. 8,14: incrementa per naturam, quae divini habet gratiam muneris, consummationem et perfectionem deus dat . . . 8—14 Ambros. de fuga 8,45: illo fugiendum est, ubi pax, ubi retiuies ab operibus, ubi epulemur sabbatum magnum, sicut dixit Moyses: et erunt sabbata terrae vobis escae. epulatorium enim et plenum iocunditatis et tranquillitatis est requiescere in deo et eius delectationem videre.

[67]: 1 alteriim αἱ om. H1 3 alt. καὶ in ras. Η2 4 ἀπὸ νοῦ G 5 ἧς H2: εἰς G(H1) 10 ταύτῃ coni. Mang. 13 ᾄδεται ia ras. Η2 24 μὴν Mρὶ scripsi: μ̀ν περὶ GH1, περὶ ἡ H2, περὶ μὲν v καὶ G: om. Η 28 ἀνομβροῦν Η2: ἀνομβρεῖ G(H1) 29 ἄχρι-ὀργάνων lin. 28 post φλεβῶν transpos. H αἰστηθησεων Turn.: αἰσθήσεως codd. (sed v. lin. 30 αἱ) ὀργάνων secl. Cohn 31 ποτίζεται G2: ποτίζετ’ G1H

[68]: 3 ἅπασαν Η 5 παρανέβλαστον G: παρενέβλαστον Η 6 Αἰλὶμ G: Αἰλεὶμ H, sed αι ex corr. H2 Ἐλὶμ G Ἑλεὶμ Η1): Αἰλεὶμ Η2 ἤσαν G2: om. G1H 8 Ἐλἰμ G Ἐλεὶμ H1): Αἰλεὶμ H2 9 οἰκίας G2: οἰκίαι G1 ut vid., οἰκιῶν H 13 καὶ codd.: καὶ τἀς v 14 Μωσῆς codd. 18 μὲν in ras. H2: δὲ G(H1?) 21 μόσχων G: μόσχους H 21. 22 διαιρέσει H 22 προσαγομένων] post ο spatium 4 litt. in H 23 ἀλλὰ G 27. 28 ἔρνη — alt. τοῖς om. G 30 περιφερόμενοι coni. Mang., ἀποφερόμενοι Cohn, φερόμενοι conicio 30—151,6 κοσμοῦνται —ἀμφότεροι in mg. H2 ἐγχορεύοντες Mang.: χορεύοντες codd.

[69]: 6 αὑτῆς V 8 δὲ] δὲ ἡ V νοῦν Mang.: οὑν codd. 11 τῆ πηγῆ Η1, ut vid. 12 αὐτὸν Η2: αὐτόν GH1, fort. secl. ὅπερ G ἔφη Η1 ἡ G: τῆ Η1, τῆς Η2 15 αὑτῆς v ῥέπουσα coni. Mang. 15. 16 ἀποκαλύπτεται H, ἐπέχεται coni. Mang. 16 καταλίπεται G 17 δὲ] γὰρ Turn. 18 καὶ om. Η ἦ V 20 ἐναντλουμένη H 21 καταλειφθῶσι scripsi: καταλείφωσι G, καταλείφουσι Η1, καταλείφουσαι H2L, καταλείπουσαι Turn., καταλειφθεῖσαι Markland 21 βούλωνται Maug.: βούλονται codd. 22 παθεῖν Markland: ἀπαθεῖν G, ἃ παθεῖν H 23 ἀντωθοῦντος coni. Mang. 26 καταράκται G 29. 152,1 καταρραγέντων et ἀνομβρησάντων alterum in alterius locum transpon. Mang.

[70]: 1 ἀνομβρησάντων G1: ἀνομβρῆσαν τῶν G2, ἀνομβρησάντων τῶν Η 2 Μωσῆς codd. 7 τὸ codd.: τὸ τῆς v 9 ἥτις G: εἰ τις H διανοεῖται H 13 ὁ] δ’ ὁ conieio 15 Κάδδης Η 16 Κάδδης H ἅγιος H, ἁγία ὥστε conicio μόνον οὐ GH ἐκβοᾷ Η τοῦ θεοῦ GH: τοῦ τοῦ om. v 18 αἱ om. H post ἤδη add. καὶ H 20 σωμάτων L 21 ἑαυτοὺς H1 22 πηγή addidi 23. 24 #x003E; καταπέπληγμαι coni. Mang. 25 λογικῶς H1 ut vid. 26 νεκρῶν H1

[71]: 6 sqq. cf. Orig. Homil. in Num. XII p. 311 sqq.

[72]: 1 ἰδίους Η1, fort. recte 3 οἱ σοφοί om. L 4 ἐπιστήμης conicio 4. 5 ἀναδιδόντα conicio 5 ἑαυτῶν G: αὐτῶν H1, αὑτῶν Η2 8 alt. καὶ] ὡς Gohn, nisi potius deest part. κελευόντων Mang., παραινούντων couicio) φρενὶ G2 in ras.: φέρει Η, φρεσὶ conicio 9 δέ εἰσιν Η 10 ἐναγώγου H αἱ om. V 11 συσχεῖν G(Mang.): τυχεῖν Η 12 ἐπιρροεῖν Η1 13 ἦν om. Turn. 14 ante τὴν ras. 2 litt. G ἄγουσιν Η 15 ἀρυτομένην G: ἀρρυομένην Η, ἀρυομένην v 16 ψυχὴ GH: πηγὴ L 18 ἡ om. V 19 εὐθυσμός suspectum 20 ἐνλαλῶν GHL2: καὶ λαλῶν L1, ἐκλαλῶν V, ἐντυχὼν coni. Mang., συλλαλῶν coni. Cohn, ἐνομιλῶν vel ἐνδιατρίβων conicio 23 ἀγγέλων G, ἐλέγχῳ coni. Mang. 24 κατὰ om. L 25 τέξεις Η

[73]: 3—5 Origenes contra Cels. IV 44 p. 537: οἱ δίκαιοι λάκκους μέν κατασκευάζουσι, φρέατα δὲ ὀρύσσουσι, τὴν ἐνυπάρχουσαν γῆν (leg. πηγὴν) καὶ ἀρχὴν τῶν ποτίμων ἀγαθῶν ἐξευρεῖν ζητοῦντες.

[74]: 2 τὸ e corr. G2, τὸ ex τὰ corr. H2 3 γεγεννημένος Η2 ἀγροῖκος . . . πολιτικὴ καὶ ἥμερος scripsi: ἄγροικον . . . πολιτικὴν καὶ ἥμερον codd. 4 ἐπίπληξιν Turn.: ἐπιπλήξεως codd. 6 ἐξ seclusi post ποῖ ras. in G, ποῦ conicio 8 νουθεσία Turn.: νουθεσίαν codd. τοῦ om. G 11 ποῖ G 12 πειθαρχείας H 17 πρωτοτόκοις Mang. 18 σωφρονισθεῖσαν Mang. 21 ἐστιν om. G, sed post θεὸν s. s. ἑρμηνεύεται G2 ἀληθῶς G2 Turn. 21. 22 ἔνεστι τί ἀπατηλὸν G 22 δ’ G2: om. G1H πάντως L 23 τοῦ] τὸ Turn. ἄγροικον H 24 τιθασοῦ scripsi: θιάσσου G, θείας H 25 δ’ ἐστὶν Η 26 τοῦ G(H2): τοῦ τὸ H1, τὸ Turn. 28 οὕτως H

[75]: 2 ὡς om. Η 4 οὐκ s. s. G2, tum ras. 2 litt. 5 τὴν in ras. Η αἰώνιον] ἐναντίων coni. vel τῶν δογμάτων add. Mang. 8 ἐκγόνων] ἔργων coni. Mang. ἔτ᾿ om. Η 13 τῆ H2: om. GH1 15 τοῦ om. H 16 Κάδδης H 17 κακοῖς GH: κοινοῖς Turn. Κάδδης Η 19 φίλωνος περὶ φυγῆς καὶ εὐρέσεως subscribit G