---
id: zenao-fragmentos-grc-diels-1922
type: primary_text
title: Fragmenta
subtitle: 'Os fragmentos de Zenão de Eleia: a seção B do capítulo 19 de Diels'
author: Zenão de Eleia
editor: Hermann Diels
base_edition: 'Die Fragmente der Vorsokratiker, 4ª ed., vol. 1, ed. Hermann Diels (Berlim: Weidmann, 1922)'
year_original: séc. V a.C.
publication_year: 1922
language: grc
tags:
- pre-socratics
- eleatics
- fragments
- ancient-philosophy
- century-5-bce
status: draft
project: pedra_angular
related:
- zenao-testemunhos-grc-diels-1922
scope: 'Os fragmentos (B) do capítulo 19 de Diels, citados pelo número dele: B 1 = [1]. Só o texto de Diels; a tradução alemã que o impresso traz ao lado vem numa leva própria'
urn_work: urn:cts:pedraAngular:pa0038.pa002
urn: urn:cts:pedraAngular:pa0038.pa002.pa-grc1
source: https://archive.org/details/diefragmentederv01diel_0
license: public-domain
pa_exclusive: true
physical_source: 'Die Fragmente der Vorsokratiker, 4ª ed., vol. 1 (Berlim: Weidmann, 1922): digitalização do Internet Archive diefragmentederv01diel_0 (.jp2, 492 folhas); fac-símile pp. 225–227'
ocr_engine: Tesseract 5.5.3 (grc+deu)
processing: 'OCR: Tesseract 5.5.3 (grc+deu, psm 3, página sem as margens), 2026-10-19. Correção página a página contra o fac-símile, no Corretor (trocas.tsv): Claude Opus 5.5, 2026-10-19/20. Montagem (OFICINA/diels1922/montagem/montar.py): Claude Opus 5.5, 2026-10-20. Preparado por Διαφορεύς. A marca de página é a do fac-símile (vol. 1): o fólio impresso é N − 52, aqui pp. 173–175. Os erros do impresso ficam como impressos, com nota [^nIA]. O negrito marca as palavras do filósofo (o espaçamento de Diels). O aparato crítico, o cabeçalho corrente e a numeração das linhas não foram transcritos. Número entre colchetes do impresso que não é endereço (data, número de outra edição) vai escapado, \[582], para o leitor não o tomar por marcador.'
---

<!-- pa:pagina 225 -->

## 19. ZENON.

### B. FRAGMENTE.

#### ΖΗΝΩΝΟΣ ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ.

[1] Simpl. phys. 140, 34 [nach B 3] τὸ δὲ κατὰ μέγεθος [nämlich ἄπειρον ἔδειξε] πρότερον κατὰ τὴν αὐτὴν ἐπιχείρησιν. προδείξας γὰρ ὅτι ‘**εἰ μὴ ἔχοι μέγεθος τὸ ὄν, οὐδ’ ἂν εἴη**’, ἐπάγει ‘**εἰ δὲ ἔστιν, ἀνάγκη ἕκαστον μέγεθός τι ἔχειν καὶ πάχος καὶ ἀπέχειν αὐτοῦ τὸ ἕτερον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου. καὶ περὶ τοῦ προύχοντος ὁ αὐτὸς λόγος. καὶ γὰρ ἐκεῖνο ἕξει μέγεθος καὶ προέξει αὐτοῦ τι. ὅμοιον δὴ τοῦτο ἅπαξ τε εἰπεῖν καὶ ἀεὶ λέγειν· οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ τοιοῦτον ἔσχατον ἔσται οὔτε ἕτερον πρὸς ἕτερον οὐκ ἔσται.** <!-- pa:pagina 226 --> **οὕτως εἰ πολλά ἐστιν, ἀνάγκη αὐτὰ μικρά τε εἶναι καὶ μεγάλα· μικρὰ μὲν ὥστε μὴ ἔχειν μέγεθος, μεγάλα δὲ ὥστε ἄπειρα εἶναι**’.

[2] — — 139, 5 ἐν μέντοι τῶι συγγράμματι αὐτοῦ πολλὰ ἔχοντι ἐπιχειρήματα καθ’ ἕκαστον δείκνυσιν, ὅτι τῶι πολλὰ εἶναι λέγοντι συμβαίνει τὰ ἐναντία λέγειν· ὧν [ἕν ἐστιν ἐπιχείρημα, ἐν ὧι δείκνυσιν ὅτι ‘εἰ πολλά ἐστι, καὶ μεγάλα ἐστὶ καὶ μικρά· μεγάλα μὲν ὥστε ἄπειρα τὸ μέγεθος εἶναι, μικρὰ δὲ οὕτως ὥστε μηθὲν ἔχειν μέγεθος’ [B 1]. ἐν δὴ τούτωι δείκνυσιν, ὅτι οὗ μήτε μέγεθος μήτε πάχος μήτε ὄγκος μηθείς ἐστιν, οὐδ’ ἂν εἴη τοῦτο. ‘**εἰ γὰρ ἄλλωι ὄντι**, φησί, **προσγένοιτο, οὐδὲν ἂν μεῖζον ποιήσειεν· μεγέθους γὰρ μηδενὸς ὄντος, προσγενομένου δέ, οὐδὲν οἷόν τε εἰς μέγεθος ἐπιδοῦναι. καὶ οὕτως ἂν ἤδη τὸ προσγενόμενον οὐδὲν εἴη. εἰ δὲ ἀπογενομένου τὸ ἕτερον μηδὲν ἔλαττον ἔσται μηδὲ αὖ προσγενομένου αὐξήσεται, δῆλον ὅτι τὸ προσγενόμενον οὐδὲν ἦν οὐδὲ τὸ ἀπογενόμενον**’. <!-- pa:pagina 227 --> καὶ ταῦτα οὐχὶ τὸ ἓν ἀναιρῶν ὁ Ζήνων λέγει, ἀλλ’ ὅτι μέγεθος ἔχει ἕκαστον τῶν πολλῶν καὶ ἀπείρων τῶι πρὸ τοῦ λαμβανομένου ἀεί τι εἶναι διὰ τὴν ἐπ’ ἄπειρον τομήν· ὃ δείκνυσι προδείξας, ὅτι οὐδὲν ἔχει μέγεθος ἐκ τοῦ ἕκαστον τῶν πολλῶν ἑαυτῶι ταὐτὸν εἶναι καὶ ἕν.

[3] — — 140, 27 καὶ τί δεῖ πολλὰ λέγειν, ὅτε καὶ ἐν αὐτῶι φέρεται τῶι τοῦ Ζήνωνος συγγράμματι; πάλιν γὰρ δεικνύς, ὅτι εἰ πολλά ἐστι, τὰ αὐτὰ πεπερασμένα ἐστὶ καὶ ἄπειρα, γράφει ταῦτα κατὰ λέξιν ὁ Z.· ‘**εἰ πολλά ἐστιν, ἀνάγκη τοσαῦτα εἶναι ὅσα ἐστὶ καὶ οὔτε πλείονα αὐτῶν οὔτε ἐλάττονα. εἰ δὲ τοσαῦτά ἐστιν ὅσα ἐστί, πεπερασμένα ἂν εἴη. εἰ πολλά ἐστιν, ἄπειρα τὰ ὄντα ἐστίν· ἀεὶ γὰρ ἕτερα μεταξὺ τῶν ὄντων ἐστί, καὶ πάλιν ἐκείνων ἕτερα μεταξύ. καὶ οὕτως ἄπειρα τὰ ὄντα ἐστί**’. καὶ οὕτως μὲν τὸ κατὰ τὸ πλῆθος ἄπειρον ἐκ τῆς διχοτομίας ἔδειξε.

[4] Diog. IX 72 οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ξενοφάνης καὶ Z. ὁ Ἐλεάτης καὶ Δημόκριτος κατ’ αὐτοὺς [Pyrrhoneer] σκεπτικοὶ τυγχάνουσιν . . . Z. δὲ τὴν κίνησιν ἀναιρεῖ λέγων ‘**τὸ κινούμενον οὔτ’ ἐν ὧι ἐστι τόπωι κινεῖται οὔτ’ ἐν ὧι μὴ ἔστι**’.