--- id: ferecides-fragmentos-grc-diels-1922 type: primary_text title: Fragmenta subtitle: 'Os fragmentos de Ferécides de Siros: a seção B do capítulo 71 de Diels' author: Ferécides de Siros editor: Hermann Diels base_edition: 'Die Fragmente der Vorsokratiker, 4ª ed., vol. 2, ed. Hermann Diels (Berlim: Weidmann, 1922)' year_original: séc. VI a.C. publication_year: 1922 language: grc tags: - pre-socratics - theogony - cosmology - fragments - ancient-philosophy - century-6-bce status: draft project: pedra_angular related: - ferecides-testemunhos-grc-diels-1922 scope: 'Os fragmentos (B) do capítulo 71 de Diels, citados pelo número dele: B 1 = [1]. Só o texto de Diels; a tradução alemã que o impresso traz ao lado vem numa leva própria' urn_work: urn:cts:pedraAngular:pa0046.pa002 urn: urn:cts:pedraAngular:pa0046.pa002.pa-grc1 source: https://archive.org/details/diefragmentederv02diel_0 license: public-domain pa_exclusive: true physical_source: 'Die Fragmente der Vorsokratiker, 4ª ed., vol. 2 (Berlim: Weidmann, 1922): digitalização do Internet Archive diefragmentederv02diel_0 (.jp2, 396 folhas); fac-símile pp. 246–249' ocr_engine: Tesseract 5.5.3 (grc+deu) processing: 'OCR: Tesseract 5.5.3 (grc+deu, psm 3, página sem as margens), 2026-10-19. Correção página a página contra o fac-símile, no Corretor (trocas.tsv): Claude Opus 5.5, 2026-10-19/20. Montagem (OFICINA/diels1922/montagem/montar.py): Claude Opus 5.5, 2026-10-20. Preparado por Διαφορεύς. A marca de página é a do fac-símile (vol. 2): o fólio impresso é N − 44, aqui pp. 202–205. Os erros do impresso ficam como impressos, com nota [^nIA]. O negrito marca as palavras do filósofo (o espaçamento de Diels). O aparato crítico, o cabeçalho corrente e a numeração das linhas não foram transcritos. Número entre colchetes do impresso que não é endereço (data, número de outra edição) vai escapado, \[582], para o leitor não o tomar por marcador.' --- ## 71. PHEREKYDES VON SYROS. ### B. FRAGMENTE. #### ΦΕΡΕΚΥΔΟΥΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. [1] [1 Kern *de Orphei* cett. *theogon.* p. 84] Diog. I 119 [s. II 199, 20] **Ζὰς μὲν καὶ Χρόνος ἦσαν ἀεὶ καὶ Χθονίη· Χθονίηι δὲ ὄνομα ἐγένετο Γῆ, ἐπειδὴ αὐτῆι Ζὰς γῆν γέρας διδοῖ.** Vgl. Herod. π. μον. λέξ. p. 6, 15 καὶ γὰρ Δίς καὶ Ζήν καὶ Δήν καὶ Ζάς παρὰ Φερεκύδηι κατὰ κίνησιν ἰδίαν. Vgl. A 8. [1a] Achill. Isag. 3 (31, 28 Maass) Θαλῆς δὲ ὁ Μιλήσιος καὶ Φ. ὁ Σύριος ἀρχὴν τῶν ὅλων τὸ ὕδωρ ὑφίστανται, ὃ δὴ καὶ **Χάος καλεῖ** ὁ Φ., ὡς εἰκὸς τοῦτο ἐκλεξάμενος παρὰ τοῦ Ἡσιόδου οὕτω λέγοντος [Th. 116]· ‘ἤτοι μὲν πρώτιστα Χάος γένετο’. [2] \[4] Grenfell-Hunt Greek Papyr. Ser. II n. 11 p. 23 **αὐτῶι ... φᾶρος.** Clem. Str. VI 9 (II 428, 19 St.) αὖθίς τε Ὁμήρου ἐπὶ τῆς ἡφαιστοτεύκτου ἀσπίδος εἰπόντος· ‘ἐν μὲν γαῖαν ἔτευξ’, ἐν δ’ οὐρανόν, ἐν δὲ θάλασσαν· ἐν δ’ ἐτίθει ποταμοῖο μέγα σθένος Ὠκεανοῖο’ [Σ 483. 607] Φ. ὁ Σύριος λέγει· ‘**Ζὰς ... δώματα**’. VI 53 (II 459, 4) aus Isidoros ἵνα μάθωσι τί ἐστιν **ἡ ὑπόπτερος δρῦς** καὶ τὸ ἐπ’ **αὐτῆι πεποικιλμένον φᾶρος**, πάντα ὅσα Φ. ἀλληγορήσας ἐθεολόγησεν λαβὼν ἀπὸ τῆς τοῦ Χὰμ προφητείας τὴν ὑπόθεσιν. col. 1 **αὐ〉τῶι ποιοῦσιν τὰ οἰκία πολλά τε καὶ μεγάλα. ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἐξετέλεσαν πάντα καὶ χρήματα καὶ θεράποντας καὶ θεραπαίνας καὶ τἆλλα ὅσα δεῖ πάντα, ἐπεὶ δὴ πάντα ἑτοῖμα γίγνεται, τὸν γάμον ποιεῦσιν. κἀπειδὴ τρίτη ἡμέρη γίγνεται τῶι γάμωι, τότε Ζὰς ποιεῖ φᾶρος μέγα τε καὶ** **καλὸν καὶ ἐν αὐτῶι ποικίλλει Γῆν καὶ Ὠγηνὸν καὶ τὰ Ὠγηνοῦ δώματα ...** col. 2 **βουλόμενος〉 γὰρ σέο τοὺς γάμους εἶναι τούτωι σε τιμῶ[^1IA]. σὺ δέ μοι χαῖρέ τε καὶ σύνισθι. ταῦτά φασιν ἀνακαλυπτήρια πρῶτον γενέσθαι· ἐκ τούτου δὲ ὁ νόμος ἐγένετο καὶ θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν. ἡ δέ μι〈ν ἀμείβε〉ται δεξαμ〈ένη εὖ τὸ φᾶ〉ρος ...** [3] \[2] Procl. in Tim. 32 C; II 54, 28 Diehl ὁ Φ. ἔλεγεν **εἰς Ἔρωτα μεταβεβλῆσθαι τὸν Δία** μέλλοντα δημιουργεῖν, ὅτι δὴ τὸν κόσμον ἐκ τῶν ἐναντίων συνιστὰς εἰς ὁμολογίαν καὶ φιλίαν ἤγαγε καὶ ταυτότητα πᾶσιν ἐνέσπειρε καὶ ἕνωσιν τὴν δι’ ὅλων διήκουσαν. [4] \[3] Orig. c. Cels. VI 42 [II 111, 13 K.; aus Celsus] Φερεκύδην δὲ πολλῶι ἀρχαιότερον γενόμενον Ἡρακλείτου μυθοποιεῖν **στρατείαν στρατείαι παραταττομένην** καὶ τῆς μὲν ἡγεμόνα **Κρόνον** 〈ἀπο〉διδόναι, τῆς ἑτέρας δ’ **Ὀφιονέα**. προκλήσεις δὲ καὶ ἁμίλλας αὐτῶν ἱστορεῖ, συνθήκας τε αὐτοῖς γίγνεσθαι, ἵν’ ὁπότεροι αὐτῶν εἰς τὸν **Ὠγηνὸν** ἐμπέσωσι, τούτους μὲν εἶναι νενικημένους, τοὺς δ’ ἐξώσαντας καὶ νικήσαντας τούτους ἔχειν τὸν οὐρανόν. τούτου δὲ τοῦ βουλήματός φησιν ἔχεσθαι καὶ τὰ περὶ τοὺς Τιτᾶνας καὶ Γίγαντας μυστήρια θεομαχεῖν ἀπαγγελλομένους, καὶ τὰ παρ’ Αἰγυπτίοις περὶ Τυφῶνος καὶ Ὥρου καὶ Ὀσίριδος. Philo Bybl. Sanchuniath. [Eus. P. E. I 10, 50] παρὰ Φοινίκων δὲ καὶ Φ. λαβὼν τὰς ἀφορμὰς [vgl. oben I 9, 25 II 199, 29] ἐθεολόγησε περὶ τοῦ παρ’ αὐτῶι λεγομένου **Ὀφιονέως θεοῦ καὶ τῶν Ὀφιονιδῶν**. Tert. de coron. 7 *Saturnum Ph. ante omnes refert coronatum, Iovem Diodorus* [VI 4] *post devictos Titanas.* Procl. in Tim. 20 D; I 77, 15 D. [5] \[6] Orig. c. Cels. VI 42 [II 112, 20 K.] καὶ διηγούμενός γε τὰ Ὁμηρικὰ ἔπη [A 590 O 18] φησὶ [Celsus] λόγους εἶναι τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν ὕλην τοὺς λόγους τοῦ Διὸς πρὸς τὴν Ἥραν, τοὺς δὲ πρὸς τὴν ὕλην λόγους αἰνίττεσθαι, ὡς ἄρα ἐξ ἀρχῆς αὐτὴν πλημμελῶς ἔχουσαν διαλαβὼν ἀναλογίαις τισὶ συνέδησε καὶ ἐκόσμησεν ὁ θεός, καὶ ὅτι τοὺς περὶ αὐτὴν δαίμονας, ὅσοι ὑβρισταί, τούτους ἀπορριπτεῖ κολάζων αὐτοὺς τῆι δεῦρο ὁδῶι. ταῦτα δὲ τὰ Ὁμήρου ἔπη οὕτω νοηθέντα τὸν Φερεκύδην φησὶν εἰρηκέναι τὸ ‘**κείνης δὲ τῆς μοίρας ἔνερθέν ἐστιν ἡ ταρταρίη μοῖρα· φυλάσσουσι δ’ αὐτὴν θυγατέρες Βορέου Ἅρπυιαί τε καὶ Θύελλα· ἔνθα Ζεὺς ἐκβάλλει θεῶν ὅταν τις ἐξυβρίσηι**’. τῶν τοιούτων δέ φησιν ἔχεσθαι νοημάτων καὶ τὸν [περὶ] τῆς Ἀθηνᾶς πέπλον ἐν τῆι πομπῆι τῶν Παναθηναίων ὑπὸ πάντων θεωρούμενον. δηλοῦται γάρ, φησίν, ἀπ’ αὐτοῦ, ὅτι ἀμήτωρ τις καὶ ἄχραντος δαίμων ἐπικρατεῖ θρασυνομένων τῶν γηγενῶν. [6] \[5] Porph. de antr. Nymph. 31 τοῦ Συρίου Φερεκύδου **μυχοὺς καὶ βόθρους καὶ ἄντρα καὶ θύρας καὶ πύλας** λέγοντος καὶ διὰ τούτων αἰνιττομένου τὰς τῶν ψυχῶν γενέσεις καὶ ἀπογενέσεις. Procl. in Tim. 29 A; I 333, 28 D. τῶν παλαιῶν **ἄντρον** καλούντων τὸν κόσμον [vgl. auch 21 B 120] καὶ φρουρὰν [32 B 15 I 316, 9] καὶ σπήλαιον. [7] \[0] Pseudogal. [d. i. Porphyr.] ad Gaurum ed. Kalbfl. [*Abh. Berl. Ak.* 1895] S. 34, 26 κἀνταῦθα πολὺς ὁ Νουμήνιος καὶ οἱ τὰς Πυθαγόρου ὑπονοίας ἐξηγούμενοι, καὶ τὸν παρὰ μὲν τῶι Πλάτωνι [Rep. X 621 A] ποταμὸν Ἀμέλητα, παρὰ δὲ τῶι Ἡσιόδωι καὶ τοῖς Ὀρφικοῖς τὴν Στύγα, παρὰ δὲ τῶι Φερεκύδηι **τὴν ἐκροὴν** ἐπὶ τοῦ σπέρματος ἐκδεχόμενοι. [8] \[9] Schol. Apoll. Rhod. I 645 Φ. δέ φησιν ὅτι δῶρον εἶχε παρὰ τοῦ Ἑρμοῦ ὁ **Αἰθαλίδης** τὸ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ποτὲ μὲν ἐν Ἅιδου ποτὲ δὲ ἐν τοῖς ὑπὲρ τὴν γῆν τόποις εἶναι. Vgl. c. 4, 8 I 30, 18, oben A 5. [9] \[8] Herod. π. μον. λέξ. p. 7, 4 εἰ δέ τις λέγει ‘καὶ ἡ **Ῥέα Ῥῆ κέκληται** ὑπὸ τοῦ Συρίου’, ἴστω ὅτι αὐτοῦ ἴδιος ἡ χρῆσις. [10] \[11] Apoll. de pron. p. 65, 15 Schn. καὶ Φ. **ἐν τῆι Θεολογίαι** καὶ ἔτι Δημόκριτος [55 B 13] ... συνεχέστερον χρῶνται τῆι **ἐμεῦ** καὶ ἔτι τῆι **ἐμέο**. [11] \[12] — p. 93, 1 ἔστιν πιστώσασθαι καὶ τὸ ἀδιαίρετον τῆς εὐθείας [näml. ἡμεῖς, ὑμεῖς, σφεῖς] παρ’ Ἴωσιν ἐκ τῶν περὶ Δημόκριτον [55 B 29a], Φερεκύδην, Ἑκαταῖον. [12] \[7] Diog. I 119 [A 1] ἔλεγέ τε ὅτι οἱ θεοὶ τὴν τράπεζαν **θυωρὸν** καλοῦσιν. [13] \[0] Philod. de piet. 47a 14 p. 19 G. [vgl. 68 B 5] οἱ δὲ Δία καὶ Ἥραν πατέρα καὶ μητέρα θεῶν νομίζουσιν, Πίν〈δαρος〉 δ’ 〈ἐκ〉 Κυβέ〈λης μ〉ητρὸς ἐν τῶι ὕμν〉ωι 〈εἰς〉 Κυβέ〈λαν〉 ματέρα [fr. 80 Schr.], Φερε〈κύδης〉 δ’ ὁ 〈Σύ〉ριος ... #### UNECHTES. [14] Laur. Lyd. II 7 **τόλμαν** δὲ καὶ οἱ περὶ Φερεκύδην ἐκάλεσαν τὴν δυάδα καὶ **ὁρμὴν** καὶ **δόξαν** καλοῦσιν, ὅτι τὸ ἀληθὲς καὶ ψευδὲς ἐν δόξηι ἐστί. Vgl. II 194, 6. [^1IA]: Nota do Claude Opus 5.5, lendo o fac-símile: na margem do papiro, junto de «σε τιμῶ», o impresso traz o numeral ϛ; o aparato de Diels discute se é número de capítulo ou o στίχος 600. Fica fora do texto, como os números de linha.