---
id: vulgata-clementina-pr-lat-tweedale-2005
type: texto_primario
title: "Proverbia (Vulgata Clementina)"
subtitle: null
original_title: "Proverbia"
author: null
year_original: 1592
language: lat
translation:
  - Hieronymus Stridonensis
editor:
  - Michael Tweedale
publisher: null
publication_year: 2005
area: Escrituras
era: século IV d.C. (recensão de 1592)
sistema_referencia: versiculo
abrev: "Pr"
livro_numero: 24
secao: "Livros sapienciais"
canon: "católico (73 livros), sem o apêndice clementino"
scope: "915 versículos em 31 capítulos"
tags:
  - latim
  - vulgata
  - biblia
  - clementina
  - livros-sapienciais
coautoria:
  - Διαφορεύς
  - Claude Opus 5
status: rascunho
project: pedra_angular
source: "Biblia Sacra juxta Vulgatam Clementinam. Editio electronica: Michael Tweedale et al., The Clementine Text Project (2005; correções posteriores). Arquivo Text/Pr.lat do repositório bitbucket.org/clementinetextproject/text."
license: "domínio público"
publishable: true
related: []
---

# Proverbia

## Capítulo 1

**1** Parabolae Salomonis, filii David, regis Israël, ^pr-1-1

**2** ad sciendam sapientiam et disciplinam ; ^pr-1-2

**3** ad intelligenda verba prudentiae,  
et suscipiendam eruditionem doctrinae,  
justitiam, et judicium, et aequitatem : ^pr-1-3

**4** ut detur parvulis astutia,  
adolescenti scientia et intellectus. ^pr-1-4

**5** Audiens sapiens, sapientior erit,  
et intelligens gubernacula possidebit. ^pr-1-5

**6** Animadvertet parabolam et interpretationem,  
verba sapientum et aenigmata eorum. ^pr-1-6

**7** Timor Domini principium sapientiae ;  
sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt. ^pr-1-7

**8** Audi, fili mi, disciplinam patris tui,  
et ne dimittas legem matris tuae : ^pr-1-8

**9** ut addatur gratia capiti tuo,  
et torques collo tuo. ^pr-1-9

**10** Fili mi, si te lactaverint peccatores,  
ne acquiescas eis. ^pr-1-10

**11** Si dixerint : Veni nobiscum, insidiemur sanguini ;  
abscondamus tendiculas contra insontem frustra ; ^pr-1-11

**12** deglutiamus eum sicut infernus viventem,  
et integrum quasi descendentem in lacum ; ^pr-1-12

**13** omnem pretiosam substantiam reperiemus ;  
implebimus domos nostras spoliis : ^pr-1-13

**14** sortem mitte nobiscum,  
marsupium unum sit omnium nostrum : ^pr-1-14

**15** fili mi, ne ambules cum eis ;  
prohibe pedem tuum a semitis eorum : ^pr-1-15

**16** pedes enim illorum ad malum currunt,  
et festinant ut effundant sanguinem. ^pr-1-16

**17** Frustra autem jacitur rete  
ante oculos pennatorum. ^pr-1-17

**18** Ipsi quoque contra sanguinem suum insidiantur,  
et moliuntur fraudes contra animas suas. ^pr-1-18

**19** Sic semitae omnis avari :  
animas possidentium rapiunt. ^pr-1-19

**20** Sapientia foris praedicat ;  
in plateis dat vocem suam : ^pr-1-20

**21** in capite turbarum clamitat ;  
in foribus portarum urbis profert verba sua, dicens : ^pr-1-21

**22** Usquequo, parvuli, diligitis infantiam,  
et stulti ea quae sibi sunt noxia cupient,  
et imprudentes odibunt scientiam ? ^pr-1-22

**23** convertimini ad correptionem meam.  
En proferam vobis spiritum meum,  
et ostendam vobis verba mea. ^pr-1-23

**24** Quia vocavi, et renuistis ;  
extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret : ^pr-1-24

**25** despexistis omne consilium meum,  
et increpationes meas neglexistis. ^pr-1-25

**26** Ego quoque in interitu vestro ridebo,  
et subsannabo cum vobis id quod timebatis advenerit. ^pr-1-26

**27** Cum irruerit repentina calamitas,  
et interitus quasi tempestas ingruerit ;  
quando venerit super vos tribulatio et angustia : ^pr-1-27

**28** tunc invocabunt me, et non exaudiam ;  
mane consurgent, et non invenient me : ^pr-1-28

**29** eo quod exosam habuerint disciplinam,  
et timorem Domini non susceperint, ^pr-1-29

**30** nec acquieverint consilio meo,  
et detraxerint universae correptioni meae. ^pr-1-30

**31** Comedent igitur fructus viae suae,  
suisque consiliis saturabuntur. ^pr-1-31

**32** Aversio parvulorum interficiet eos,  
et prosperitas stultorum perdet illos. ^pr-1-32

**33** Qui autem me audierit, absque terrore requiescet,  
et abundantia perfruetur, timore malorum sublato. ^pr-1-33

## Capítulo 2

**1** Fili mi, si susceperis sermones meos,  
et mandata mea absconderis penes te : ^pr-2-1

**2** ut audiat sapientiam auris tua,  
inclina cor tuum ad cognoscendam prudentiam. ^pr-2-2

**3** Si enim sapientiam invocaveris,  
et inclinaveris cor tuum prudentiae ; ^pr-2-3

**4** si quaesieris eam quasi pecuniam,  
et sicut thesauros effoderis illam : ^pr-2-4

**5** tunc intelliges timorem Domini,  
et scientiam Dei invenies, ^pr-2-5

**6** quia Dominus dat sapientiam,  
et ex ore ejus prudentia et scientia. ^pr-2-6

**7** Custodiet rectorum salutem,  
et proteget gradientes simpliciter, ^pr-2-7

**8** servans semitas justitiae,  
et vias sanctorum custodiens. ^pr-2-8

**9** Tunc intelliges justitiam, et judicium,  
et aequitatem, et omnem semitam bonam. ^pr-2-9

**10** Si intraverit sapientia cor tuum,  
et scientia animae tuae placuerit, ^pr-2-10

**11** consilium custodiet te,  
et prudentia servabit te : ^pr-2-11

**12** ut eruaris a via mala,  
et ab homine qui perversa loquitur ; ^pr-2-12

**13** qui relinquunt iter rectum,  
et ambulant per vias tenebrosas ; ^pr-2-13

**14** qui laetantur cum malefecerint,  
et exsultant in rebus pessimis ; ^pr-2-14

**15** quorum viae perversae sunt,  
et infames gressus eorum. ^pr-2-15

**16** Ut eruaris a muliere aliena,  
et ab extranea quae mollit sermones suos, ^pr-2-16

**17** et relinquit ducem pubertatis suae, ^pr-2-17

**18** et pacti Dei sui oblita est.  
Inclinata est enim ad mortem domus ejus,  
et ad inferos semitae ipsius. ^pr-2-18

**19** Omnes qui ingrediuntur ad eam non revertentur,  
nec apprehendent semitas vitae. ^pr-2-19

**20** Ut ambules in via bona,  
et calles justorum custodias : ^pr-2-20

**21** qui enim recti sunt habitabunt in terra,  
et simplices permanebunt in ea ; ^pr-2-21

**22** impii vero de terra perdentur,  
et qui inique agunt auferentur ex ea. ^pr-2-22

## Capítulo 3

**1** Fili mi, ne obliviscaris legis meae,  
et praecepta mea cor tuum custodiat : ^pr-3-1

**2** longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem,  
apponent tibi. ^pr-3-2

**3** Misericordia et veritas te non deserant ;  
circumda eas gutturi tuo,  
et describe in tabulis cordis tui : ^pr-3-3

**4** et invenies gratiam, et disciplinam bonam,  
coram Deo et hominibus. ^pr-3-4

**5** Habe fiduciam in Domino ex toto corde tuo,  
et ne innitaris prudentiae tuae. ^pr-3-5

**6** In omnibus viis tuis cogita illum,  
et ipse diriget gressus tuos. ^pr-3-6

**7** Ne sis sapiens apud temetipsum ;  
time Deum, et recede a malo : ^pr-3-7

**8** sanitas quippe erit umbilico tuo,  
et irrigatio ossium tuorum. ^pr-3-8

**9** Honora Dominum de tua substantia,  
et de primitiis omnium frugum tuarum da ei : ^pr-3-9

**10** et implebuntur horrea tua saturitate,  
et vino torcularia tua redundabunt. ^pr-3-10

**11** Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias,  
nec deficias cum ab eo corriperis : ^pr-3-11

**12** quem enim diligit Dominus, corripit,  
et quasi pater in filio complacet sibi. ^pr-3-12

**13** Beatus homo qui invenit sapientiam,  
et qui affluit prudentia. ^pr-3-13

**14** Melior est acquisitio ejus negotiatione argenti,  
et auri primi et purissimi fructus ejus. ^pr-3-14

**15** Pretiosior est cunctis opibus,  
et omnia quae desiderantur huic non valent comparari. ^pr-3-15

**16** Longitudo dierum in dextera ejus,  
et in sinistra illius divitiae et gloria. ^pr-3-16

**17** Viae ejus viae pulchrae,  
et omnes semitae illius pacificae. ^pr-3-17

**18** Lignum vitae est his qui apprehenderint eam,  
et qui tenuerit eam beatus. ^pr-3-18

**19** Dominus sapientia fundavit terram ;  
stabilivit caelos prudentia. ^pr-3-19

**20** Sapientia illius eruperunt abyssi,  
et nubes rore concrescunt. ^pr-3-20

**21** Fili mi, ne effluant haec ab oculis tuis.  
Custodi legem atque consilium, ^pr-3-21

**22** et erit vita animae tuae,  
et gratia faucibus tuis. ^pr-3-22

**23** Tunc ambulabis fiducialiter in via tua,  
et pes tuus non impinget. ^pr-3-23

**24** Si dormieris, non timebis ;  
quiesces, et suavis erit somnus tuus. ^pr-3-24

**25** Ne paveas repentino terrore,  
et irruentes tibi potentias impiorum. ^pr-3-25

**26** Dominus enim erit in latere tuo,  
et custodiet pedem tuum, ne capiaris. ^pr-3-26

**27** Noli prohibere benefacere eum qui potest :  
si vales, et ipse benefac. ^pr-3-27

**28** Ne dicas amico tuo : Vade, et revertere : cras dabo tibi :  
cum statim possis dare. ^pr-3-28

**29** Ne moliaris amico tuo malum,  
cum ille in te habeat fiduciam. ^pr-3-29

**30** Ne contendas adversus hominem frustra,  
cum ipse tibi nihil mali fecerit. ^pr-3-30

**31** Ne aemuleris hominem injustum,  
nec imiteris vias ejus : ^pr-3-31

**32** quia abominatio Domini est omnis illusor,  
et cum simplicibus sermocinatio ejus. ^pr-3-32

**33** Egestas a Domino in domo impii ;  
habitacula autem justorum benedicentur. ^pr-3-33

**34** Ipse deludet illusores,  
et mansuetis dabit gratiam. ^pr-3-34

**35** Gloriam sapientes possidebunt ;  
stultorum exaltatio ignominia. ^pr-3-35

## Capítulo 4

**1** Audite, filii, disciplinam patris,  
et attendite ut sciatis prudentiam. ^pr-4-1

**2** Donum bonum tribuam vobis :  
legem meam ne derelinquatis. ^pr-4-2

**3** Nam et ego filius fui patris mei,  
tenellus et unigenitus coram matre mea. ^pr-4-3

**4** Et docebat me, atque dicebat :  
Suscipiat verba mea cor tuum ;  
custodi praecepta mea, et vives. ^pr-4-4

**5** Posside sapientiam, posside prudentiam :  
ne obliviscaris, neque declines a verbis oris mei. ^pr-4-5

**6** Ne dimittas eam, et custodiet te :  
dilige eam, et conservabit te. ^pr-4-6

**7** Principium sapientiae : posside sapientiam,  
et in omni possessione tua acquire prudentiam. ^pr-4-7

**8** Arripe illam, et exaltabit te ;  
glorificaberis ab ea cum eam fueris amplexatus. ^pr-4-8

**9** Dabit capiti tuo augmenta gratiarum,  
et corona inclyta proteget te. ^pr-4-9

**10** Audi, fili mi, et suscipe verba mea,  
ut multiplicentur tibi anni vitae. ^pr-4-10

**11** Viam sapientiae monstrabo tibi ;  
ducam te per semitas aequitatis : ^pr-4-11

**12** quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui,  
et currens non habebis offendiculum. ^pr-4-12

**13** Tene disciplinam, ne dimittas eam ;  
custodi illam, quia ipsa est vita tua. ^pr-4-13

**14** Ne delecteris in semitis impiorum,  
nec tibi placeat malorum via. ^pr-4-14

**15** Fuge ab ea, nec transeas per illam ;  
declina, et desere eam. ^pr-4-15

**16** Non enim dormiunt nisi malefecerint,  
et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. ^pr-4-16

**17** Comedunt panem impietatis,  
et vinum iniquitatis bibunt. ^pr-4-17

**18** Justorum autem semita quasi lux splendens procedit,  
et crescit usque ad perfectam diem. ^pr-4-18

**19** Via impiorum tenebrosa ;  
nesciunt ubi corruant. ^pr-4-19

**20** Fili mi, ausculta sermones meos,  
et ad eloquia mea inclina aurem tuam. ^pr-4-20

**21** Ne recedant ab oculis tuis :  
custodi ea in medio cordis tui : ^pr-4-21

**22** vita enim sunt invenientibus ea,  
et universae carni sanitas. ^pr-4-22

**23** Omni custodia serva cor tuum,  
quia ex ipso vita procedit. ^pr-4-23

**24** Remove a te os pravum,  
et detrahentia labia sint procul a te. ^pr-4-24

**25** Oculi tui recta videant,  
et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. ^pr-4-25

**26** Dirige semitam pedibus tuis,  
et omnes viae tuae stabilientur. ^pr-4-26

**27** Ne declines ad dexteram neque ad sinistram ;  
averte pedem tuum a malo :  
vias enim quae a dextris sunt novit Dominus :  
perversae vero sunt quae a sinistris sunt.  
Ipse autem rectos faciet cursus tuos,  
itinera autem tua in pace producet. ^pr-4-27

## Capítulo 5

**1** Fili mi, attende ad sapientiam meam,  
et prudentiae meae inclina aurem tuam : ^pr-5-1

**2** ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conservent.  
Ne attendas fallaciae mulieris ; ^pr-5-2

**3** favus enim distillans labia meretricis,  
et nitidius oleo guttur ejus : ^pr-5-3

**4** novissima autem illius amara quasi absinthium,  
et acuta quasi gladius biceps. ^pr-5-4

**5** Pedes ejus descendunt in mortem,  
et ad inferos gressus illius penetrant. ^pr-5-5

**6** Per semitam vitae non ambulant ;  
vagi sunt gressus ejus et investigabiles. ^pr-5-6

**7** Nunc ergo fili mi, audi me,  
et ne recedas a verbis oris mei. ^pr-5-7

**8** Longe fac ab ea viam tuam,  
et ne appropinques foribus domus ejus. ^pr-5-8

**9** Ne des alienis honorem tuum,  
et annos tuos crudeli : ^pr-5-9

**10** ne forte impleantur extranei viribus tuis,  
et labores tui sint in domo aliena, ^pr-5-10

**11** et gemas in novissimis,  
quando consumpseris carnes tuas et corpus tuum,  
et dicas : ^pr-5-11

**12** Cur detestatus sum disciplinam,  
et increpationibus non acquievit cor meum, ^pr-5-12

**13** nec audivi vocem docentium me,  
et magistris non inclinavi aurem meam ? ^pr-5-13

**14** pene fui in omni malo,  
in medio ecclesiae et synagogae. ^pr-5-14

**15** Bibe aquam de cisterna tua,  
et fluenta putei tui ; ^pr-5-15

**16** deriventur fontes tui foras,  
et in plateis aquas tuas divide. ^pr-5-16

**17** Habeto eas solus,  
nec sint alieni participes tui. ^pr-5-17

**18** Sit vena tua benedicta,  
et laetare cum muliere adolescentiae tuae. ^pr-5-18

**19** Cerva carissima, et gratissimus hinnulus :  
ubera ejus inebrient te in omni tempore ;  
in amore ejus delectare jugiter. ^pr-5-19

**20** Quare seduceris, fili mi, ab aliena,  
et foveris in sinu alterius ? ^pr-5-20

**21** Respicit Dominus vias hominis,  
et omnes gressus ejus considerat. ^pr-5-21

**22** Iniquitates suas capiunt impium,  
et funibus peccatorum suorum constringitur. ^pr-5-22

**23** Ipse morietur, quia non habuit disciplinam,  
et in multitudine stultitiae suae decipietur. ^pr-5-23

## Capítulo 6

**1** Fili mi, si spoponderis pro amico tuo,  
defixisti apud extraneum manum tuam : ^pr-6-1

**2** illaqueatus es verbis oris tui,  
et captus propriis sermonibus. ^pr-6-2

**3** Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera,  
quia incidisti in manum proximi tui.  
Discurre, festina, suscita amicum tuum. ^pr-6-3

**4** Ne dederis somnum oculis tuis,  
nec dormitent palpebrae tuae. ^pr-6-4

**5** Eruere quasi damula de manu,  
et quasi avis de manu aucupis. ^pr-6-5

**6** Vade ad formicam, o piger,  
et considera vias ejus, et disce sapientiam. ^pr-6-6

**7** Quae cum non habeat ducem,  
nec praeceptorem, nec principem, ^pr-6-7

**8** parat in aestate cibum sibi,  
et congregat in messe quod comedat. ^pr-6-8

**9** Usquequo, piger, dormies ?  
quando consurges e somno tuo ? ^pr-6-9

**10** Paululum dormies, paululum dormitabis,  
paululum conseres manus ut dormias ; ^pr-6-10

**11** et veniet tibi quasi viator egestas,  
et pauperies quasi vir armatus.  
Si vero impiger fueris, veniet ut fons messis tua,  
et egestas longe fugiet a te. ^pr-6-11

**12** Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso ; ^pr-6-12

**13** annuit oculis, terit pede, digito loquitur, ^pr-6-13

**14** pravo corde machinatur malum,  
et omni tempore jurgia seminat. ^pr-6-14

**15** Huic extemplo veniet perditio sua,  
et subito conteretur, nec habebit ultra medicinam. ^pr-6-15

**16** Sex sunt quae odit Dominus,  
et septimum detestatur anima ejus : ^pr-6-16

**17** oculos sublimes, linguam mendacem,  
manus effundentes innoxium sanguinem, ^pr-6-17

**18** cor machinans cogitationes pessimas,  
pedes veloces ad currendum in malum, ^pr-6-18

**19** proferentem mendacia testem fallacem,  
et eum qui seminat inter fratres discordias. ^pr-6-19

**20** Conserva, fili mi, praecepta patris tui,  
et ne dimittas legem matris tuae. ^pr-6-20

**21** Liga ea in corde tuo jugiter,  
et circumda gutturi tuo. ^pr-6-21

**22** Cum ambulaveris, gradiantur tecum ;  
cum dormieris, custodiant te :  
et evigilans loquere cum eis. ^pr-6-22

**23** Quia mandatum lucerna est, et lex lux,  
et via vitae increpatio disciplinae : ^pr-6-23

**24** ut custodiant te a muliere mala,  
et a blanda lingua extraneae. ^pr-6-24

**25** Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum,  
nec capiaris nutibus illius : ^pr-6-25

**26** pretium enim scorti vix est unius panis,  
mulier autem viri pretiosam animam capit. ^pr-6-26

**27** Numquid potest homo abscondere ignem in sinu suo,  
ut vestimenta illius non ardeant ? ^pr-6-27

**28** aut ambulare super prunas,  
ut non comburantur plantae ejus ? ^pr-6-28

**29** sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui,  
non erit mundus cum tetigerit eam. ^pr-6-29

**30** Non grandis est culpa cum quis furatus fuerit :  
furatur enim ut esurientem impleat animam ; ^pr-6-30

**31** deprehensus quoque reddet septuplum,  
et omnem substantiam domus suae tradet. ^pr-6-31

**32** Qui autem adulter est,  
propter cordis inopiam perdet animam suam ; ^pr-6-32

**33** turpitudinem et ignominiam congregat sibi,  
et opprobrium illius non delebitur : ^pr-6-33

**34** quia zelus et furor viri  
non parcet in die vindictae, ^pr-6-34

**35** nec acquiescet cujusquam precibus,  
nec suscipiet pro redemptione dona plurima. ^pr-6-35

## Capítulo 7

**1** Fili mi, custodi sermones meos,  
et praecepta mea reconde tibi.  
Fili, ^pr-7-1

**2** serva mandata mea, et vives ;  
et legem meam quasi pupillam oculi tui : ^pr-7-2

**3** liga eam in digitis tuis,  
scribe illam in tabulis cordis tui. ^pr-7-3

**4** Dic sapientiae : Soror mea es,  
et prudentiam voca amicam tuam : ^pr-7-4

**5** ut custodiant te a muliere extranea,  
et ab aliena quae verba sua dulcia facit. ^pr-7-5

**6** De fenestra enim domus meae  
per cancellos prospexi, ^pr-7-6

**7** et video parvulos ;  
considero vecordem juvenem, ^pr-7-7

**8** qui transit per plateam juxta angulum  
et prope viam domus illius graditur : ^pr-7-8

**9** in obscuro, advesperascente die,  
in noctis tenebris et caligine. ^pr-7-9

**10** Et ecce occurrit illi mulier ornatu meretricio,  
praeparata ad capiendas animas :  
garrula et vaga, ^pr-7-10

**11** quietis impatiens,  
nec valens in domo consistere pedibus suis ; ^pr-7-11

**12** nunc foris, nunc in plateis,  
nunc juxta angulos insidians. ^pr-7-12

**13** Apprehensumque deosculatur juvenem,  
et procaci vultu blanditur, dicens : ^pr-7-13

**14** Victimas pro salute vovi ;  
hodie reddidi vota mea : ^pr-7-14

**15** idcirco egressa sum in occursum tuum,  
desiderans te videre, et reperi. ^pr-7-15

**16** Intexui funibus lectulum meum ;  
stravi tapetibus pictis ex Aegypto : ^pr-7-16

**17** aspersi cubile meum myrrha,  
et aloë, et cinnamomo. ^pr-7-17

**18** Veni, inebriemur uberibus,  
et fruamur cupitis amplexibus donec illucescat dies. ^pr-7-18

**19** Non est enim vir in domo sua :  
abiit via longissima : ^pr-7-19

**20** sacculum pecuniae secum tulit ;  
in die plenae lunae reversurus est in domum suam. ^pr-7-20

**21** Irretivit eum multis sermonibus,  
et blanditiis labiorum protraxit illum. ^pr-7-21

**22** Statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam,  
et quasi agnus lasciviens,  
et ignorans quod ad vincula stultus trahatur : ^pr-7-22

**23** donec transfigat sagitta jecur ejus,  
velut si avis festinet ad laqueum,  
et nescit quod de periculo animae illius agitur. ^pr-7-23

**24** Nunc ergo, fili mi, audi me,  
et attende verbis oris mei. ^pr-7-24

**25** Ne abstrahatur in viis illius mens tua,  
neque decipiaris semitis ejus ; ^pr-7-25

**26** multos enim vulneratos dejecit,  
et fortissimi quique interfecti sunt ab ea. ^pr-7-26

**27** Viae inferi domus ejus,  
penetrantes in interiora mortis. ^pr-7-27

## Capítulo 8

**1** Numquid non sapientia clamitat,  
et prudentia dat vocem suam ? ^pr-8-1

**2** In summis excelsisque verticibus supra viam,  
in mediis semitis stans, ^pr-8-2

**3** juxta portas civitatis,  
in ipsis foribus loquitur, dicens : ^pr-8-3

**4** O viri, ad vos clamito,  
et vox mea ad filios hominum. ^pr-8-4

**5** Intelligite, parvuli, astutiam,  
et insipientes, animadvertite. ^pr-8-5

**6** Audite, quoniam de rebus magnis locutura sum,  
et aperientur labia mea ut recta praedicent. ^pr-8-6

**7** Veritatem meditabitur guttur meum,  
et labia mea detestabuntur impium. ^pr-8-7

**8** Justi sunt omnes sermones mei :  
non est in eis pravum quid, neque perversum ; ^pr-8-8

**9** recti sunt intelligentibus,  
et aequi invenientibus scientiam. ^pr-8-9

**10** Accipite disciplinam meam, et non pecuniam ;  
doctrinam magis quam aurum eligite : ^pr-8-10

**11** melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis,  
et omne desiderabile ei non potest comparari. ^pr-8-11

**12** Ego sapientia, habito in consilio,  
et eruditis intersum cogitationibus. ^pr-8-12

**13** Timor Domini odit malum :  
arrogantiam, et superbiam,  
et viam pravam, et os bilingue, detestor. ^pr-8-13

**14** Meum est consilium et aequitas ;  
mea est prudentia, mea est fortitudo. ^pr-8-14

**15** Per me reges regnant,  
et legum conditores justa decernunt ; ^pr-8-15

**16** per me principes imperant,  
et potentes decernunt justitiam. ^pr-8-16

**17** Ego diligentes me diligo,  
et qui mane vigilant ad me, invenient me. ^pr-8-17

**18** Mecum sunt divitiae et gloria,  
opes superbae et justitia. ^pr-8-18

**19** Melior est enim fructus meus auro et lapide pretioso,  
et genimina mea argento electo. ^pr-8-19

**20** In viis justitiae ambulo,  
in medio semitarum judicii : ^pr-8-20

**21** ut ditem diligentes me,  
et thesauros eorum repleam. ^pr-8-21

**22** Dominus possedit me in initio viarum suarum  
antequam quidquam faceret a principio. ^pr-8-22

**23** Ab aeterno ordinata sum,  
et ex antiquis antequam terra fieret. ^pr-8-23

**24** Nondum erant abyssi, et ego jam concepta eram :  
necdum fontes aquarum eruperant, ^pr-8-24

**25** necdum montes gravi mole constiterant :  
ante colles ego parturiebar. ^pr-8-25

**26** Adhuc terram non fecerat, et flumina,  
et cardines orbis terrae. ^pr-8-26

**27** Quando praeparabat caelos, aderam ;  
quando certa lege et gyro vallabat abyssos ; ^pr-8-27

**28** quando aethera firmabat sursum,  
et librabat fontes aquarum ; ^pr-8-28

**29** quando circumdabat mari terminum suum,  
et legem ponebat aquis, ne transirent fines suos ;  
quando appendebat fundamenta terrae : ^pr-8-29

**30** cum eo eram, cuncta componens.  
Et delectabar per singulos dies,  
ludens coram eo omni tempore, ^pr-8-30

**31** ludens in orbe terrarum ;  
et deliciae meae esse cum filiis hominum. ^pr-8-31

**32** Nunc ergo, filii, audite me :  
beati qui custodiunt vias meas. ^pr-8-32

**33** Audite disciplinam, et estote sapientes,  
et nolite abjicere eam. ^pr-8-33

**34** Beatus homo qui audit me,  
et qui vigilat ad fores meas quotidie,  
et observat ad postes ostii mei. ^pr-8-34

**35** Qui me invenerit, inveniet vitam,  
et hauriet salutem a Domino. ^pr-8-35

**36** Qui autem in me peccaverit, laedet animam suam ;  
omnes qui me oderunt diligunt mortem. ^pr-8-36

## Capítulo 9

**1** Sapientia aedificavit sibi domum :  
excidit columnas septem. ^pr-9-1

**2** Immolavit victimas suas, miscuit vinum,  
et proposuit mensam suam. ^pr-9-2

**3** Misit ancillas suas ut vocarent  
ad arcem et ad moenia civitatis. ^pr-9-3

**4** Si quis est parvulus, veniat ad me.  
Et insipientibus locuta est : ^pr-9-4

**5** Venite, comedite panem meum,  
et bibite vinum quod miscui vobis. ^pr-9-5

**6** Relinquite infantiam, et vivite,  
et ambulate per vias prudentiae. ^pr-9-6

**7** Qui erudit derisorem, ipse injuriam sibi facit,  
et qui arguit impium, sibi maculam generat. ^pr-9-7

**8** Noli arguere derisorem, ne oderit te :  
argue sapientem, et diliget te. ^pr-9-8

**9** Da sapienti occasionem, et addetur ei sapientia ;  
doce justum, et festinabit accipere. ^pr-9-9

**10** Principium sapientiae timor Domini,  
et scientia sanctorum prudentia. ^pr-9-10

**11** Per me enim multiplicabuntur dies tui,  
et addentur tibi anni vitae. ^pr-9-11

**12** Si sapiens fueris, tibimetipsi eris ;  
si autem illusor, solus portabis malum. ^pr-9-12

**13** Mulier stulta et clamosa,  
plenaque illecebris, et nihil omnino sciens, ^pr-9-13

**14** sedit in foribus domus suae,  
super sellam in excelso urbis loco, ^pr-9-14

**15** ut vocaret transeuntes per viam,  
et pergentes itinere suo : ^pr-9-15

**16** Qui est parvulus declinet ad me.  
Et vecordi locuta est : ^pr-9-16

**17** Aquae furtivae dulciores sunt,  
et panis absconditus suavior. ^pr-9-17

**18** Et ignoravit quod ibi sint gigantes,  
et in profundis inferni convivae ejus. ^pr-9-18

## Capítulo 10

**1** Filius sapiens laetificat patrem,  
filius vero stultus moestitia est matris suae. ^pr-10-1

**2** Nil proderunt thesauri impietatis,  
justitia vero liberabit a morte. ^pr-10-2

**3** Non affliget Dominus fame animam justi,  
et insidias impiorum subvertet. ^pr-10-3

**4** Egestatem operata est manus remissa ;  
manus autem fortium divitias parat.  
Qui nititur mendaciis, hic pascit ventos ;  
idem autem ipse sequitur aves volantes. ^pr-10-4

**5** Qui congregat in messe, filius sapiens est ;  
qui autem stertit aestate, filius confusionis. ^pr-10-5

**6** Benedictio Domini super caput justi ;  
os autem impiorum operit iniquitas. ^pr-10-6

**7** Memoria justi cum laudibus,  
et nomen impiorum putrescet. ^pr-10-7

**8** Sapiens corde praecepta suscipit ;  
stultus caeditur labiis. ^pr-10-8

**9** Qui ambulat simpliciter ambulat confidenter ;  
qui autem depravat vias suas manifestus erit. ^pr-10-9

**10** Qui annuit oculo dabit dolorem ;  
et stultus labiis verberabitur. ^pr-10-10

**11** Vena vitae os justi,  
et os impiorum operit iniquitatem. ^pr-10-11

**12** Odium suscitat rixas,  
et universa delicta operit caritas. ^pr-10-12

**13** In labiis sapientis invenitur sapientia,  
et virga in dorso ejus qui indiget corde. ^pr-10-13

**14** Sapientes abscondunt scientiam ;  
os autem stulti confusioni proximum est. ^pr-10-14

**15** Substantia divitis, urbs fortitudinis ejus ;  
pavor pauperum egestas eorum. ^pr-10-15

**16** Opus justi ad vitam,  
fructus autem impii ad peccatum. ^pr-10-16

**17** Via vitae custodienti disciplinam ;  
qui autem increpationes relinquit, errat. ^pr-10-17

**18** Abscondunt odium labia mendacia ;  
qui profert contumeliam, insipiens est. ^pr-10-18

**19** In multiloquio non deerit peccatum,  
qui autem moderatur labia sua prudentissimus est. ^pr-10-19

**20** Argentum electum lingua justi ;  
cor autem impiorum pro nihilo. ^pr-10-20

**21** Labia justi erudiunt plurimos ;  
qui autem indocti sunt in cordis egestate morientur. ^pr-10-21

**22** Benedictio Domini divites facit,  
nec sociabitur eis afflictio. ^pr-10-22

**23** Quasi per risum stultus operatur scelus,  
sapientia autem est viro prudentia. ^pr-10-23

**24** Quod timet impius veniet super eum ;  
desiderium suum justis dabitur. ^pr-10-24

**25** Quasi tempestas transiens non erit impius ;  
justus autem quasi fundamentum sempiternum. ^pr-10-25

**26** Sicut acetum dentibus, et fumus oculis,  
sic piger his qui miserunt eum. ^pr-10-26

**27** Timor Domini apponet dies,  
et anni impiorum breviabuntur. ^pr-10-27

**28** Exspectatio justorum laetitia,  
spes autem impiorum peribit. ^pr-10-28

**29** Fortitudo simplicis via Domini,  
et pavor his qui operantur malum. ^pr-10-29

**30** Justus in aeternum non commovebitur,  
impii autem non habitabunt super terram. ^pr-10-30

**31** Os justi parturiet sapientiam ;  
lingua pravorum peribit. ^pr-10-31

**32** Labia justi considerant placita,  
et os impiorum perversa. ^pr-10-32

## Capítulo 11

**1** Statera dolosa abominatio est apud Dominum,  
et pondus aequum voluntas ejus. ^pr-11-1

**2** Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia ;  
ubi autem est humilitas, ibi et sapientia. ^pr-11-2

**3** Simplicitas justorum diriget eos,  
et supplantatio perversorum vastabit illos. ^pr-11-3

**4** Non proderunt divitiae in die ultionis ;  
justitia autem liberabit a morte. ^pr-11-4

**5** Justitia simplicis diriget viam ejus,  
et in impietate sua corruet impius. ^pr-11-5

**6** Justitia rectorum liberabit eos,  
et in insidiis suis capientur iniqui. ^pr-11-6

**7** Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes,  
et exspectatio sollicitorum peribit. ^pr-11-7

**8** Justus de angustia liberatus est,  
et tradetur impius pro eo. ^pr-11-8

**9** Simulator ore decipit amicum suum ;  
justi autem liberabuntur scientia. ^pr-11-9

**10** In bonis justorum exsultabit civitas,  
et in perditione impiorum erit laudatio. ^pr-11-10

**11** Benedictione justorum exaltabitur civitas,  
et ore impiorum subvertetur. ^pr-11-11

**12** Qui despicit amicum suum indigens corde est ;  
vir autem prudens tacebit. ^pr-11-12

**13** Qui ambulat fraudulenter, revelat arcana ;  
qui autem fidelis est animi, celat amici commissum. ^pr-11-13

**14** Ubi non est gubernator, populus corruet ;  
salus autem, ubi multa consilia. ^pr-11-14

**15** Affligetur malo qui fidem facit pro extraneo ;  
qui autem cavet laqueos securus erit. ^pr-11-15

**16** Mulier gratiosa inveniet gloriam,  
et robusti habebunt divitias. ^pr-11-16

**17** Benefacit animae suae vir misericors ;  
qui autem crudelis est, etiam propinquos abjicit. ^pr-11-17

**18** Impius facit opus instabile,  
seminanti autem justitiam merces fidelis. ^pr-11-18

**19** Clementia praeparat vitam,  
et sectatio malorum mortem. ^pr-11-19

**20** Abominabile Domino cor pravum,  
et voluntas ejus in iis qui simpliciter ambulant. ^pr-11-20

**21** Manus in manu non erit innocens malus ;  
semen autem justorum salvabitur. ^pr-11-21

**22** Circulus aureus in naribus suis,  
mulier pulchra et fatua. ^pr-11-22

**23** Desiderium justorum omne bonum est ;  
praestolatio impiorum furor. ^pr-11-23

**24** Alii dividunt propria, et ditiores fiunt ;  
alii rapiunt non sua, et semper in egestate sunt. ^pr-11-24

**25** Anima quae benedicit impinguabitur,  
et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. ^pr-11-25

**26** Qui abscondit frumenta maledicetur in populis ;  
benedictio autem super caput vendentium. ^pr-11-26

**27** Bene consurgit diluculo qui quaerit bona ;  
qui autem investigator malorum est, opprimetur ab eis. ^pr-11-27

**28** Qui confidit in divitiis suis corruet :  
justi autem quasi virens folium germinabunt. ^pr-11-28

**29** Qui conturbat domum suam possidebit ventos,  
et qui stultus est serviet sapienti. ^pr-11-29

**30** Fructus justi lignum vitae,  
et qui suscipit animas sapiens est. ^pr-11-30

**31** Si justus in terra recipit,  
quanto magis impius et peccator ! ^pr-11-31

## Capítulo 12

**1** Qui diligit disciplinam diligit scientiam ;  
qui autem odit increpationes insipiens est. ^pr-12-1

**2** Qui bonus est hauriet gratiam a Domino ;  
qui autem confidit in cogitationibus suis impie agit. ^pr-12-2

**3** Non roborabitur homo ex impietate,  
et radix justorum non commovebitur. ^pr-12-3

**4** Mulier diligens corona est viro suo ;  
et putredo in ossibus ejus, quae confusione res dignas gerit. ^pr-12-4

**5** Cogitationes justorum judicia,  
et consilia impiorum fraudulenta. ^pr-12-5

**6** Verba impiorum insidiantur sanguini ;  
os justorum liberabit eos. ^pr-12-6

**7** Verte impios, et non erunt ;  
domus autem justorum permanebit. ^pr-12-7

**8** Doctrina sua noscetur vir ;  
qui autem vanus et excors est patebit contemptui. ^pr-12-8

**9** Melior est pauper et sufficiens sibi  
quam gloriosus et indigens pane. ^pr-12-9

**10** Novit justus jumentorum suorum animas ;  
viscera autem impiorum crudelia. ^pr-12-10

**11** Qui operatur terram suam satiabitur panibus ;  
qui autem sectatur otium stultissimus est.  
Qui suavis est in vini demorationibus,  
in suis munitionibus relinquit contumeliam. ^pr-12-11

**12** Desiderium impii munimentum est pessimorum ;  
radix autem justorum proficiet. ^pr-12-12

**13** Propter peccata labiorum ruina proximat malo ;  
effugiet autem justus de angustia. ^pr-12-13

**14** De fructu oris sui unusquisque replebitur bonis,  
et juxta opera manuum suarum retribuetur ei. ^pr-12-14

**15** Via stulti recta in oculis ejus ;  
qui autem sapiens est audit consilia. ^pr-12-15

**16** Fatuus statim indicat iram suam ;  
qui autem dissimulat injuriam callidus est. ^pr-12-16

**17** Qui quod novit loquitur, index justitiae est ;  
qui autem mentitur, testis est fraudulentus. ^pr-12-17

**18** Est qui promittit, et quasi gladio pungitur conscientiae :  
lingua autem sapientium sanitas est. ^pr-12-18

**19** Labium veritatis firmum erit in perpetuum ;  
qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii. ^pr-12-19

**20** Dolus in corde cogitantium mala ;  
qui autem pacis ineunt consilia, sequitur eos gaudium. ^pr-12-20

**21** Non contristabit justum quidquid ei acciderit :  
impii autem replebuntur malo. ^pr-12-21

**22** Abominatio est Domino labia mendacia ;  
qui autem fideliter agunt placent ei. ^pr-12-22

**23** Homo versatus celat scientiam,  
et cor insipientium provocat stultitiam. ^pr-12-23

**24** Manus fortium dominabitur ;  
quae autem remissa est, tributis serviet. ^pr-12-24

**25** Moeror in corde viri humiliabit illum,  
et sermone bono laetificabitur. ^pr-12-25

**26** Qui negligit damnum propter amicum, justus est ;  
iter autem impiorum decipiet eos. ^pr-12-26

**27** Non inveniet fraudulentus lucrum,  
et substantia hominis erit auri pretium. ^pr-12-27

**28** In semita justitiae vita ;  
iter autem devium ducit ad mortem. ^pr-12-28

## Capítulo 13

**1** Filius sapiens doctrina patris ;  
qui autem illusor est non audit cum arguitur. ^pr-13-1

**2** De fructu oris sui homo satiabitur bonis :  
anima autem praevaricatorum iniqua. ^pr-13-2

**3** Qui custodit os suum custodit animam suam ;  
qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. ^pr-13-3

**4** Vult et non vult piger ;  
anima autem operantium impinguabitur. ^pr-13-4

**5** Verbum mendax justus detestabitur ;  
impius autem confundit, et confundetur. ^pr-13-5

**6** Justitia custodit innocentis viam,  
impietas autem peccatorem supplantat. ^pr-13-6

**7** Est quasi dives, cum nihil habeat,  
et est quasi pauper, cum in multis divitiis sit. ^pr-13-7

**8** Redemptio animae viri divitiae suae ;  
qui autem pauper est, increpationem non sustinet. ^pr-13-8

**9** Lux justorum laetificat :  
lucerna autem impiorum extinguetur. ^pr-13-9

**10** Inter superbos semper jurgia sunt ;  
qui autem agunt omnia cum consilio, reguntur sapientia. ^pr-13-10

**11** Substantia festinata minuetur ;  
quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. ^pr-13-11

**12** Spes quae differtur affligit animam ;  
lignum vitae desiderium veniens. ^pr-13-12

**13** Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat ;  
qui autem timet praeceptum, in pace versabitur.  
Animae dolosae errant in peccatis :  
justi autem misericordes sunt, et miserantur. ^pr-13-13

**14** Lex sapientis fons vitae,  
ut declinet a ruina mortis. ^pr-13-14

**15** Doctrina bona dabit gratiam ;  
in itinere contemptorum vorago. ^pr-13-15

**16** Astutus omnia agit cum consilio ;  
qui autem fatuus est aperit stultitiam. ^pr-13-16

**17** Nuntius impii cadet in malum ;  
legatus autem fidelis, sanitas. ^pr-13-17

**18** Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam ;  
qui autem acquiescit arguenti glorificabitur. ^pr-13-18

**19** Desiderium si compleatur delectat animam ;  
detestantur stulti eos qui fugiunt mala. ^pr-13-19

**20** Qui cum sapientibus graditur sapiens erit ;  
amicus stultorum similis efficietur. ^pr-13-20

**21** Peccatores persequitur malum,  
et justis retribuentur bona. ^pr-13-21

**22** Bonus reliquit haeredes filios et nepotes,  
et custoditur justo substantia peccatoris. ^pr-13-22

**23** Multi cibi in novalibus patrum,  
et aliis congregantur absque judicio. ^pr-13-23

**24** Qui parcit virgae odit filium suum ;  
qui autem diligit illum instanter erudit. ^pr-13-24

**25** Justus comedit et replet animam suam ;  
venter autem impiorum insaturabilis. ^pr-13-25

## Capítulo 14

**1** Sapiens mulier aedificat domum suam ;  
insipiens exstructam quoque manibus destruet. ^pr-14-1

**2** Ambulans recto itinere, et timens Deum,  
despicitur ab eo qui infami graditur via. ^pr-14-2

**3** In ore stulti virga superbiae ;  
labia autem sapientium custodiunt eos. ^pr-14-3

**4** Ubi non sunt boves, praesepe vacuum est ;  
ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta est fortitudo bovis. ^pr-14-4

**5** Testis fidelis non mentitur ;  
profert autem mendacium dolosus testis. ^pr-14-5

**6** Quaerit derisor sapientiam, et non invenit ;  
doctrina prudentium facilis. ^pr-14-6

**7** Vade contra virum stultum,  
et nescit labia prudentiae. ^pr-14-7

**8** Sapientia callidi est intelligere viam suam,  
et imprudentia stultorum errans. ^pr-14-8

**9** Stultus illudet peccatum,  
et inter justos morabitur gratia. ^pr-14-9

**10** Cor quod novit amaritudinem animae suae,  
in gaudio ejus non miscebitur extraneus. ^pr-14-10

**11** Domus impiorum delebitur :  
tabernacula vero justorum germinabunt. ^pr-14-11

**12** Est via quae videtur homini justa,  
novissima autem ejus deducunt ad mortem. ^pr-14-12

**13** Risus dolore miscebitur,  
et extrema gaudii luctus occupat. ^pr-14-13

**14** Viis suis replebitur stultus,  
et super eum erit vir bonus. ^pr-14-14

**15** Innocens credit omni verbo ;  
astutus considerat gressus suos.  
Filio doloso nihil erit boni ;  
servo autem sapienti prosperi erunt actus,  
et dirigetur via ejus. ^pr-14-15

**16** Sapiens timet, et declinat a malo ;  
stultus transilit, et confidit. ^pr-14-16

**17** Impatiens operabitur stultitiam,  
et vir versutus odiosus est. ^pr-14-17

**18** Possidebunt parvuli stultitiam,  
et exspectabunt astuti scientiam. ^pr-14-18

**19** Jacebunt mali ante bonos,  
et impii ante portas justorum. ^pr-14-19

**20** Etiam proximo suo pauper odiosus erit :  
amici vero divitum multi. ^pr-14-20

**21** Qui despicit proximum suum peccat ;  
qui autem miseretur pauperis beatus erit.  
Qui credit in Domino misericordiam diligit. ^pr-14-21

**22** Errant qui operantur malum ;  
misericordia et veritas praeparant bona. ^pr-14-22

**23** In omni opere erit abundantia ;  
ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. ^pr-14-23

**24** Corona sapientium divitiae eorum ;  
fatuitas stultorum imprudentia. ^pr-14-24

**25** Liberat animas testis fidelis,  
et profert mendacia versipellis. ^pr-14-25

**26** In timore Domini fiducia fortitudinis,  
et filiis ejus erit spes. ^pr-14-26

**27** Timor Domini fons vitae,  
ut declinent a ruina mortis. ^pr-14-27

**28** In multitudine populi dignitas regis,  
et in paucitate plebis ignominia principis. ^pr-14-28

**29** Qui patiens est multa gubernatur prudentia ;  
qui autem impatiens est exaltat stultitiam suam. ^pr-14-29

**30** Vita carnium sanitas cordis ;  
putredo ossium invidia. ^pr-14-30

**31** Qui calumniatur egentem exprobrat factori ejus ;  
honorat autem eum qui miseretur pauperis. ^pr-14-31

**32** In malitia sua expelletur impius :  
sperat autem justus in morte sua. ^pr-14-32

**33** In corde prudentis requiescit sapientia,  
et indoctos quosque erudiet. ^pr-14-33

**34** Justitia elevat gentem ;  
miseros autem facit populos peccatum. ^pr-14-34

**35** Acceptus est regi minister intelligens ;  
iracundiam ejus inutilis sustinebit. ^pr-14-35

## Capítulo 15

**1** Responsio mollis frangit iram ;  
sermo durus suscitat furorem. ^pr-15-1

**2** Lingua sapientium ornat scientiam ;  
os fatuorum ebullit stultitiam. ^pr-15-2

**3** In omni loco, oculi Domini  
contemplantur bonos et malos. ^pr-15-3

**4** Lingua placabilis lignum vitae ;  
quae autem immoderata est conteret spiritum. ^pr-15-4

**5** Stultus irridet disciplinam patris sui ;  
qui autem custodit increpationes astutior fiet.  
In abundanti justitia virtus maxima est :  
cogitationes autem impiorum eradicabuntur. ^pr-15-5

**6** Domus justi plurima fortitudo,  
et in fructibus impii conturbatio. ^pr-15-6

**7** Labia sapientium disseminabunt scientiam ;  
cor stultorum dissimile erit. ^pr-15-7

**8** Victimae impiorum abominabiles Domino ;  
vota justorum placabilia. ^pr-15-8

**9** Abominatio est Domino via impii ;  
qui sequitur justitiam diligitur ab eo. ^pr-15-9

**10** Doctrina mala deserenti viam vitae ;  
qui increpationes odit, morietur. ^pr-15-10

**11** Infernus et perditio coram Domino ;  
quanto magis corda filiorum hominum ! ^pr-15-11

**12** Non amat pestilens eum qui se corripit,  
nec ad sapientes graditur. ^pr-15-12

**13** Cor gaudens exhilarat faciem ;  
in moerore animi dejicitur spiritus. ^pr-15-13

**14** Cor sapientis quaerit doctrinam,  
et os stultorum pascitur imperitia. ^pr-15-14

**15** Omnes dies pauperis, mali ;  
secura mens quasi juge convivium. ^pr-15-15

**16** Melius est parum cum timore Domini,  
quam thesauri magni et insatiabiles. ^pr-15-16

**17** Melius est vocari ad olera cum caritate,  
quam ad vitulum saginatum cum odio. ^pr-15-17

**18** Vir iracundus provocat rixas ;  
qui patiens est mitigat suscitatas. ^pr-15-18

**19** Iter pigrorum quasi sepes spinarum ;  
via justorum absque offendiculo. ^pr-15-19

**20** Filius sapiens laetificat patrem,  
et stultus homo despicit matrem suam. ^pr-15-20

**21** Stultitia gaudium stulto,  
et vir prudens dirigit gressus suos. ^pr-15-21

**22** Dissipantur cogitationes ubi non est consilium ;  
ubi vero sunt plures consiliarii, confirmantur. ^pr-15-22

**23** Laetatur homo in sententia oris sui,  
et sermo opportunus est optimus. ^pr-15-23

**24** Semita vitae super eruditum,  
ut declinet de inferno novissimo. ^pr-15-24

**25** Domum superborum demolietur Dominus,  
et firmos faciet terminos viduae. ^pr-15-25

**26** Abominatio Domini cogitationes malae,  
et purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. ^pr-15-26

**27** Conturbat domum suam qui sectatur avaritiam ;  
qui autem odit munera, vivet.  
Per misericordiam et fidem purgantur peccata :  
per timorem autem Domini declinat omnis a malo. ^pr-15-27

**28** Mens justi meditatur obedientiam ;  
os impiorum redundat malis. ^pr-15-28

**29** Longe est Dominus ab impiis,  
et orationes justorum exaudiet. ^pr-15-29

**30** Lux oculorum laetificat animam ;  
fama bona impinguat ossa. ^pr-15-30

**31** Auris quae audit increpationes vitae  
in medio sapientium commorabitur. ^pr-15-31

**32** Qui abjicit disciplinam despicit animam suam ;  
qui autem acquiescit increpationibus possessor est cordis. ^pr-15-32

**33** Timor Domini disciplina sapientiae,  
et gloriam praecedit humilitas. ^pr-15-33

## Capítulo 16

**1** Hominis est animam praeparare,  
et Domini gubernare linguam. ^pr-16-1

**2** Omnes viae hominis patent oculis ejus ;  
spirituum ponderator est Dominus. ^pr-16-2

**3** Revela Domino opera tua,  
et dirigentur cogitationes tuae. ^pr-16-3

**4** Universa propter semetipsum operatus est Dominus ;  
impium quoque ad diem malum. ^pr-16-4

**5** Abominatio Domini est omnis arrogans ;  
etiamsi manus ad manum fuerit, non est innocens.  
Initium viae bonae facere justitiam ;  
accepta est autem apud Deum magis quam immolare hostias. ^pr-16-5

**6** Misericordia et veritate redimitur iniquitas,  
et in timore Domini declinatur a malo. ^pr-16-6

**7** Cum placuerint Domino viae hominis,  
inimicos quoque ejus convertet ad pacem. ^pr-16-7

**8** Melius est parum cum justitia  
quam multi fructus cum iniquitate. ^pr-16-8

**9** Cor hominis disponit viam suam,  
sed Domini est dirigere gressus ejus. ^pr-16-9

**10** Divinatio in labiis regis ;  
in judicio non errabit os ejus. ^pr-16-10

**11** Pondus et statera judicia Domini sunt,  
et opera ejus omnes lapides sacculi. ^pr-16-11

**12** Abominabiles regi qui agunt impie,  
quoniam justitia firmatur solium. ^pr-16-12

**13** Voluntas regum labia justa ;  
qui recta loquitur diligetur. ^pr-16-13

**14** Indignatio regis nuntii mortis,  
et vir sapiens placabit eam. ^pr-16-14

**15** In hilaritate vultus regis vita,  
et clementia ejus quasi imber serotinus. ^pr-16-15

**16** Posside sapientiam, quia auro melior est,  
et acquire prudentiam, quia pretiosior est argento. ^pr-16-16

**17** Semita justorum declinat mala ;  
custos animae suae servat viam suam. ^pr-16-17

**18** Contritionem praecedit superbia,  
et ante ruinam exaltatur spiritus. ^pr-16-18

**19** Melius est humiliari cum mitibus  
quam dividere spolia cum superbis. ^pr-16-19

**20** Eruditus in verbo reperiet bona,  
et qui sperat in Domino beatus est. ^pr-16-20

**21** Qui sapiens est corde appellabitur prudens,  
et qui dulcis eloquio majora percipiet. ^pr-16-21

**22** Fons vitae eruditio possidentis ;  
doctrina stultorum fatuitas. ^pr-16-22

**23** Cor sapientis erudiet os ejus,  
et labiis ejus addet gratiam. ^pr-16-23

**24** Favus mellis composita verba ;  
dulcedo animae sanitas ossium. ^pr-16-24

**25** Est via quae videtur homini recta,  
et novissima ejus ducunt ad mortem. ^pr-16-25

**26** Anima laborantis laborat sibi,  
quia compulit eum os suum. ^pr-16-26

**27** Vir impius fodit malum,  
et in labiis ejus ignis ardescit. ^pr-16-27

**28** Homo perversus suscitat lites,  
et verbosus separat principes. ^pr-16-28

**29** Vir iniquus lactat amicum suum,  
et ducit eum per viam non bonam. ^pr-16-29

**30** Qui attonitis oculis cogitat prava,  
mordens labia sua perficit malum. ^pr-16-30

**31** Corona dignitatis senectus,  
quae in viis justitiae reperietur. ^pr-16-31

**32** Melior est patiens viro forti,  
et qui dominatur animo suo expugnatore urbium. ^pr-16-32

**33** Sortes mittuntur in sinum,  
sed a Domino temperantur. ^pr-16-33

## Capítulo 17

**1** Melior est buccella sicca cum gaudio  
quam domus plena victimis cum jurgio. ^pr-17-1

**2** Servus sapiens dominabitur filiis stultis,  
et inter fratres haereditatem dividet. ^pr-17-2

**3** Sicut igne probatur argentum et aurum camino,  
ita corda probat Dominus. ^pr-17-3

**4** Malus obedit linguae iniquae,  
et fallax obtemperat labiis mendacibus. ^pr-17-4

**5** Qui despicit pauperem exprobrat factori ejus,  
et qui ruina laetatur alterius non erit impunitus. ^pr-17-5

**6** Corona senum filii filiorum,  
et gloria filiorum patres eorum. ^pr-17-6

**7** Non decent stultum verba composita,  
nec principem labium mentiens. ^pr-17-7

**8** Gemma gratissima exspectatio praestolantis ;  
quocumque se vertit, prudenter intelligit. ^pr-17-8

**9** Qui celat delictum quaerit amicitias ;  
qui altero sermone repetit, separat foederatos. ^pr-17-9

**10** Plus proficit correptio apud prudentem,  
quam centum plagae apud stultum. ^pr-17-10

**11** Semper jurgia quaerit malus :  
angelus autem crudelis mittetur contra eum. ^pr-17-11

**12** Expedit magis ursae occurrere raptis foetibus,  
quam fatuo confidenti in stultitia sua. ^pr-17-12

**13** Qui reddit mala pro bonis,  
non recedet malum de domo ejus. ^pr-17-13

**14** Qui dimittit aquam caput est jurgiorum,  
et antequam patiatur contumeliam judicium deserit. ^pr-17-14

**15** Qui justificat impium, et qui condemnat justum,  
abominabilis est uterque apud Deum. ^pr-17-15

**16** Quid prodest stulto habere divitias,  
cum sapientiam emere non possit ?  
Qui altum facit domum suam quaerit ruinam,  
et qui evitat discere incidet in mala. ^pr-17-16

**17** Omni tempore diligit qui amicus est,  
et frater in angustiis comprobatur. ^pr-17-17

**18** Stultus homo plaudet manibus,  
cum spoponderit pro amico suo. ^pr-17-18

**19** Qui meditatur discordias diligit rixas,  
et qui exaltat ostium quaerit ruinam. ^pr-17-19

**20** Qui perversi cordis est non inveniet bonum,  
et qui vertit linguam incidet in malum. ^pr-17-20

**21** Natus est stultus in ignominiam suam ;  
sed nec pater in fatuo laetabitur. ^pr-17-21

**22** Animus gaudens aetatem floridam facit ;  
spiritus tristis exsiccat ossa. ^pr-17-22

**23** Munera de sinu impius accipit,  
ut pervertat semitas judicii. ^pr-17-23

**24** In facie prudentis lucet sapientia ;  
oculi stultorum in finibus terrae. ^pr-17-24

**25** Ira patris filius stultus,  
et dolor matris quae genuit eum. ^pr-17-25

**26** Non est bonum damnum inferre justo,  
nec percutere principem qui recta judicat. ^pr-17-26

**27** Qui moderatur sermones suos doctus et prudens est,  
et pretiosi spiritus vir eruditus. ^pr-17-27

**28** Stultus quoque, si tacuerit, sapiens reputabitur,  
et si compresserit labia sua, intelligens. ^pr-17-28

## Capítulo 18

**1** Occasiones quaerit qui vult recedere ab amico :  
omni tempore erit exprobrabilis. ^pr-18-1

**2** Non recipit stultus verba prudentiae,  
nisi ea dixeris quae versantur in corde ejus. ^pr-18-2

**3** Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit ;  
sed sequitur eum ignominia et opprobrium. ^pr-18-3

**4** Aqua profunda verba ex ore viri,  
et torrens redundans fons sapientiae. ^pr-18-4

**5** Accipere personam impii non est bonum,  
ut declines a veritate judicii. ^pr-18-5

**6** Labia stulti miscent se rixis,  
et os ejus jurgia provocat. ^pr-18-6

**7** Os stulti contritio ejus,  
et labia ipsius ruina animae ejus. ^pr-18-7

**8** Verba bilinguis quasi simplicia,  
et ipsa perveniunt usque ad interiora ventris.  
Pigrum dejicit timor ;  
animae autem effeminatorum esurient. ^pr-18-8

**9** Qui mollis et dissolutus est in opere suo  
frater est sua opera dissipantis. ^pr-18-9

**10** Turris fortissima nomen Domini ;  
ad ipsum currit justus, et exaltabitur. ^pr-18-10

**11** Substantia divitis urbs roboris ejus,  
et quasi murus validus circumdans eum. ^pr-18-11

**12** Antequam conteratur, exaltatur cor hominis,  
et antequam glorificetur, humiliatur. ^pr-18-12

**13** Qui prius respondet quam audiat,  
stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. ^pr-18-13

**14** Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam ;  
spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere ? ^pr-18-14

**15** Cor prudens possidebit scientiam,  
et auris sapientium quaerit doctrinam. ^pr-18-15

**16** Donum hominis dilatat viam ejus,  
et ante principes spatium ei facit. ^pr-18-16

**17** Justus prior est accusator sui :  
venit amicus ejus, et investigabit eum. ^pr-18-17

**18** Contradictiones comprimit sors,  
et inter potentes quoque dijudicat. ^pr-18-18

**19** Frater qui adjuvatur a fratre quasi civitas firma,  
et judicia quasi vectes urbium. ^pr-18-19

**20** De fructu oris viri replebitur venter ejus,  
et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. ^pr-18-20

**21** Mors et vita in manu linguae ;  
qui diligunt eam comedent fructus ejus. ^pr-18-21

**22** Qui invenit mulierem bonam invenit bonum,  
et hauriet jucunditatem a Domino.  
Qui expellit mulierem bonam expellit bonum ;  
qui autem tenet adulteram stultus est et impius. ^pr-18-22

**23** Cum obsecrationibus loquetur pauper,  
et dives effabitur rigide. ^pr-18-23

**24** Vir amabilis ad societatem  
magis amicus erit quam frater. ^pr-18-24

## Capítulo 19

**1** Melior est pauper qui ambulat in simplicitate sua  
quam dives torquens labia sua, et insipiens. ^pr-19-1

**2** Ubi non est scientia animae, non est bonum,  
et qui festinus est pedibus offendet. ^pr-19-2

**3** Stultitia hominis supplantat gressus ejus,  
et contra Deum fervet animo suo. ^pr-19-3

**4** Divitiae addunt amicos plurimos ;  
a paupere autem et hi quos habuit separantur. ^pr-19-4

**5** Testis falsus non erit impunitus,  
et qui mendacia loquitur non effugiet. ^pr-19-5

**6** Multi colunt personam potentis,  
et amici sunt dona tribuentis. ^pr-19-6

**7** Fratres hominis pauperis oderunt eum ;  
insuper et amici procul recesserunt ab eo.  
Qui tantum verba sectatur nihil habebit ; ^pr-19-7

**8** qui autem possessor est mentis diligit animam suam,  
et custos prudentiae inveniet bona. ^pr-19-8

**9** Falsus testis non erit impunitus,  
et qui loquitur mendacia peribit. ^pr-19-9

**10** Non decent stultum deliciae,  
nec servum dominari principibus. ^pr-19-10

**11** Doctrina viri per patientiam noscitur,  
et gloria ejus est iniqua praetergredi. ^pr-19-11

**12** Sicut fremitus leonis, ita et regis ira,  
et sicut ros super herbam, ita et hilaritas ejus. ^pr-19-12

**13** Dolor patris filius stultus,  
et tecta jugiter perstillantia litigiosa mulier. ^pr-19-13

**14** Domus et divitiae dantur a parentibus ;  
a Domino autem proprie uxor prudens. ^pr-19-14

**15** Pigredo immittit soporem,  
et anima dissoluta esuriet. ^pr-19-15

**16** Qui custodit mandatum custodit animam suam ;  
qui autem negligit viam suam mortificabitur. ^pr-19-16

**17** Foeneratur Domino qui miseretur pauperis,  
et vicissitudinem suam reddet ei. ^pr-19-17

**18** Erudi filium tuum ; ne desperes :  
ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. ^pr-19-18

**19** Qui impatiens est sustinebit damnum,  
et cum rapuerit, aliud apponet. ^pr-19-19

**20** Audi consilium, et suscipe disciplinam,  
ut sis sapiens in novissimis tuis. ^pr-19-20

**21** Multae cogitationes in corde viri ;  
voluntas autem Domini permanebit. ^pr-19-21

**22** Homo indigens misericors est,  
et melior est pauper quam vir mendax. ^pr-19-22

**23** Timor Domini ad vitam,  
et in plenitudine commorabitur absque visitatione pessima. ^pr-19-23

**24** Abscondit piger manum suam sub ascella,  
nec ad os suum applicat eam. ^pr-19-24

**25** Pestilente flagellato stultus sapientior erit ;  
si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. ^pr-19-25

**26** Qui affligit patrem, et fugat matrem,  
ignominiosus est et infelix. ^pr-19-26

**27** Non cesses, fili, audire doctrinam,  
nec ignores sermones scientiae. ^pr-19-27

**28** Testis iniquus deridet judicium,  
et os impiorum devorat iniquitatem. ^pr-19-28

**29** Parata sunt derisoribus judicia,  
et mallei percutientes stultorum corporibus. ^pr-19-29

## Capítulo 20

**1** Luxuriosa res vinum, et tumultuosa ebrietas :  
quicumque his delectatur non erit sapiens. ^pr-20-1

**2** Sicut rugitus leonis, ita et terror regis :  
qui provocat eum peccat in animam suam. ^pr-20-2

**3** Honor est homini qui separat se a contentionibus ;  
omnes autem stulti miscentur contumeliis. ^pr-20-3

**4** Propter frigus piger arare noluit ;  
mendicabit ergo aestate, et non dabitur illi. ^pr-20-4

**5** Sicut aqua profunda, sic consilium in corde viri ;  
sed homo sapiens exhauriet illud. ^pr-20-5

**6** Multi homines misericordes vocantur ;  
virum autem fidelem quis inveniet ? ^pr-20-6

**7** Justus qui ambulat in simplicitate sua  
beatos post se filios derelinquet. ^pr-20-7

**8** Rex qui sedet in solio judicii  
dissipat omne malum intuitu suo. ^pr-20-8

**9** Quis potest dicere : Mundum est cor meum ;  
purus sum a peccato ? ^pr-20-9

**10** Pondus et pondus, mensura et mensura :  
utrumque abominabile est apud Deum. ^pr-20-10

**11** Ex studiis suis intelligitur puer,  
si munda et recta sint opera ejus. ^pr-20-11

**12** Aurem audientem, et oculum videntem :  
Dominus fecit utrumque. ^pr-20-12

**13** Noli diligere somnum, ne te egestas opprimat :  
aperi oculos tuos, et saturare panibus. ^pr-20-13

**14** Malum est, malum est, dicit omnis emptor ;  
et cum recesserit, tunc gloriabitur. ^pr-20-14

**15** Est aurum et multitudo gemmarum,  
et vas pretiosum labia scientiae. ^pr-20-15

**16** Tolle vestimentum ejus qui fidejussor extitit alieni,  
et pro extraneis aufer pignus ab eo. ^pr-20-16

**17** Suavis est homini panis mendacii,  
et postea implebitur os ejus calculo. ^pr-20-17

**18** Cogitationes consiliis roborantur,  
et gubernaculis tractanda sunt bella. ^pr-20-18

**19** Ei qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter,  
et dilatat labia sua, ne commiscearis. ^pr-20-19

**20** Qui maledicit patri suo et matri,  
extinguetur lucerna ejus in mediis tenebris : ^pr-20-20

**21** haereditas ad quam festinatur in principio,  
in novissimo benedictione carebit. ^pr-20-21

**22** Ne dicas : Reddam malum :  
exspecta Dominum, et liberabit te. ^pr-20-22

**23** Abominatio est apud Dominum pondus et pondus ;  
statera dolosa non est bona. ^pr-20-23

**24** A Domino diriguntur gressus viri :  
quis autem hominum intelligere potest viam suam ? ^pr-20-24

**25** Ruina est homini devorare sanctos,  
et post vota retractare. ^pr-20-25

**26** Dissipat impios rex sapiens,  
et incurvat super eos fornicem. ^pr-20-26

**27** Lucerna Domini spiraculum hominis,  
quae investigat omnia secreta ventris. ^pr-20-27

**28** Misericordia et veritas custodiunt regem,  
et roboratur clementia thronus ejus. ^pr-20-28

**29** Exsultatio juvenum fortitudo eorum,  
et dignitas senum canities. ^pr-20-29

**30** Livor vulneris absterget mala,  
et plagae in secretioribus ventris. ^pr-20-30

## Capítulo 21

**1** Sicut divisiones aquarum, ita cor regis in manu Domini :  
quocumque voluerit, inclinabit illud. ^pr-21-1

**2** Omnis via viri recta sibi videtur :  
appendit autem corda Dominus. ^pr-21-2

**3** Facere misericordiam et judicium  
magis placet Domino quam victimae. ^pr-21-3

**4** Exaltatio oculorum est dilatatio cordis ;  
lucerna impiorum peccatum. ^pr-21-4

**5** Cogitationes robusti semper in abundantia ;  
omnis autem piger semper in egestate est. ^pr-21-5

**6** Qui congregat thesauros lingua mendacii vanus et excors est,  
et impingetur ad laqueos mortis. ^pr-21-6

**7** Rapinae impiorum detrahent eos,  
quia noluerunt facere judicium. ^pr-21-7

**8** Perversa via viri aliena est ;  
qui autem mundus est, rectum opus ejus. ^pr-21-8

**9** Melius est sedere in angulo domatis,  
quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. ^pr-21-9

**10** Anima impii desiderat malum :  
non miserebitur proximo suo. ^pr-21-10

**11** Mulctato pestilente, sapientior erit parvulus,  
et si sectetur sapientem, sumet scientiam. ^pr-21-11

**12** Excogitat justus de domo impii,  
ut detrahat impios a malo. ^pr-21-12

**13** Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis,  
et ipse clamabit, et non exaudietur. ^pr-21-13

**14** Munus absconditum extinguit iras,  
et donum in sinu indignationem maximam. ^pr-21-14

**15** Gaudium justo est facere judicium,  
et pavor operantibus iniquitatem. ^pr-21-15

**16** Vir qui erraverit a via doctrinae  
in coetu gigantum commorabitur. ^pr-21-16

**17** Qui diligit epulas in egestate erit ;  
qui amat vinum et pinguia non ditabitur. ^pr-21-17

**18** Pro justo datur impius,  
et pro rectis iniquus. ^pr-21-18

**19** Melius est habitare in terra deserta  
quam cum muliere rixosa et iracunda. ^pr-21-19

**20** Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi :  
et imprudens homo dissipabit illud. ^pr-21-20

**21** Qui sequitur justitiam et misericordiam  
inveniet vitam, justitiam, et gloriam. ^pr-21-21

**22** Civitatem fortium ascendit sapiens,  
et destruxit robur fiduciae ejus. ^pr-21-22

**23** Qui custodit os suum et linguam suam  
custodit ab angustiis animam suam. ^pr-21-23

**24** Superbus et arrogans vocatur indoctus,  
qui in ira operatur superbiam. ^pr-21-24

**25** Desideria occidunt pigrum :  
noluerunt enim quidquam manus ejus operari. ^pr-21-25

**26** Tota die concupiscit et desiderat ;  
qui autem justus est, tribuet, et non cessabit. ^pr-21-26

**27** Hostiae impiorum abominabiles,  
quia offeruntur ex scelere. ^pr-21-27

**28** Testis mendax peribit ;  
vir obediens loquetur victoriam. ^pr-21-28

**29** Vir impius procaciter obfirmat vultum suum ;  
qui autem rectus est corrigit viam suam. ^pr-21-29

**30** Non est sapientia, non est prudentia,  
non est consilium contra Dominum. ^pr-21-30

**31** Equus paratur ad diem belli ;  
Dominus autem salutem tribuit. ^pr-21-31

## Capítulo 22

**1** Melius est nomen bonum quam divitiae multae ;  
super argentum et aurum gratia bona. ^pr-22-1

**2** Dives et pauper obviaverunt sibi :  
utriusque operator est Dominus. ^pr-22-2

**3** Callidus vidit malum, et abscondit se ;  
innocens pertransiit, et afflictus est damno. ^pr-22-3

**4** Finis modestiae timor Domini,  
divitiae, et gloria, et vita. ^pr-22-4

**5** Arma et gladii in via perversi ;  
custos autem animae suae longe recedit ab eis. ^pr-22-5

**6** Proverbium est : adolescens juxta viam suam ;  
etiam cum senuerit, non recedet ab ea. ^pr-22-6

**7** Dives pauperibus imperat,  
et qui accipit mutuum servus est foenerantis. ^pr-22-7

**8** Qui seminat iniquitatem metet mala,  
et virga irae suae consummabitur. ^pr-22-8

**9** Qui pronus est ad misericordiam benedicetur :  
de panibus enim suis dedit pauperi.  
Victoriam et honorem acquiret qui dat munera ;  
animam autem aufert accipientium. ^pr-22-9

**10** Ejice derisorem, et exibit cum eo jurgium,  
cessabuntque causae et contumeliae. ^pr-22-10

**11** Qui diligit cordis munditiam,  
propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. ^pr-22-11

**12** Oculi Domini custodiunt scientiam,  
et supplantantur verba iniqui. ^pr-22-12

**13** Dicit piger : Leo est foris ;  
in medio platearum occidendus sum. ^pr-22-13

**14** Fovea profunda os alienae :  
cui iratus est Dominus, incidet in eam. ^pr-22-14

**15** Stultitia colligata est in corde pueri,  
et virga disciplinae fugabit eam. ^pr-22-15

**16** Qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas,  
dabit ipse ditiori, et egebit. ^pr-22-16

**17** Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium :  
appone autem cor ad doctrinam meam, ^pr-22-17

**18** quae pulchra erit tibi cum servaveris eam in ventre tuo,  
et redundabit in labiis tuis : ^pr-22-18

**19** ut sit in Domino fiducia tua,  
unde et ostendi eam tibi hodie. ^pr-22-19

**20** Ecce descripsi eam tibi tripliciter,  
in cogitationibus et scientia : ^pr-22-20

**21** ut ostenderem tibi firmitatem et eloquia veritatis,  
respondere ex his illis qui miserunt te. ^pr-22-21

**22** Non facias violentiam pauperi quia pauper est,  
neque conteras egenum in porta : ^pr-22-22

**23** quia judicabit Dominus causam ejus,  
et configet eos qui confixerunt animam ejus. ^pr-22-23

**24** Noli esse amicus homini iracundo,  
neque ambules cum viro furioso : ^pr-22-24

**25** ne forte discas semitas ejus,  
et sumas scandalum animae tuae. ^pr-22-25

**26** Noli esse cum his qui defigunt manus suas,  
et qui vades se offerunt pro debitis : ^pr-22-26

**27** si enim non habes unde restituas,  
quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo ? ^pr-22-27

**28** Ne transgrediaris terminos antiquos,  
quos posuerunt patres tui. ^pr-22-28

**29** Vidisti virum velocem in opere suo ?  
coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles. ^pr-22-29

## Capítulo 23

**1** Quando sederis ut comedas cum principe,  
diligenter attende quae apposita sunt ante faciem tuam. ^pr-23-1

**2** Et statue cultrum in gutture tuo :  
si tamen habes in potestate animam tuam. ^pr-23-2

**3** Ne desideres de cibis ejus,  
in quo est panis mendacii. ^pr-23-3

**4** Noli laborare ut diteris,  
sed prudentiae tuae pone modum. ^pr-23-4

**5** Ne erigas oculos tuos ad opes quas non potes habere,  
quia facient sibi pennas quasi aquilae, et volabunt in caelum. ^pr-23-5

**6** Ne comedas cum homine invido,  
et ne desideres cibos ejus : ^pr-23-6

**7** quoniam in similitudinem arioli et conjectoris  
aestimat quod ignorat.  
Comede et bibe, dicet tibi ;  
et mens ejus non est tecum. ^pr-23-7

**8** Cibos quos comederas evomes,  
et perdes pulchros sermones tuos. ^pr-23-8

**9** In auribus insipientium ne loquaris,  
qui despicient doctrinam eloquii tui. ^pr-23-9

**10** Ne attingas parvulorum terminos,  
et agrum pupillorum ne introëas : ^pr-23-10

**11** propinquus enim illorum fortis est,  
et ipse judicabit contra te causam illorum. ^pr-23-11

**12** Ingrediatur ad doctrinam cor tuum,  
et aures tuae ad verba scientiae. ^pr-23-12

**13** Noli subtrahere a puero disciplinam :  
si enim percusseris eum virga, non morietur. ^pr-23-13

**14** Tu virga percuties eum,  
et animam ejus de inferno liberabis. ^pr-23-14

**15** Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus,  
gaudebit tecum cor meum : ^pr-23-15

**16** et exsultabunt renes mei,  
cum locuta fuerint rectum labia tua. ^pr-23-16

**17** Non aemuletur cor tuum peccatores,  
sed in timore Domini esto tota die : ^pr-23-17

**18** quia habebis spem in novissimo,  
et praestolatio tua non auferetur. ^pr-23-18

**19** Audi, fili mi, et esto sapiens,  
et dirige in via animum tuum. ^pr-23-19

**20** Noli esse in conviviis potatorum,  
nec in comessationibus eorum qui carnes ad vescendum conferunt : ^pr-23-20

**21** quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur,  
et vestietur pannis dormitatio. ^pr-23-21

**22** Audi patrem tuum, qui genuit te,  
et ne contemnas cum senuerit mater tua. ^pr-23-22

**23** Veritatem eme, et noli vendere sapientiam,  
et doctrinam, et intelligentiam. ^pr-23-23

**24** Exsultat gaudio pater justi ;  
qui sapientem genuit, laetabitur in eo. ^pr-23-24

**25** Gaudeat pater tuus et mater tua,  
et exsultet quae genuit te. ^pr-23-25

**26** Praebe, fili mi, cor tuum mihi,  
et oculi tui vias meas custodiant. ^pr-23-26

**27** Fovea enim profunda est meretrix,  
et puteus angustus aliena. ^pr-23-27

**28** Insidiatur in via quasi latro,  
et quos incautos viderit, interficiet. ^pr-23-28

**29** Cui vae ? cujus patri vae ?  
cui rixae ? cui foveae ?  
cui sine causa vulnera ? cui suffusio oculorum ? ^pr-23-29

**30** nonne his qui commorantur in vino,  
et student calicibus epotandis ? ^pr-23-30

**31** Ne intuearis vinum quando flavescit,  
cum splenduerit in vitro color ejus :  
ingreditur blande, ^pr-23-31

**32** sed in novissimo mordebit ut coluber,  
et sicut regulus venena diffundet. ^pr-23-32

**33** Oculi tui videbunt extraneas,  
et cor tuum loquetur perversa. ^pr-23-33

**34** Et eris sicut dormiens in medio mari,  
et quasi sopitus gubernator, amisso clavo. ^pr-23-34

**35** Et dices : Verberaverunt me, sed non dolui ;  
traxerunt me, et ego non sensi.  
Quando evigilabo, et rursus vina reperiam ? ^pr-23-35

## Capítulo 24

**1** Ne aemuleris viros malos,  
nec desideres esse cum eis : ^pr-24-1

**2** quia rapinas meditatur mens eorum,  
et fraudes labia eorum loquuntur. ^pr-24-2

**3** Sapientia aedificabitur domus,  
et prudentia roborabitur. ^pr-24-3

**4** In doctrina replebuntur cellaria,  
universa substantia pretiosa et pulcherrima. ^pr-24-4

**5** Vir sapiens fortis est,  
et vir doctus robustus et validus : ^pr-24-5

**6** quia cum dispositione initur bellum,  
et erit salus ubi multa consilia sunt. ^pr-24-6

**7** Excelsa stulto sapientia ;  
in porta non aperiet os suum. ^pr-24-7

**8** Qui cogitat mala facere stultus vocabitur : ^pr-24-8

**9** cogitatio stulti peccatum est,  
et abominatio hominum detractor. ^pr-24-9

**10** Si desperaveris lassus in die angustiae,  
imminuetur fortitudo tua. ^pr-24-10

**11** Erue eos qui ducuntur ad mortem,  
et qui trahuntur ad interitum, liberare ne cesses. ^pr-24-11

**12** Si dixeris : Vires non suppetunt ;  
qui inspector est cordis ipse intelligit :  
et servatorem animae tuae nihil fallit,  
reddetque homini juxta opera sua. ^pr-24-12

**13** Comede, fili mi, mel, quia bonum est,  
et favum dulcissimum gutturi tuo. ^pr-24-13

**14** Sic et doctrina sapientiae animae tuae :  
quam cum inveneris, habebis in novissimis spem,  
et spes tua non peribit. ^pr-24-14

**15** Ne insidieris, et quaeras impietatem in domo justi,  
neque vastes requiem ejus. ^pr-24-15

**16** Septies enim cadet justus, et resurget :  
impii autem corruent in malum. ^pr-24-16

**17** Cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas,  
et in ruina ejus ne exsultet cor tuum : ^pr-24-17

**18** ne forte videat Dominus, et displiceat ei,  
et auferat ab eo iram suam. ^pr-24-18

**19** Ne contendas cum pessimis,  
nec aemuleris impios : ^pr-24-19

**20** quoniam non habent futurorum spem mali,  
et lucerna impiorum extinguetur. ^pr-24-20

**21** Time Dominum, fili mi, et regem,  
et cum detractoribus non commiscearis : ^pr-24-21

**22** quoniam repente consurget perditio eorum,  
et ruinam utriusque quis novit ? ^pr-24-22

**23** Haec quoque sapientibus. Cognoscere personam in judicio non est bonum. ^pr-24-23

**24** Qui dicunt impio : Justus es : maledicent eis populi,  
et detestabuntur eos tribus. ^pr-24-24

**25** Qui arguunt eum laudabuntur,  
et super ipsos veniet benedictio. ^pr-24-25

**26** Labia deosculabitur  
qui recta verba respondet. ^pr-24-26

**27** Praepara foris opus tuum,  
et diligenter exerce agrum tuum,  
ut postea aedifices domum tuam. ^pr-24-27

**28** Ne sis testis frustra contra proximum tuum,  
nec lactes quemquam labiis tuis. ^pr-24-28

**29** Ne dicas : Quomodo fecit mihi, sic faciam ei ;  
reddam unicuique secundum opus suum. ^pr-24-29

**30** Per agrum hominis pigri transivi,  
et per vineam viri stulti : ^pr-24-30

**31** et ecce totum repleverant urticae,  
et operuerant superficiem ejus spinae,  
et maceria lapidum destructa erat. ^pr-24-31

**32** Quod cum vidissem, posui in corde meo,  
et exemplo didici disciplinam. ^pr-24-32

**33** Parum, inquam, dormies, modicum dormitabis ;  
pauxillum manus conseres ut quiescas : ^pr-24-33

**34** et veniet tibi quasi cursor egestas,  
et mendicitas quasi vir armatus. ^pr-24-34

## Capítulo 25

**1** Hae quoque parabolae Salomonis, quas transtulerunt viri Ezechiae regis Juda. ^pr-25-1

**2** Gloria Dei est celare verbum,  
et gloria regum investigare sermonem. ^pr-25-2

**3** Caelum sursum, et terra deorsum,  
et cor regum inscrutabile. ^pr-25-3

**4** Aufer rubiginem de argento,  
et egredietur vas purissimum. ^pr-25-4

**5** Aufer impietatem de vultu regis,  
et firmabitur justitia thronus ejus. ^pr-25-5

**6** Ne gloriosus appareas coram rege,  
et in loco magnorum ne steteris. ^pr-25-6

**7** Melius est enim ut dicatur tibi : Ascende huc,  
quam ut humilieris coram principe. ^pr-25-7

**8** Quae viderunt oculi tui ne proferas in jurgio cito,  
ne postea emendare non possis,  
cum dehonestaveris amicum tuum. ^pr-25-8

**9** Causam tuam tracta cum amico tuo,  
et secretum extraneo ne reveles : ^pr-25-9

**10** ne forte insultet tibi cum audierit,  
et exprobrare non cesset.  
Gratia et amicitia liberant :  
quas tibi serva, ne exprobrabilis fias. ^pr-25-10

**11** Mala aurea in lectis argenteis,  
qui loquitur verbum in tempore suo. ^pr-25-11

**12** Inauris aurea, et margaritum fulgens,  
qui arguit sapientem et aurem obedientem. ^pr-25-12

**13** Sicut frigus nivis in die messis,  
ita legatus fidelis ei qui misit eum :  
animam ipsius requiescere facit. ^pr-25-13

**14** Nubes, et ventus, et pluviae non sequentes,  
vir gloriosus et promissa non complens. ^pr-25-14

**15** Patientia lenietur princeps,  
et lingua mollis confringet duritiam. ^pr-25-15

**16** Mel invenisti : comede quod sufficit tibi,  
ne forte satiatus evomas illud. ^pr-25-16

**17** Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui,  
nequando satiatus oderit te. ^pr-25-17

**18** Jaculum, et gladius, et sagitta acuta,  
homo qui loquitur contra proximum suum falsum testimonium. ^pr-25-18

**19** Dens putridus, et pes lassus,  
qui sperat super infideli in die angustiae, ^pr-25-19

**20** et amittit pallium in die frigoris.  
Acetum in nitro,  
qui cantat carmina cordi pessimo.  
Sicut tinea vestimento, et vermis ligno,  
ita tristitia viri nocet cordi. ^pr-25-20

**21** Si esurierit inimicus tuus, ciba illum ;  
si sitierit, da ei aquam bibere : ^pr-25-21

**22** prunas enim congregabis super caput ejus,  
et Dominus reddet tibi. ^pr-25-22

**23** Ventus aquilo dissipat pluvias,  
et facies tristis linguam detrahentem. ^pr-25-23

**24** Melius est sedere in angulo domatis  
quam cum muliere litigiosa et in domo communi. ^pr-25-24

**25** Aqua frigida animae sitienti,  
et nuntius bonus de terra longinqua. ^pr-25-25

**26** Fons turbatus pede et vena corrupta,  
justus cadens coram impio. ^pr-25-26

**27** Sicut qui mel multum comedit non est ei bonum,  
sic qui scrutator est majestatis opprimetur a gloria. ^pr-25-27

**28** Sicut urbs patens et absque murorum ambitu,  
ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum. ^pr-25-28

## Capítulo 26

**1** Quomodo nix in aestate, et pluviae in messe,  
sic indecens est stulto gloria. ^pr-26-1

**2** Sicut avis ad alia transvolans, et passer quolibet vadens,  
sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. ^pr-26-2

**3** Flagellum equo, et camus asino,  
et virga in dorso imprudentium. ^pr-26-3

**4** Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam,  
ne efficiaris ei similis. ^pr-26-4

**5** Responde stulto juxta stultitiam suam,  
ne sibi sapiens esse videatur. ^pr-26-5

**6** Claudus pedibus, et iniquitatem bibens,  
qui mittit verba per nuntium stultum. ^pr-26-6

**7** Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias,  
sic indecens est in ore stultorum parabola. ^pr-26-7

**8** Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii,  
ita qui tribuit insipienti honorem. ^pr-26-8

**9** Quomodo si spina nascatur in manu temulenti,  
sic parabola in ore stultorum. ^pr-26-9

**10** Judicium determinat causas,  
et qui imponit stulto silentium iras mitigat. ^pr-26-10

**11** Sicut canis qui revertitur ad vomitum suum,  
sic imprudens qui iterat stultitiam suam. ^pr-26-11

**12** Vidisti hominem sapientem sibi videri ?  
magis illo spem habebit insipiens. ^pr-26-12

**13** Dicit piger : Leo est in via,  
et leaena in itineribus. ^pr-26-13

**14** Sicut ostium vertitur in cardine suo,  
ita piger in lectulo suo. ^pr-26-14

**15** Abscondit piger manum sub ascella sua,  
et laborat si ad os suum eam converterit. ^pr-26-15

**16** Sapientior sibi piger videtur  
septem viris loquentibus sententias. ^pr-26-16

**17** Sicut qui apprehendit auribus canem,  
sic qui transit impatiens et commiscetur rixae alterius. ^pr-26-17

**18** Sicut noxius est qui mittit sagittas et lanceas in mortem, ^pr-26-18

**19** ita vir fraudulenter nocet amico suo,  
et cum fuerit deprehensus dicit : Ludens feci. ^pr-26-19

**20** Cum defecerint ligna extinguetur ignis,  
et susurrone subtracto, jurgia conquiescent. ^pr-26-20

**21** Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem,  
sic homo iracundus suscitat rixas. ^pr-26-21

**22** Verba susurronis quasi simplicia,  
et ipsa perveniunt ad intima ventris. ^pr-26-22

**23** Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile,  
sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. ^pr-26-23

**24** Labiis suis intelligitur inimicus,  
cum in corde tractaverit dolos. ^pr-26-24

**25** Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei,  
quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. ^pr-26-25

**26** Qui operit odium fraudulenter,  
revelabitur malitia ejus in consilio. ^pr-26-26

**27** Qui fodit foveam incidet in eam,  
et qui volvit lapidem revertetur ad eum. ^pr-26-27

**28** Lingua fallax non amat veritatem,  
et os lubricum operatur ruinas. ^pr-26-28

## Capítulo 27

**1** Ne glorieris in crastinum,  
ignorans quid superventura pariat dies. ^pr-27-1

**2** Laudet te alienus, et non os tuum ;  
extraneus, et non labia tua. ^pr-27-2

**3** Grave est saxum, et onerosa arena,  
sed ira stulti utroque gravior. ^pr-27-3

**4** Ira non habet misericordiam nec erumpens furor,  
et impetum concitati ferre quis poterit ? ^pr-27-4

**5** Melior est manifesta correptio  
quam amor absconditus. ^pr-27-5

**6** Meliora sunt vulnera diligentis  
quam fraudulenta oscula odientis. ^pr-27-6

**7** Anima saturata calcabit favum,  
et anima esuriens etiam amarum pro dulci sumet. ^pr-27-7

**8** Sicut avis transmigrans de nido suo,  
sic vir qui derelinquit locum suum. ^pr-27-8

**9** Unguento et variis odoribus delectatur cor,  
et bonis amici consiliis anima dulcoratur. ^pr-27-9

**10** Amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris,  
et domum fratris tui ne ingrediaris in die afflictionis tuae.  
Melior est vicinus juxta  
quam frater procul. ^pr-27-10

**11** Stude sapientiae, fili mi, et laetifica cor meum,  
ut possis exprobranti respondere sermonem. ^pr-27-11

**12** Astutus videns malum, absconditus est :  
parvuli transeuntes sustinuerunt dispendia. ^pr-27-12

**13** Tolle vestimentum ejus qui spopondit pro extraneo,  
et pro alienis aufer ei pignus. ^pr-27-13

**14** Qui benedicit proximo suo voce grandi,  
de nocte consurgens maledicenti similis erit. ^pr-27-14

**15** Tecta perstillantia in die frigoris  
et litigiosa mulier comparantur. ^pr-27-15

**16** Qui retinet eam quasi qui ventum teneat,  
et oleum dexterae suae vocabit. ^pr-27-16

**17** Ferrum ferro exacuitur,  
et homo exacuit faciem amici sui. ^pr-27-17

**18** Qui servat ficum comedet fructus ejus,  
et qui custos est domini sui glorificabitur. ^pr-27-18

**19** Quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium,  
sic corda hominum manifesta sunt prudentibus. ^pr-27-19

**20** Infernus et perditio numquam implentur :  
similiter et oculi hominum insatiabiles. ^pr-27-20

**21** Quomodo probatur in conflatorio argentum et in fornace aurum,  
sic probatur homo ore laudantis.  
Cor iniqui inquirit mala,  
cor autem rectum inquirit scientiam. ^pr-27-21

**22** Si contuderis stultum in pila  
quasi ptisanas feriente desuper pilo,  
non auferetur ab eo stultitia ejus. ^pr-27-22

**23** Diligenter agnosce vultum pecoris tui,  
tuosque greges considera : ^pr-27-23

**24** non enim habebis jugiter potestatem,  
sed corona tribuetur in generationem et generationem. ^pr-27-24

**25** Aperta sunt prata, et apparuerunt herbae virentes,  
et collecta sunt foena de montibus. ^pr-27-25

**26** Agni ad vestimentum tuum,  
et haedi ad agri pretium. ^pr-27-26

**27** Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos,  
et in necessaria domus tuae, et ad victum ancillis tuis. ^pr-27-27

## Capítulo 28

**1** Fugit impius nemine persequente ;  
justus autem, quasi leo confidens, absque terrore erit. ^pr-28-1

**2** Propter peccata terrae multi principes ejus ;  
et propter hominis sapientiam, et horum scientiam quae dicuntur,  
vita ducis longior erit. ^pr-28-2

**3** Vir pauper calumnians pauperes  
similis est imbri vehementi in quo paratur fames. ^pr-28-3

**4** Qui derelinquunt legem laudant impium ;  
qui custodiunt, succenduntur contra eum. ^pr-28-4

**5** Viri mali non cogitant judicium ;  
qui autem inquirunt Dominum animadvertunt omnia. ^pr-28-5

**6** Melior est pauper ambulans in simplicitate sua  
quam dives in pravis itineribus. ^pr-28-6

**7** Qui custodit legem filius sapiens est ;  
qui autem comessatores pascit confundit patrem suum. ^pr-28-7

**8** Qui coacervat divitias usuris et foenore,  
liberali in pauperes congregat eas. ^pr-28-8

**9** Qui declinat aures suas ne audiat legem,  
oratio ejus erit execrabilis. ^pr-28-9

**10** Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet,  
et simplices possidebunt bona ejus. ^pr-28-10

**11** Sapiens sibi videtur vir dives ;  
pauper autem prudens scrutabitur eum. ^pr-28-11

**12** In exsultatione justorum multa gloria est ;  
regnantibus impiis, ruinae hominum. ^pr-28-12

**13** Qui abscondit scelera sua non dirigetur ;  
qui autem confessus fuerit et reliquerit ea, misericordiam consequetur. ^pr-28-13

**14** Beatus homo qui semper est pavidus ;  
qui vero mentis est durae corruet in malum. ^pr-28-14

**15** Leo rugiens et ursus esuriens,  
princeps impius super populum pauperem. ^pr-28-15

**16** Dux indigens prudentia multos opprimet per calumniam ;  
qui autem odit avaritiam, longi fient dies ejus. ^pr-28-16

**17** Hominem qui calumniatur animae sanguinem,  
si usque ad lacum fugerit, nemo sustinet. ^pr-28-17

**18** Qui ambulat simpliciter salvus erit ;  
qui perversis graditur viis concidet semel. ^pr-28-18

**19** Qui operatur terram suam satiabitur panibus ;  
qui autem sectatur otium replebitur egestate. ^pr-28-19

**20** Vir fidelis multum laudabitur ;  
qui autem festinat ditari non erit innocens. ^pr-28-20

**21** Qui cognoscit in judicio faciem non bene facit ;  
iste et pro buccella panis deserit veritatem. ^pr-28-21

**22** Vir qui festinat ditari, et aliis invidet,  
ignorat quod egestas superveniet ei. ^pr-28-22

**23** Qui corripit hominem gratiam postea inveniet apud eum,  
magis quam ille qui per linguae blandimenta decipit. ^pr-28-23

**24** Qui subtrahit aliquid a patre suo et a matre,  
et dicit hoc non esse peccatum,  
particeps homicidae est. ^pr-28-24

**25** Qui se jactat et dilatat, jurgia concitat ;  
qui vero sperat in Domino sanabitur. ^pr-28-25

**26** Qui confidit in corde suo stultus est ;  
qui autem graditur sapienter, ipse salvabitur. ^pr-28-26

**27** Qui dat pauperi non indigebit ;  
qui despicit deprecantem sustinebit penuriam. ^pr-28-27

**28** Cum surrexerint impii, abscondentur homines ;  
cum illi perierint, multiplicabuntur justi. ^pr-28-28

## Capítulo 29

**1** Viro qui corripientem dura cervice contemnit,  
repentinus ei superveniet interitus,  
et eum sanitas non sequetur. ^pr-29-1

**2** In multiplicatione justorum laetabitur vulgus ;  
cum impii sumpserint principatum, gemet populus. ^pr-29-2

**3** Vir qui amat sapientiam laetificat patrem suum ;  
qui autem nutrit scorta perdet substantiam. ^pr-29-3

**4** Rex justus erigit terram ;  
vir avarus destruet eam. ^pr-29-4

**5** Homo qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo  
rete expandit gressibus ejus. ^pr-29-5

**6** Peccantem virum iniquum involvet laqueus,  
et justus laudabit atque gaudebit. ^pr-29-6

**7** Novit justus causam pauperum ;  
impius ignorat scientiam. ^pr-29-7

**8** Homines pestilentes dissipant civitatem ;  
sapientes vero avertunt furorem. ^pr-29-8

**9** Vir sapiens si cum stulto contenderit,  
sive irascatur, sive rideat, non inveniet requiem. ^pr-29-9

**10** Viri sanguinum oderunt simplicem ;  
justi autem quaerunt animam ejus. ^pr-29-10

**11** Totum spiritum suum profert stultus ;  
sapiens differt, et reservat in posterum. ^pr-29-11

**12** Princeps qui libenter audit verba mendacii,  
omnes ministros habet impios. ^pr-29-12

**13** Pauper et creditor obviaverunt sibi :  
utriusque illuminator est Dominus. ^pr-29-13

**14** Rex qui judicat in veritate pauperes,  
thronus ejus in aeternum firmabitur. ^pr-29-14

**15** Virga atque correptio tribuit sapientiam ;  
puer autem qui dimittitur voluntati suae confundit matrem suam. ^pr-29-15

**16** In multiplicatione impiorum multiplicabuntur scelera,  
et justi ruinas eorum videbunt. ^pr-29-16

**17** Erudi filium tuum, et refrigerabit te,  
et dabit delicias animae tuae. ^pr-29-17

**18** Cum prophetia defecerit, dissipabitur populus ;  
qui vero custodit legem beatus est. ^pr-29-18

**19** Servus verbis non potest erudiri,  
quia quod dicis intelligit, et respondere contemnit. ^pr-29-19

**20** Vidisti hominem velocem ad loquendum ?  
stultitia magis speranda est quam illius correptio. ^pr-29-20

**21** Qui delicate a pueritia nutrit servum suum  
postea sentiet eum contumacem. ^pr-29-21

**22** Vir iracundus provocat rixas,  
et qui ad indignandum facilis est erit ad peccandum proclivior. ^pr-29-22

**23** Superbum sequitur humilitas,  
et humilem spiritu suscipiet gloria. ^pr-29-23

**24** Qui cum fure participat odit animam suam ;  
adjurantem audit, et non indicat. ^pr-29-24

**25** Qui timet hominem cito corruet ;  
qui sperat in Domino sublevabitur. ^pr-29-25

**26** Multi requirunt faciem principis,  
et judicium a Domino egreditur singulorum. ^pr-29-26

**27** Abominantur justi virum impium,  
et abominantur impii eos qui in recta sunt via.  
Verbum custodiens filius  
extra perditionem erit. ^pr-29-27

## Capítulo 30

**1** Verba Congregantis, filii Vomentis. Visio quam locutus est vir cum quo est Deus, et qui Deo secum morante confortatus, ait : ^pr-30-1

**2** Stultissimus sum virorum,  
et sapientia hominum non est mecum. ^pr-30-2

**3** Non didici sapientiam,  
et non novi scientiam sanctorum. ^pr-30-3

**4** Quis ascendit in caelum, atque descendit ?  
quis continuit spiritum in manibus suis ?  
quis colligavit aquas quasi in vestimento ?  
quis suscitavit omnes terminos terrae ?  
quod nomen est ejus, et quod nomen filii ejus, si nosti ? ^pr-30-4

**5** Omnis sermo Dei ignitus :  
clypeus est sperantibus in se. ^pr-30-5

**6** Ne addas quidquam verbis illius,  
et arguaris, inveniarisque mendax. ^pr-30-6

**7** Duo rogavi te :  
ne deneges mihi antequam moriar : ^pr-30-7

**8** vanitatem et verba mendacia longe fac a me ;  
mendicitatem et divitias ne dederis mihi :  
tribue tantum victui meo necessaria, ^pr-30-8

**9** ne forte satiatus illiciar ad negandum,  
et dicam : Quis est Dominus ?  
aut egestate compulsus, furer,  
et perjurem nomen Dei mei. ^pr-30-9

**10** Ne accuses servum ad dominum suum,  
ne forte maledicat tibi, et corruas. ^pr-30-10

**11** Generatio quae patri suo maledicit,  
et quae matri suae non benedicit ; ^pr-30-11

**12** generatio quae sibi munda videtur,  
et tamen non est lota a sordibus suis ; ^pr-30-12

**13** generatio cujus excelsi sunt oculi,  
et palpebrae ejus in alta surrectae ; ^pr-30-13

**14** generatio quae pro dentibus gladios habet,  
et commandit molaribus suis,  
ut comedat inopes de terra,  
et pauperes ex hominibus. ^pr-30-14

**15** Sanguisugae duae sunt filiae,  
dicentes : Affer, affer.  
Tria sunt insaturabilia,  
et quartum quod numquam dicit : Sufficit. ^pr-30-15

**16** Infernus, et os vulvae,  
et terra quae non satiatur aqua :  
ignis vero numquam dicit : Sufficit. ^pr-30-16

**17** Oculum qui subsannat patrem,  
et qui despicit partum matris suae,  
effodiant eum corvi de torrentibus,  
et comedant eum filii aquilae ! ^pr-30-17

**18** Tria sunt difficilia mihi,  
et quartum penitus ignoro : ^pr-30-18

**19** viam aquilae in caelo,  
viam colubri super petram,  
viam navis in medio mari,  
et viam viri in adolescentia. ^pr-30-19

**20** Talis est et via mulieris adulterae,  
quae comedit, et tergens os suum  
dicit : Non sum operata malum. ^pr-30-20

**21** Per tria movetur terra,  
et quartum non potest sustinere : ^pr-30-21

**22** per servum, cum regnaverit ;  
per stultum, cum saturatus fuerit cibo ; ^pr-30-22

**23** per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta ;  
et per ancillam, cum fuerit haeres dominae suae. ^pr-30-23

**24** Quatuor sunt minima terrae,  
et ipsa sunt sapientiora sapientibus : ^pr-30-24

**25** formicae, populus infirmus,  
qui praeparat in messe cibum sibi ; ^pr-30-25

**26** lepusculus, plebs invalida,  
qui collocat in petra cubile suum ; ^pr-30-26

**27** regem locusta non habet,  
et egreditur universa per turmas suas ; ^pr-30-27

**28** stellio manibus nititur,  
et moratur in aedibus regis. ^pr-30-28

**29** Tria sunt quae bene gradiuntur,  
et quartum quod incedit feliciter : ^pr-30-29

**30** leo, fortissimus bestiarum,  
ad nullius pavebit occursum ; ^pr-30-30

**31** gallus succinctus lumbos ;  
et aries ; nec est rex, qui resistat ei. ^pr-30-31

**32** Est qui stultus apparuit postquam elevatus est in sublime ;  
si enim intellexisset, ori suo imposuisset manum. ^pr-30-32

**33** Qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac exprimit butyrum ;  
et qui vehementer emungit elicit sanguinem ;  
et qui provocat iras producit discordias. ^pr-30-33

## Capítulo 31

**1** Verba Lamuelis regis. Visio qua erudivit eum mater sua. ^pr-31-1

**2** Quid, dilecte mi ? quid, dilecte uteri mei ?  
quid, dilecte votorum meorum ? ^pr-31-2

**3** Ne dederis mulieribus substantiam tuam,  
et divitias tuas ad delendos reges. ^pr-31-3

**4** Noli regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum,  
quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas ; ^pr-31-4

**5** et ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum,  
et mutent causam filiorum pauperis. ^pr-31-5

**6** Date siceram moerentibus,  
et vinum his qui amaro sunt animo. ^pr-31-6

**7** Bibant, et obliviscantur egestatis suae,  
et doloris sui non recordentur amplius. ^pr-31-7

**8** Aperi os tuum muto,  
et causis omnium filiorum qui pertranseunt. ^pr-31-8

**9** Aperi os tuum, decerne quod justum est,  
et judica inopem et pauperem. ^pr-31-9

**10** Mulierem fortem quis inveniet ?  
procul et de ultimis finibus pretium ejus. ^pr-31-10

**11** Confidit in ea cor viri sui,  
et spoliis non indigebit. ^pr-31-11

**12** Reddet ei bonum, et non malum,  
omnibus diebus vitae suae. ^pr-31-12

**13** Quaesivit lanam et linum,  
et operata est consilio manuum suarum. ^pr-31-13

**14** Facta est quasi navis institoris,  
de longe portans panem suum. ^pr-31-14

**15** Et de nocte surrexit,  
deditque praedam domesticis suis,  
et cibaria ancillis suis. ^pr-31-15

**16** Consideravit agrum, et emit eum ;  
de fructu manuum suarum plantavit vineam. ^pr-31-16

**17** Accinxit fortitudine lumbos suos,  
et roboravit brachium suum. ^pr-31-17

**18** Gustavit, et vidit quia bona est negotiatio ejus ;  
non extinguetur in nocte lucerna ejus. ^pr-31-18

**19** Manum suam misit ad fortia,  
et digiti ejus apprehenderunt fusum. ^pr-31-19

**20** Manum suam aperuit inopi,  
et palmas suas extendit ad pauperem. ^pr-31-20

**21** Non timebit domui suae a frigoribus nivis ;  
omnes enim domestici ejus vestiti sunt duplicibus. ^pr-31-21

**22** Stragulatam vestem fecit sibi ;  
byssus et purpura indumentum ejus. ^pr-31-22

**23** Nobilis in portis vir ejus,  
quando sederit cum senatoribus terrae. ^pr-31-23

**24** Sindonem fecit, et vendidit,  
et cingulum tradidit Chananaeo. ^pr-31-24

**25** Fortitudo et decor indumentum ejus,  
et ridebit in die novissimo. ^pr-31-25

**26** Os suum aperuit sapientiae,  
et lex clementiae in lingua ejus. ^pr-31-26

**27** Consideravit semitas domus suae,  
et panem otiosa non comedit. ^pr-31-27

**28** Surrexerunt filii ejus, et beatissimam praedicaverunt ;  
vir ejus, et laudavit eam. ^pr-31-28

**29** Multae filiae congregaverunt divitias ;  
tu supergressa es universas. ^pr-31-29

**30** Fallax gratia, et vana est pulchritudo :  
mulier timens Dominum, ipsa laudabitur. ^pr-31-30

**31** Date ei de fructu manuum suarum,  
et laudent eam in portis opera ejus. ^pr-31-31